Yeni nəşr: Nəsiminin dilində işlənən onomastik vahidlərin izahlı lüğəti
Bakı, 20 fevral, AZƏRTAC
AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun şöbə müdiri dosent Xədicə Heydərovanın “Nəsiminin dilində işlənən onomastik vahidlərin izahlı lüğəti (dini-təsəvvüfi və poetik onomastikon)” əsəri işıq üzü görüb.
İnstitutdan AZƏRTAC-a bildirilib ki, lüğət böyük Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri İmadəddin Nəsiminin anadilli şeirlərində işlənən onomastik vahidləri əks etdirir. Müasir Azərbaycan lüğətçiliyində ilk dəfə olaraq əsər tematik prinsiplə tərtib olunub. Əsər “Mifonimlər”, “Antroponimlər”, “Toponimlər”, “Ktematonimlər” və “Periferik onimlər” fəsillərindən ibarətdir.
Nəsimi yaradıcılığında sistemli şəkildə onimlərin tədqiqatını aparan X.Heydərova yuxarıda göstərilən bölgünün ardıcıllığını şairin əsərlərində statistik göstəricilərin hesablanmasını həyata keçirərək müəyyənləşdirib. Bu tədqiqat əsasında məlum olub ki, Nəsimi yaradıcılığının ideoloji əsasını, daha doğrusu, nüvəsini Allahın adları, Tanrının dərgahı, axirət, cənnətin qatları, Merac gecəsi ilə bağlı varlıqların, məkanların adları və sair təşkil edir. Bu səbəbdən X.Heydərova lüğəti mifonimlərlə başlayıb, ardınca antroponimlər, toponimlər, ktematonimləri verib. Az sayda olan və ya heç bir onomastik yarımşöbəyə daxil edilə bilməyən onomastik qrupları isə “Periferik onimlər” fəslinə toplayıb.
Lüğətdə bir çox elmi yeniliklər öz əksini tapıb. Azərbaycan dilçiliyində ilk dəfə olaraq teonimlər - təkallahlılıq (əsmai-hüsnaya daxil olan; daxil edilməsi mübahisəli olan Allahın ad və sifətləri; klassik ədəbiyyatda şairlərin yaradıcı təxəyyülünün məhsulu olan və sufi terminologiyasına aid olan onimlər) və çoxallahlılıqla bağlı onomastik vahidlər tədqiq edilib. Burada mifoekklezionimlər (mifik dini ibadət yerləri), mifoaqoronimlər (mifik meydan və açıq sahələrin adları) və mifodrimonim (mifik bağ və cənnət bağlarının adları), mifoktematonimlər (mifik mənəvi mədəniyyət əşyaları) mifoxrematonimlər (mifik mədəniyyət əşyalarının adları), mifobiblionimlər (Allahın qatında olan kitab) və mifoxrononimlər (mifik bayramların, əlamətdar günlərin adları) kimi elmi yeniliklər öz əksini tapıb.
Lüğətin sonunda indeksləşmə həyata keçirilib, əlifba sırası ilə düzülmüş baş sözlərin səhifələri verilib.
Bölmənin digər xəbərləri
