Aprelin 15-də BMT-nin İnsan hüquqları komissiyasının Cenevrədə keçirilən 58-ci sessiyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin başçısı, xarici işlər nazirinin müavini Xələf Xələfov çıxış etmişdir. 

X.Xələfov vurğulamışdır ki, dövlət müstəqilliyinin bərpa olunduğu vaxtdan ötən 10 il ərzində Azərbaycanda siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə köklü dəyişikliklər baş vermiş, cəmiyyətin demokratikləşdirilməsi, insan hüquqlarının və əsas azadlıqların qorunmasının təmin edilməsi üçün zəruri tədbirlər görülmüşdür.

O demişdir ki, Azərbaycan Respublikası ümumavropa inteqrasiya proseslərinə fəal qoşulmuşdur. Azərbaycanda demokratik hüquq qaydalarının bərqərar olunmasına yönəldilmiş xəttin ardıcıl surətdə aparılması sayəsində daxili sabitlik əldə edilmiş, demokratik əsasda prezident, parlament, bələdiyyə seçkiləri, eləcə də mühüm siyasi və iqtisadi islahatlar keçirilmiş, habelə ölkəmizin demokratik inkişafı üçün möhkəm siyasi-hüquqi zəmin yaradılmaşdır.

X.Xələfov Azərbaycanın məhkəmə-hüquq sistemində beynəlxalq standartlar və Avropa standartları nəzərə alınmaqla aparılmış islahatlara toxunaraq bildirmişdir ki, bu islahatlar məhkəmənin müstəqilliyinin, qanunun aliliyinin, hər kəsin ədalətli məhkəmə təhqiqatı hüququnu gerçəkləşdırmək məqsədi ilə ədalət mühakiməsinin səmərəli həyata keçirilməsinin təmin olunmasına xidmət edir. O vurğulamışdır ki, nüfuzlu beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə hazırlanmış və 2000-ci il sentyabrın 1-dən Azərbaycanda qüvvəyə minmiş yeni cinayət, cinayət-prossesual, mülki, mülki-prossesual məcəllələri, inzibati xətalar məcəlləsi və cəzaların icrası məcəlləsi ölkəmizdə hüquq siyasətinin və məhkəmə icraatının demokratikləşdirilməsi, konstitusiya ilə təminat verilən insan hüquqları və azadlıqlarının qorunması, dövlət hakimiyyətinin müstəqil orqanı kimi məhkəmənin rolunun yüksəldilməsi üçün möhkəm bünövrə yaratmışdır.

X.Xələfov Azərbaycan Respublikasının insan hüquqları sahəsində bütün əsas beynəlxalq müqavilələrə qoşulduğunu bildirərək nəzərə çarpdırmışdır ki, ölkəmiz BMT-nin müvafiq müqavilə orqanlarının insan hüquqlarının pozulmasından zərər çəkdiklərini iddia edən ayrı-ayrı şəxslərdən alınmış məlumatı qəbul etmək və ona baxmaq səlahiyyətini tanımışdır. Bu məqsədlə Azərbaycan Vətəndaş hüquqları və siyasi hüquqlar haqqında beynəlxalq pakta Fakultativ protokola və Qadınlar barəsində ayrı-seçkiliyin ləğvi haqqında konvensiyaya Fakultativ protokola qoşulmuş, habelə insan hüquqları sahəsində digər çoxsahəli vasitələrə dair bəyanatlar vermişdir.

O demişdir ki, Azərbaycan Respublikasının hökuməti insan hüquqlarının və əsas azadlıqların qorunması məsələləri ilə məşğul olan müxtəlif beynəlxalq təşkilatlarla və onların müvafiq orqan və təsisatları ilə fəal əməkdaşlıq edir. Məsələn, 1998-ci ilin iyulunda Azərbaycan Respublikasının hökuməti ilə BMT-nin İnsan hüquqları üzrə ali komissarının idarəsi arasında insan hüquqlarının qorunması üçün imkanların və infrastrukturun genişlərdirilməsində Azərbaycana texniki yardım proqramı imzalanmışdır. Hüquq-mühafizə təşkilatlarına məhbusların saxlanma şəraitinin monitorinqini keçirmək imkanı verilmişdir. 2000-ci il iyunun 1-də Azərbaycan hökuməti ilə Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi \BQXK\ arasında saziş imzalanmışdır. Bu sazişə uyğun olaraq BQXK nümayəndələri Azərbaycan ərazisində azadlıqdan məhrumetmə yerlərində saxlanılan məhbuslarla maneəsiz görüşmək imkanına malikdirlər. Azərbaycanın Avropa Şurasina daxil olmaq üçün ərizə verdiyi vaxtdan ötən dövr ərzində qanunun aliliyinin, insan hüquqlarının və əsas azadlıqların qorunmasının təmin olunmasında və demokratik cəmiyyət qurulmasında nəzərəcarpacaq tərəqqi əldə edilmişdir və ölkəmizin bu mötəbər təşkilata tam hüquqlu üzv qəbul edilməsi də məhz həmin tərəqqinin məntiqi yekunu olmuşdur.

X.Xələfov bu gün təcavüz aktları, ərazilərin ələ keçirilməsi və etnik təmizləmələrlə müşayiət olunan təcavüzkar separatizm, ekstremizm və beynəlxalq terrorizm kimi qlobal hədələrin sülhə, təhlükəsizliyə və sabitliyə ciddi qorxu törətdiyini açıqlayaraq, demişdir ki, Azərbaycan hələ SSRİ-nin tərkibində olarkən öz ərazi bütövlüyünə və təhlükəsizliyinə qorxu ilə üzləşmişdir, o vaxt Erməistan Respublikası ölkəmizə qarşı əsassız ərazi iddiaları irəli sürmüş və əzəli Azərbaycan torpaqlarının qoparılmasına yönəldilmiş birtərəfli tədbirlərə əl atmışdır.

O, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin kökündə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsi erməni icmasının öz müqəddəratını təyin etmək istəyinin durması barədə rəsmi Yerevanın iddialarının heç bir əsası olmadığını vurğulayaraq demişdir ki, azlıqların hüquqları xalqların öz müqəddəratını təyin etmək hüquqlarından başlıca olaraq onunla fərqlənir ki, bunlar kollektiv deyil, məhz fərdi hüquqlardır və dövlətdən ayrılmaq və ya dövlətin parçalanması tələbləri üçün əsas ola bilməz.

X.Xələfov vurğulamışdır ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair dörd qətnaməsində Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsinin təsdiqlənməsi Ermənistan Respublikasının Dağlıq Qarabağ barəsində iddiasının beynəlxalq hüquqi əsası olmadığına daha bir sübutdur.

O bildirmişdir ki, xatırlanan qətnamələrdə BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası bu münaqişə ilə əlqədar beynəlxalq sərhədlərin pozulmazlığını, ərazi ələ keçirmək ücün zor işlədilməsinin yol verilməzliyini də təsdiqləmiş, Azərbaycan Respublikası ərazilərinin işğalını pisləmiş və işğalcı qüvvələrin zəbt olunmuş bütün ərazilərdən dərhal, tamamilə və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb etmişdir.

X.Xələfov demişdir ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının birmənalı tələblərinə baxmayaraq, Ermənistan buna məhəl qoymur, Azərbaycan ərazisinin təxminən 20 faizi hələ də işğal altında qalmaqdadır. Bu ərazidə tam etnik təmizləmə aparılmış, bir nəfər də azərbaycanlı qalmamışdır. Nəticədə indi Azərbaycanda 1 milyon nəfərədək qaçqın və köçkün var. Azərbaycana qarşı təcavüzün gedişində Ermənistan tərəfinin beynəlxalq humanitar hüquq normalarını kobudcasına pozduğu, Azərbaycanın dinc vətəndaşlarının, girovların və hərbi əsirlərin məhkəməsiz edam olunmalarına və kütləvi surətdə güllələnməsinə, işgəncələrə və digər qəddar, insanlıqdan kənar rəftar və cəzalara məruz qalmalarına dair çoxsaylı faktlar qeydə alınmışdır.

O, təəssüflə vurğulamışdır ki, münaqişənin tezliklə sülh yolu ilə aradan qaldırılması, işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsi, qaçqın və məcburi köçkünlərin öz yurdlarına qayıtması üçün Azərbaycan tərəfinin göstərdiyi səylər Ermənistanın qeyri-konstruktiv mövqeyi ilə üzləşir. Öz ərazisini qonşu dövlətlərin torpaqları hesabına genişləndirməyin mümkünlüyü barədə xam xəyallara qapılan Ermənistan Dağlıq Qarabağa müstəqillik verilməsini və ya Azərbaycanın bu parçasının Ermənistana birləşdirilməsini tələb edir.

X.Xələfov bir daha nəzərə çarpdırmışdır ki, münaqişələrin həlli ilk növbədə dövlətin ərazi bütövlüyünün bərpasına, onun suverenliyinə sözsüz əməl edilməsinə, beynəlxalq aləmdə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına, habelə insanın, o cümlədən milli azlıqlara mənsub şəxslərin hüquqlarının və əsas azadlıqlarının qorunmasına və təşfiqinə əsaslanmalıdır.

O, çıxışının sonunda beynəlxalq terrorizmlə mübarizə probleminə toxunaraq, Azərbaycan hökumətinin beynəlxalq birliyin bu istiqamətdə səylərini, əvvəllər olduğu kimi, yenə də tam dəstəklədiyini və siyasi, iqtisadi, dini və başqa məqsədlərdən asılı olmayaraq terrorizmin bütün formalarını və təzahürlərini birmənalı şəkildə pisləmək mövqeyi tutduğunu vurğulayaraq bildirmişdir ki, terrorizm təcavüzkar separatizmlə, mütəşəkkil cinayətklarlıqla, narkobizneslə, silah və adam alveri ilə sıx bağlıdır. Münaqişə zonalarının, xüsusən işğal edilmiş və nəzarətsiz ərazilərin olması terrorçu və cinayətkar qruplaşmaların əl-qol açmasına əlverişli imkan yaradır. O xatırlatmışdır ki, 1980-ci illərin axırlarından, Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını açıq surətdə irəli sürməyə başladığı vaxtdan bəri erməni terrorçuları ölkəmizin ərazisində dəfələrlə terror aktları törətmişlər, cinayətkar əməllərinə görə başqa ölkələrdə məhkəmələr tərəfindən məhkum olunmuş bəzi erməni terrorçuları isə Ermənistanın siyasi mühitində dəstəklənirlər.

X.Xələfov silahlı münaqişə nəticəsində itkin düşənlər haqqında məsələyə dair qətnamə layihəsi təqdim etmək niyyətində olduğunu bildirmiş və demişdir ki, Azərbaycan BMT-nin bu qurumu çərçivəsində səmərəli əməkdaşlığa tərəfdardır.