Bakı-Praqa əməkdaşlığı: Strateji tərəfdaşlıqda yeni dinamika
Bakı, 29 aprel, AZƏRTAC
Son həftələrdə Azərbaycan-Avropa ölkələri xəttində nəzərəçarpan fəallaşma müşahidə olunur və Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babişin aprelin 27-də ölkəmizə rəsmi səfəri bu prosesin məntiqi davamı kimi çıxış edir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Kamran Bayramov səsləndirib.
O bildirib ki, Andrey Babişin özünün də qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan onun Avropa İttifaqından kənara ilk səfər istiqaməti olub və bu sözlər kifayət qədər rəmzi xarakter daşıyır. Çünki tam aydındır ki, Çexiya Baş nazirinin səfəri sadəcə rəsmi protokoldan irəli gələn diplomatik jest deyil. Bu, Praqanın Azərbaycana və Cənubi Qafqaz regionuna perspektivli iqtisadi və logistik məkan kimi artan marağının təzahürüdür. Burada mühüm bir məqamı vurğulamaq lazımdır: Baş naziri onun birinci müavini Karel Qavliçek və iş adamlarından ibarət böyük nümayəndə heyəti müşayiət edib. Bu heyət səfərin əsas diqqət mərkəzinin iqtisadiyyat olduğunu təsdiqləyib.
“Ümumiyyətlə, Bakı ilə Praqa arasındakı münasibətləri sabit və dərin böhranlardan uzaq bir əməkdaşlıq kimi xarakterizə etmək olar: 1990-cı illərin əvvəllərindən tərəflər energetika, ticarət, humanitar və təhsil sahələrində ardıcıl inkişaf yolu keçiblər. Lakin bu sabitliyə rəğmən, münasibətlər uzun müddət daha çox inersiya xarakteri daşıyıb. İqtisadi və geosiyasi potensialın böyük olmasına baxmayaraq, qarşılıqlı fəaliyyəti keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qaldıracaq irimiqyaslı layihələr çatışmırdı. Məsələn, 2025-ci ilin yanvar-noyabr ayları ərzində Azərbaycan və Çexiya arasında qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin həcmi 807 milyon 572 min ABŞ dollarına yaxın olub. Ticarətin əsasını “qara qızıl” ixracı formalaşdırıb: Azərbaycan bazarın 42 faizini təmin etməklə Çexiyanın ən böyük neft tədarükçüsünə çevrilib. Qlobal bazarlardakı qeyri-sabitlik, geosiyasi böhranlar və Hörmüz boğazındakı risklər fonunda bu amilin əhəmiyyəti daha da artır”, - deyə o əlavə edib.
Qaz amilinin də eyni dərəcədə mühüm olduğunu deyən K.Bayramov qeyd edib ki, Azərbaycan qazının Avstriya və Almaniya daxil olmaqla Mərkəzi Avropa ölkələrinə nəqlinin başlanmasından sonra qitənin yeni enerji konfiqurasiyası formalaşır. Bu məntiqə əsasən Çexiya idxalçılar zəncirinin növbəti halqası ola bilər. Texniki baxımdan bu, tamamilə real görünür, çünki Cənub Qaz Dəhlizi artıq fəaliyyətdədir, İtaliya əsas qəbul mərkəzi (hab) rolunu oynayır, Avstriyanın coğrafi mövqeyi isə oradan Çexiyaya gələcək tədarüklər üçün tranzit bəndi kimi istifadə etməyə imkan verir. Beləliklə, söhbət sadəcə ikitərəfli layihədən deyil, Praqanın Bakının getdikcə daha mühüm rol oynadığı geniş enerji arxitekturasına qoşulmasından gedir.
“Çexiyada da anlayırlar ki, müasir Azərbaycan yalnız Cənubi Qafqazın ən böyük iqtisadiyyatı deyil, həm də Avrasiyanın əsas nəqliyyat-logistika qovşaqlarından biridir. Son iyirmi ildə ölkəmiz Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu kimi qlobal miqyaslı infrastruktur layihələrini reallaşdırıb. Bu layihələr faktiki olaraq regionun iqtisadi coğrafiyasını dəyişərək Avropanı Mərkəzi Asiya və Yaxın Şərqlə bağlayıb. Bu kontekstdə Çexiya da daxil olmaqla Avropa ölkələrinin Azərbaycana marağı tamamilə məntiqlidir”, - deyə deputat vurğulayıb.
O xatırladıb ki, Çexiya Baş nazirinin səfəri Bakının son bir ayda avropalı tərəfdaşları ilə digər mühüm təmasları - Litva Baş nazirinin, Latviya və Ukrayna prezidentlərinin Azərbaycana səfərləri fonunda baş tutur. Bu səfərlərin hər biri təhlükəsizlikdən tutmuş kənd təsərrüfatı və logistikaya qədər geniş spektri əhatə edən sazişlər paketinin imzalanması ilə müşayiət olunub. Bu, vahid bir tendensiyanı formalaşdırır: Azərbaycan həm Aİ, həm də NATO üzvü olan Avropa ölkələri ilə qarşılıqlı fəaliyyətini ardıcıl olaraq artırır.
“Bütövlükdə, Azərbaycanın bugünkü xarici siyasəti mürəkkəb, lakin dərindən düşünülmüş ikitərəfli əlaqələr sistemidir. Bu kontekstdə Çexiya həm Aİ, həm də NATO üzvü kimi Azərbaycan diplomatiyasının Avropa istiqamətində mühüm elementinə çevrilir. Andrey Babişin səfərini sabitlikdən dinamikaya, bəyanatlardan konkret layihələrə keçid üçün bir “imkanlar pəncərəsi” hesab etmək olar. Azərbaycan təkcə Avropa ilə əlaqələrini gücləndirmir, həm də praqmatizm, çeviklik və strateji hesablamaların əsas rol oynadığı yeni bir qarşılıqlı fəaliyyət modeli formalaşdırır”, - deyə K.Bayramov fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
