BDU-nun “İƏT modeli klubu”nun sədri: WUF13 real dəyişikliklər üçün dönüş nöqtəsi olacaq
Bakı, 9 fevral, AZƏRTAC
BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü (WUF13) sessiyası mayın 17–22-də Bakı şəhərində keçiriləcək. Son illər bir çox nüfuzlu beynəlxalq tədbirlərə uğurla ev sahibliyi etmiş ölkəmiz üçün WUF13 yeni ambisiyalarla yanaşı, mühüm çağırışlar vəd edir. Bəs ən sadə formada qlobal forumun mərkəzi anlayışı olan urbanizasiya nədir? Urbanizasiya prosesi kənd ərazilərindən şəhərlərə miqrasiya və bu hərəkətlilik nəticəsində həyatın müxtəlif sahələrində baş verən struktur və sosial transformasiyaların cəmi kimi izah olunur. Lakin “kənd” və “şəhər” anlayışları regiondan-regiona fərqli meyarlarla müəyyən edilir. Azərbaycanın Dövlət Statistika Komitəsinin 2024-cü ildə dərc etdiyi İnzibati Ərazi Bölgüsü Təsnifatına əsasən, ərazi vahidində yaşayan əhalinin əksəriyyətinin kənd təsərrüfatı ilə məşğul olması həmin yaşayış məntəqəsinin kənd hesab edilməsi üçün kifayətdir. Şəhər statusu isə 15000 və daha çox əhalinin məskunlaşması və bu əhalinin əsas hissəsinin qeyri-kənd təsərrüfatı, sənaye, sosial və qeyri-istehsalat sahələrində fəaliyyət göstərməsi ilə müəyyən olunur. Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, ABŞ-da “urban place” anlayışı 2500-dən çox əhalisi olan ərazilərə, Peruda isə cəmi 100-dən çox sakini olan yaşayış məntəqələrinə şamil edilir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) İƏT Modeli Klubunun sədri Mirhüseyn Tağıyev söyləyib. Müsahibimiz xatırladıb ki, 2024-cü ildə Bakıda keçirilmiş COP29 çərçivəsində iqlim maliyyəsi üzrə yeni hədəflərin müəyyənləşdirilməsi, Paris Sazişinin 6-cı maddəsi çərçivəsində karbon bazarlarının işə salınması, “İtki və Zərər” Fondunun fəaliyyətə başlaması, iqlim şəffaflığının gücləndirilməsi və digər mühüm razılaşmalar əldə olunub. İndi isə Bakı urbanizasiya gündəliyində yeni səhifələr açmağa hazırlaşır.
“Azərbaycanda regionların sosial-iqtisadi inkişafı üzrə dövlət proqramları, Böyük Qayıdış Dövlət Proqramı, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tətbiq edilən “ağıllı” kənd və şəhər layihələri, şəhərlərin Baş planları, habelə “Yaşıl Şəhər” konsepsiyası, Milli Şəhərsalma forumları, “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər”də əksini tapan konkret müddəalar ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə paylaşa biləcəyi müsbət təcrübələr sırasındadır.
2025-ci ildə yaradılmış Təşkilat Komitəsi və Əməliyyat Şirkəti, həmçinin könüllülər mərkəzi Azərbaycan hökumətinin hazırlıq prosesinə ən yüksək səviyyədə yanaşdığını nümayiş etdirir. Bu gün dünyada təxminən 3 milyard insanın adekvat olmayan şəraitdə yaşadığı, 1,1 milyard insanın qeyri-formal yaşayış məntəqələrində, 300 milyon insanın isə tamamilə evsiz olduğu bir şəraitdə WUF13-ün sadəcə dialoq platforması deyil, real dəyişikliklər üçün dönüş nöqtəsi olacağına inam böyükdür. Forumun tarixində ilk dəfə olaraq Azərbaycanın təşəbbüsü ilə dövlət və hökumət başçılarının iştirakı ilə Zirvə Görüşü də təşkil olunacaq. Qlobal Cənub ölkələri, xüsusilə sürətli urbanizasiyanın təsiri altında olan inkişaf etməkdə olan və az inkişaf etmiş ölkələr üçün əsas ümid platformalarından birinə çevrilən WUF13-də ev sahibi ölkənin təşəbbüsü ilə yenilənmiş məzmun çərçivəsində altı əsas mövzu üzrə müzakirələr aparacaq. Bu müzakirələr qlobal mənzil böhranına cavab strategiyalarını, qeyri-formal yaşayış məntəqələrinin, münaqişə və böhrandan sonrakı bərpa və yenidənqurma proseslərində mənzilin mərkəzi rolunu, iqlim-mənzil əlaqəsini, mənzilin sosial və iqtisadi gücünü, mənzil maliyyələşdirilməsi üzrə yeni yanaşmaları əhatə edəcək”, - deyə Mirhüseyn Tağıyev bildirib.
Müsahibimiz vurğulayıb ki, “Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri” çağırışı WUF13-ün mərkəzi prinsipini təşkil edir və şəhərlərin gələcəyinin inklüzivlik və dayanıqlılıq üzərində qurulmasının vacibliyini bir daha təsdiqləyir. Bu forum yalnız qlobal miqyasda mənzil və şəhərsalma sahəsində mövcud çağırışlara cavab axtaran ölkələr üçün dialoq və əməkdaşlıq platforması olmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda, Azərbaycanın urbanizasiya sahəsində uğurlarının və strateji təşəbbüslərinin qlobal ictimaiyyətlə paylaşılması üçün dialoq çərçivəsi yaradır. Buradan formalaşacaq ortaq baxışlar və tərəfdaşlıqlar şəhərlərin təkcə fiziki məkanlar deyil, təhlükəsiz, dayanıqlı və hər kəs üçün yaşana bilən həyat məkanları kimi inkişafına töhfə verəcək.
Bölmənin digər xəbərləri
