Hörmətli müşavirə iştirakçıları!

Sumqayıt nəhəng sənaye müəssisələrini özündə cəmləşdirdiyi üçün ekoloji vəziyyət baxımından keçmiş ittifaqın ən gərgin şəhərlərindən biri olmuşdur. Bu vəziyyətin yaranmasının əsas səbəbi şəhərin kiçik inzibati ərazisində onilliklərlə müxtəlif zəhərli texnologiyaların yerləşdirilməsi, təbiətə ziyan vuran obyektlərin ifrat sıxlığı idi. Sumqayıt şəhərində ekologiya məsələlərinə münasibət 1970-ci illərdən başlayaraq müsbət mənada sürətlə dəyişmişdir. Ulu öndərimiz Heydər Əliyevin ciddi səyləri nəticəsində ekoloji tədbirlərin mərkəzləşmiş qaydada maliyyələşdirilməsinin aparılmasına başlanılmış, şəhərin sənaye müəssisələrində 200-dən çox qaz-toz tutucu qurğular, sutkada 360 min kubmetr çirkab suları təmizləməyə imkan verən 23 lokal su qurğuları, gücü sutkada 182 min kubmetr olan ümumşəhər sutəmizləyici qurğusu tikilib istifadəyə verilmiş, ildə 170 min ton istehsalat tullantılarını utilizə və təkrar emal edən texnologiyalar mənimsənilmişdir.

Lakin həyata keçirilən bu işlərlə yanaşı, Sumqayıtda ittifaq qərarları ilə ekoloji ziyanlı sənaye obyektlərinin də intensiv qaydada tikilib istifadəyə verilməsi davam etdirilmiş, bu da öz növbəsində, görülən ekoloji tədbirlərin səmərəsini azaltmışdır.

Keçmiş ittifaqın dağılmasından və respublikamız müstəqillik əldə etdikdən sonra şəhərdə bir sıra iri çirklənmə mənbəyi olan sənaye obyektlərinin istismarı dayandırılmış, digər obyektlər isə böyük fasilələrlə layihə güclərinin 10-12 faiz səviyyəsində işləmişdir. Nəticədə, Sumqayıt şəhərinin ekoloji fonunda əhəmiyyətli dərəcədə müsbət dəyişikliklər olmuş, su hövzəsinə çirkab sularının axıdılmasının həcmi ildə 450-500 milyon kubmetrdən 76,3 milyon kubmetrə, atmosferə atılan tullantıların miqdarı ildə 200 min tondan 31,9 min tona qədər enmişdir.

Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən iki istilik elektrik mərkəzinin, “Azərboru” Səhmdar Cəmiyyətində marten sobalarının istismardan dayanması, kimya sənayesi müəssisələrində bir sıra istehsal sexlərinin müxtəlif səbəblərdən istismar olunmaması hesabına atmosferə atılan tullantıların həcmi xeyli azalmışdır.

Şəhərdə uzun müddət həllini gözləyən mühüm problemlərdən biri elektroenergetika kompleksinin yeniləşdirilməsi idi.

Regionların sosial-iqtisadi inkişafı Proqramı çərçivəsində nəzərdə tutulmuş və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2005-ci ilin avqust ayında təməlqoyma mərasimində iştirak etdiyi, ekoloji baxımdan daha üstün texnologiyaya malik 517 meqavat gücündə yeni elektrik stansiyasının tikintisi cədvəl üzrə davam etməkdədir.

Sumqayıtın Xəzərsahili zolağının uzunluğu 20 kilometrdən artıqdır. İl

ərzində şəhərdə 43 milyon kubmetrə yaxın məişət çirkab suları əmələ gəlir. Şəhər üzrə 21 nöqtədən dənizə mütəşəkkil və qeyri-mütəşəkkil çıxışlar vardır. Sosial-ekoloji baxımdan ən əsas problemlərdən biri yaşayış zonasında əmələ gələn məişət çirkab sularının təmizləyici qurğuya verilmədən birbaşa su hövzəsinə axıdılmasıdır.

Problemin həlli ilə əlaqədar 2005-ci ildə ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyevin tapşırığı ilə Sumqayıtda məişət çirkab sularının təmizlənməsi üçün sutkalıq gücü 200 min kubmetr olan ən müasir avadanlıqla təchiz ediləcək qurğunun inşasına başlanılmışdır. Mövcud təmizləyici qurğudan fərqli olaraq, bu qurğuya sənaye zonası deyil, yaşayış massivlərində yaranan məişət çirkab sularının nəqli nəzərdə tutulur. Qurğunun tikilib istismara verilməsi nəticəsində çirkab suların Xəzər dənizinə axıdılmasına son qoyulacaqdır.

Lakin bununla yanaşı, şəhərin 21-ci, 22-ci mikrorayonları, Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsi, Şirvan dəmir yolu stansiyası ərazilərində kanalizasiya xətlərinin çəkilməsi, kanalizasiya sistemlərində ötürücü qurğuların quraşdırılması, ərazilərdə yaranan məişət çirkab suların mütəşəkkil qaydada təmizləyici qurğuya ötürülməsi probleminin həlli zərurəti yaranmışdır.

Sumqayıt şəhəri ərazisində antisanitariya vəziyyəti yaradan başlıca problemlərdən biri də uzun illər ərzində Abşeron rayonunun Saray qəsəbəsindən çirkab sularının qeyri-mütəşəkkil şəkildə şəhərin 18-ci mikrorayonu ərazisinə və Ceyranbatan qəsəbəsindən şəhərin meşə-tinglik təsərrüfatının ərazisinə axıdılmasıdır. Şəhər ərazisində antisanitariya vəziyyəti yaradan mənbələrdən biri də yeraltı suların məişət çirkab sularının axdığı Hacı dərəsi kanalının boruya alınmamasıdır. Kanalın uzunluğu 8 kilometrdir. Təkcə, Ceyranbatan qəsəbəsindən bu kanala sutkada 2 min kubmetrdən çox çirkab suları axıdılır. Eyni zamanda, Sumqayıt şəhəri ərazsində bataqlıq, gölməçə və subasmaların ümumi sahəsi 129 hektardan çoxdur. Bu da şəhər ərazisinin 1,4 faizini təşkil edir.

Sumqayıtın ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması ilə əlaqədar həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlərdən danışan Vaqif Əliyev problemlərin həlli istiqamətində şəhər icra hakimiyyətinin xüsusi tədbirlər planı hazırladığını bildirərək dedi:

- Sumqayıt şəhərində ildə təqribən 450 min kubmetr məişət tullantısı əmələ gəlir və bu, ümumşəhər poliqonuna daşınır. Tullantıların poliqona qeyri-mütəşəkkil daşınması və yandırılmasının, eləcə də, kanalizasiyaya tökülməsinin qarşısı əsasən alınmışdır. Hazırda şəhər ərazisindən məişət tullantılarının daşınması işləri Azərbaycan-Almaniya birgə müəssisəsi tərəfindən həyata keçirilir. Müəssisə şəhərin bütün ərazisində məişət tullantılarının toplanması məqsədi ilə müasir tələblərə cavab verən qutuların qoyulması, məişət tullantılarının daşınması və ümumşəhər poliqonunda mütəşəkkil qaydada yerləşdirilməsi tədbirlərinin həyata keçirilməsini tam təmin edir.

Lakin Sumqayıt şəhərində məişət tullantılarını emal edən qurğunun tikintisi məsələsi daha kəskin durur. Bununla bağlı Almaniya mütəxəssisləri ilə əməkdaşlıq edirik. Şəhərdə əmələ gələn sənaye-məişət tullantıları ilə çirkləndirilmiş ərazilərin kadastrı, tullantıların toplanılması, kənarlaşdırılması və utilizasiyası üzrə konsepsiya hazırlanmışdır.

Son illər ərzində Sumqayıt şəhərində bir sıra yeni istehsal müəssisələri istifadəyə verilmiş, bu müəssisələrdə ekoloji baxımdan yüksək texnologiyalar tətbiq edilmiş, atmosferin və ətraf mühitin digər sahələrinin çirkləndirilməsinin qarşısı nisbətən alınmışdır.

Diqqətinizə görə sağ olun.

X X X

Sonra Dövlət Neft Şirkətinin birinci vitse-prezidenti Xoşbəxt Yusifzadə çıxış etdi.