Bioloq alim: Təbii meşə fondu azalaraq 8 faiz həddinə düşüb
Bakı, 14 fevral, AZƏRTAC
Statistik məlumatlara görə, son vaxtlar iqlim dəyişikliyi, genefondun dağılması, bioloji müxtəlifliyin pozulması az qala nüvə müharibəsi qədər qlobal təhlükə yaradır. Əslində, hər şeyin mənbəyi olan torpağa lazım olan mikroelementlər də canlı bir orqanizm kimi qəbul edilməlidir. İqtisadiyyat və sənayenin yüksək sürətlə inkişafı, bir sıra təhlükəli nüvə sınaqları ətraf mühitə olduqca mənfi təsir göstərir. İndi bir sıra xəstəliklərin cavanlaşması, kütləviləşməsi və geniş yayılması da ətraf mühitdə yaranan həmin çirklənmənin nəticəsidir. Ölkənin meşə fondu və təbii bitkilərlə zəngin olan ərazilər ətraf mühitin mühafizəsində aparıcı rol oynayır. Azərbaycanda nəsli kəsilməkdə olan ağac və kol bitkilərinin sayı kifayət qədər çoxdur. Onların sırasına Hirkan şümşadı, dəmirağac, Azad ağacı, palıdın və vələsin bir neçə növü, ağcaqayın, gülçiçəklilər fəsiləsindən bir neçə bitki növü də daxildir. Təbii meşələrin azalması çox böyük narahatlıq doğurur.
Bunu AZƏRTAC-a müsahibəsində Elm və Təhsil Nazirliyi Dendrologiya İnstitutunun baş direktoru vəzifəsini icra edən dosent Minarə Həsənova deyib. O bildirib ki, 2005-ci ildən başlayaraq bitki örtüyünün qorunması, mühafizəsi ilə əlaqədar dövlət səviyyəsində bir sıra qərar və qanunlar qəbul olunub. Lakin antropogen amillər yenə də çox böyük risk altındadır. Vaxtilə ölkə ərazisinin 11 faizini meşə fondu təşkil edirdi. İndi yeni meşə fondları yaradılsa da, təbii meşə fondu azalaraq 8 faiz həddinə düşüb. Odur ki, nəsli kəsilməkdə olan ağac və kol bitkilərinin bərpası, yeni bitki növlərinin yaradılması sahəsində işlər aparılmalıdır. “Biz dendrofloranın həm təbii, həm də mədəni təhlilini aparır, ölkəmizin iqlim şəraitinə uyğun olan yeni bitki növlərinin artırılmasına çalışırıq. Son vaxtlar 46 növ toxum növü gətirmişik. Biz daha çox Aralıq dənizi ölkələrindən bitki növləri mübadilə etməyə üstünlülk veririk. Həmin ölkələrdən gətirilən bitki növləri Abşeron yarımadasının iqlim şəraitinə Mərkəzi Avropa ölkələrinə nisbətən daha yaxşı uyğunlaşır. Rumıniya, İtaliya, İspaniya və Latviyadan gətirilən bitki növləri iqlim şəraitinə uyğunlaşdırılaraq Dendrologiya İnstitutunun Saray təcrübə sahəsində tədqiqatı aparılır”, - deyə M.Həsənova qeyd edib.
Alim diqqətə satdırıb ki, Dendrologiya İnstitutunun alim və tədqiqatçıları Qarabağda flora və fauna müxtəlifliyinə malik olan ətraf mühitin və genofondun mühafizəsinin davamlı inkişafını təmin etmək, bioloji müxtəlifliyin artırılması və bitkilərin genofondunun saxlanılması, şəhər, meşə, park və bağların seçilmiş bitki assortimentləri ilə yaşıllaşdırılması, təbiət abidələrinin dendroxronoloji tədqiqatlarının öyrənilməsi, ağac-kol bitkilərinin seçilməsi, növ tərkibinin təyini, torpaq-iqlim şəraitinə uyğun qruplaşdırılması, landşaft memarlığında yaşıllıqların planlaşdırılması prinsipləri, təbiət abidələrinin dendroxronoloji öyrənilməsi istiqamətində genişmiqyaslı layihələr üzərində çalışır.
“Dendrologiya İnstitutu və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonuna daxil olan Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəliyinin təşəbbüsü ilə “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı”nın icrası məqsədilə “Yaşıl həyat” layihəsi icra olunur. Zəngilan rayonunun Ağalı kəndi ərazisində bitki örtüyünün taksonomik tərkibinin təhlili, bitki növlərinin introduksiyası, genofondun bərpası istiqamətində tədqiqatların aparılması, biomüxtəlifliyin genişləndirilməsi və davamlı istifadəsinin həyata keçirilməsi məqsədilə Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində becərilən dekorativ ağac və kol bitki kolleksiyasından istifadə edilib.
Vətənimizin zəngin təbiəti xalqımızın sərvətidir. Ona görə də Vətənin təbiətini qorumaq, mühafizə etmək, onun flora və faunasına can yandırmaq hər bir Azərbaycan vətəndaşının övladlıq borcudur”, - deyə M.Həsənova fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
