Ulu Öndərin xarici siyasət kursunda milli maraqların qorunması əsas prinsip idi RƏY
Bakı, 3 oktyabr, AZƏRTAC
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən biri beynəlxalq münasibətlər sistemində özünün müstəqil mövqeyini formalaşdırmaq idi. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra yaranmış yeni geosiyasi reallıq Cənubi Qafqazda ciddi dəyişikliklərə səbəb olmuşdu. Azərbaycan həm müstəqilliyini möhkəmləndirməli, həm də mürəkkəb regional münasibətlər sistemində öz milli maraqlarını qorumaq üçün balanslı xarici siyasət yürütməli idi. 1993-cü ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi rəhbərliyə qayıdışından sonra xarici siyasət məsələləri dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrildi. Bu siyasətin əsas məqsədləri Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsi, ölkənin iqtisadi və enerji potensialından milli maraqlar naminə istifadə edilməsi və Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyinin beynəlxalq aləmdə tanıdılması idi.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Şahin Seyidzadə deyib.
O bildirib ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xarici siyasət yanaşmasının əsas xüsusiyyətlərindən biri tarazlaşdırılmış siyasət idi. Azərbaycan, eyni zamanda, müxtəlif dövlətlərlə və beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlər qurmağa çalışırdı. Bu siyasət ölkənin coğrafi mövqeyi və regionun mürəkkəb geosiyasi xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla formalaşdırılırdı. Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafi məkan onun xarici siyasətində xüsusi rol oynayırdı. Ölkə Xəzər dənizi hövzəsində yerləşir, Rusiya, İran, Gürcüstan və Ermənistanla həmsərhəddir və Avropa ilə Asiyanı birləşdirən nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşir. Bu coğrafi mövqe həm imkanlar, həm də təhlükəsizlik riskləri yaradırdı.
Deputat qeyd edib ki, Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrinin inkişafı da Ulu Öndərin xarici siyasət kursunun mühüm istiqaməti idi. BMT, ATƏT, Avropa strukturları və digər beynəlxalq qurumlarla əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq hüquq subyekti kimi mövqeyini möhkəmləndirirdi.
Ş.Seyidzadə diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanlarının inkişafı ölkənin iqtisadi potensialının xarici siyasətə inteqrasiya olunmasına imkan verirdi. Bu, enerji diplomatiyasının əsas xüsusiyyətlərindən biri idi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin xarici siyasət kursunda milli maraqların qorunması əsas prinsip kimi təqdim olunurdu. Dövlətin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və müstəqilliyi xarici siyasətin fundamental məqsədləri sırasında göstərilirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin xarici siyasət konsepsiyasında milli və ümumbəşəri dəyərlərin uzlaşdırılması da mühüm yer tuturdu. Azərbaycan bir tərəfdən milli dövlətçilik və milli-mənəvi dəyərləri qorumağa, digər tərəfdən beynəlxalq hüquq və ümumbəşəri prinsiplərlə əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışırdı. Bu yanaşma Azərbaycanın Qərbə inteqrasiya prosesində də özünü göstərirdi. Avropa strukturları ilə əməkdaşlıq, beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələr və iqtisadi inteqrasiya ölkənin xarici siyasət imkanlarını genişləndirirdi.
“Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin xarici siyasət aspektini qiymətləndirərkən 1990-cı illərin regional və beynəlxalq şəraitini nəzərə almaq vacibdir. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Cənubi Qafqazda yeni dövlətlər yaranmış, böyük dövlətlərin regiona marağı artmışdı. Azərbaycan bu mürəkkəb şəraitdə öz müstəqil xarici siyasət xəttini formalaşdırmalı idi. Bu baxımdan tarazlaşdırılmış siyasət, enerji diplomatiyası, regional əməkdaşlıq və beynəlxalq hüquqa əsaslanan diplomatik mövqe Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas elementlərinə çevrildi. Nəticə etibarilə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1993-cü ildən sonrakı xarici siyasət kursu Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmlənməsi ilə nəticələnən genişmiqyaslı diplomatik fəaliyyət mərhələsi kimi xarakterizə olunur. Bu siyasətin əsas istiqamətləri dövlət müstəqilliyinin qorunması, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq, enerji və nəqliyyat layihələrinin reallaşdırılması, ərazi bütövlüyü məsələsinin beynəlxalq gündəmdə saxlanılması və müxtəlif dövlətlərlə balanslaşdırılmış münasibətlərin qurulması idi. Bu istiqamətlərin bir-biri ilə əlaqələndirilməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik komponentlərini vahid strategiyada birləşdirdi”, - deyə deputat vurğulayıb.
Bölmənin digər xəbərləri
