Hörmətli nazir və Elmi şuranın üzvləri, müəllimlər və tələbələr!

Xanımlar və cənablar!

Etiraf edim ki, bu son dərəcə mehriban və çox səmimi mərasimdə olduqca həyəcanlıyam. Mən qayda-qanuna uyğun olaraq, ciddi akademik nitq hazırlamışam. Lakin, cənab rektor, icazənizlə, qayda-qanunlardan bir qədər kənara çıxacağam, çünki bu ab-hava mənim başqa ruhda danışmağımı tələb edir. Mən təkcə şəxsi səpkidə həyəcanlı deyiləm, bir az öncə bolqar dili və mədəniyyəti mərkəzinin açılması faktının özü də məni az həyəcanlandırmadı. Məni belə bir fakt da həyəcanlandırdı ki, sizin bir çox tələbələriniz bolqar dilinə və mədəniyyətinə, müasir Bolqarıstana maraq göstərirlər. Söz verirəm ki, Bolqarıstanın burada adları çəkilən təhsil ocaqları ilə əlaqələr yaradılmasına kömək edəcəyəm. Ümidvaram ki, Bolqarıstanın ali məktəblərində təcrübə keçmək gələn il də davam etdiriləcəkdir.

Təxminən iki saat bundan əvvəl mən biznes forumda oldum, orada Azərbaycan və Bolqarıstan biznesmenləri iştirak edirdilər. Yəqin etdim ki, qarşılıqlı maraq güclənir. Mən üzümü Bolqarıstan biznesinin nümayəndələrinə tutaraq, onları sizin tələbələrinizə və müəllimlərinizə Bolqarıstanda ixtisaslaşma keçmək üçün təqaüdlər təsis etməyə çağırıram. Hörmətli cənablar, bu, mədəni əməkdaşlığın elm və təhsil sahəsində və əlaqələrin inkişafı işinə, az da olsa, töhfədir. Əgər müdafiə naziri üç tələbəyə təqaüd verilməsinə imkan tapmışdırsa, cənab vitse-prezident, biz bundan heç də az olmayan imkanlar tapmağa borcluyuq.

Cənab rektor, mənə fəxri doktor adı verilməsinə görə, Elmi şuraya səmimi təşəkkürümü bildirmək istərdim. Bu, mənim üçün nəinki şəxsi xidmətlərimin, həm də son illər xalqlarımız arasında dostluğun möhkəmlənməsinə kömək etmiş bütün həmvətənlərimin xidmətlərinin qiymətləndirilməsi deməkdir.

Nitqimin əsas məğzi qlobal dünyada öz riskləri, nicat yolu və perspektivləri olan mədəniyyətlərin dialoqu mövzusu ilə bağlıdır. Bu mövzu ona görə seçilmişdir ki, son vaxtlar mədəniyyətlərin toqquşması ideyasının bir çox tərəfdarları peyda olmuşdur. Düşünürəm ki, Bolqarıstanda da, Azərbaycanda da aparılan siyasət bu qüsurlu tezisi inandırıcı şəkildə rədd edir.

Bu mövzunu seçməyimin ikinci səbəbi sizin, artıq deyə bilərəm ki, bizim universitetin xüsusiyyətidir. Bu xüsusiyyət isə ondan ibarətdir ki, burada onilliklər boyu həm müxtəlif mədəniyyətlər, həm də müxtəlif dövlətlər və sivilizasiyalar arasındakı münasibətlər öyrənilir.

Daha bir, üçüncü, şəxsi səbəb də vardır və bu da ondan ibarətdir ki, mən elmi işçi kimi, siyasətçi kimi məhz bu mövzunun öyrənilməsinə xeyli vaxt sərf etmişəm. Mən tamamilə əks tezisin tərəfdarıyam. Bu tezis də ondan ibarətdir ki, mədəniyyətlər toqquşmamalı, qarşılıqlı fəaliyyətdə olmalı və dialoqa girməlidirlər.

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Mədəniyyətlərin toqquşması arzuolunmaz haldır və xalqlarımızın qarşılıqlı münasibətlərinin heç də labüd taleyi deyildir. Bizim avropalı tərəfdaşlarımız bunu çoxdan başa düşmüşlər. Belə bir fakt da təsadüfi deyil ki, Avropa Şurasının qəbul etdiyi ilk aktlardan biri 1949-cu ildə qəbul edilmiş Mədəniyyət üzrə konvensiyadır. Xatırlatmaq lazımdır ki, Lissabon qrupu deyilən qrup qlobal dünyada mədəniyyətlər arasında dözümlülüyü, dialoqu dəstəkləyəcək müqavilə hazırlamaqla məşğul olur. Hörmətli cənab rektor və Elmi şuranın üzvləri, bunu da demək istəyirəm ki, mən yaşadığımız Şərqi Avropada, şərti olaraq, mədəniyyət dəhlizləri ideyası adlandırıla biləcək ideyanın müəllifiyəm. Tezliklə biz, Mərkəzi Avropa ölkələrinin başçıları bizim ölkədə Bolqarıstanda, Varnada görüşəcək və əsrlərin dərinliklərindən gəlib bizə çatmış irsi dialoq əsasında təhlil edə və araşdıra biləcəyik. Yəqin ki, Balkan yarımadasının Avropanın barıt çəlləyi hesab edilməsi dövrü çoxdan keçmişdir. Mən qəti əminəm ki, Qafqaz regionunun münaqişələr və toqquşmalara məhkum olması ideyası da səhvdir. Regionlarımızın tarixində əməkdaşlıq, qarşılıqlı fəaliyyət və dözümlülük dövrləri daha uzun çəkmişdir. Bu mənada, mən mədəniyyət dəhlizlərindən danışarkən daha çox məlum olan faktı, yəni Böyük İpək yolunu xatırlamaya bilmərəm. Minilliklər boyu fəaliyyət göstərən bu dəhliz təkcə ticarət mübadiləsi üçün deyil, həm də texnologiyalar, incəsənətlər və mədəniyyətlər mübadiləsi üçün dəhliz olmuşdur. Sözsüz ki, Bolqarıstanın və Azərbaycanın bu yolun üzərində yerləşməsi qloballaşan dünyada bizi bir-birimizə daha da yaxınlaşdırır.

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Bizim hamımız müxtəlif əlifbalardan istifadə edirik, müxtəlif dillərdə danışırıq, müxtəlif dinlərə etiqad edirik. Keçmişdə bu, çox zaman bir-birinə qarşı şübhələr və etimadsızlıq üçün əsas olurdu. Lakin ümidvaram ki, bundan sonra belə olmayacaqdır. Müxtəliflik qarşılıqlı maraq və mədəniyyətlərin qarşılıqlı təsiri üçün zəmin olmalıdır.

Üstəlik, bu müxtəliflik vahid Avratlantik məqsədlərə uyğun olaraq birləşmək arzularını bəyan edən Bolqarıstanın və Azərbaycanın siyasi elitalarının vahid iradəsinə də tabedir. Ümummilli lider Heydər Əliyev bir neçə il bundan əvvəl Azərbaycanı nəinki dağılmaqdan və müharibədən xilas etdi, həm də ölkənin inkişafını Avropa və Avratlantik relsləri üzərinə çıxardı. Bu gün Balkan yarımadası və Qafqaz ölkələrinin Avropa perspektivi təkcə ikitərəfli münasibətlərin inkişafı üçün zəmin deyil, həm də mədəniyyətlər, dinlər arasında dialoq, münaqişələri həll etmək və ölkələrimizin vətəndaşları üçün yaxşı həyat qurmaq imkanıdır.

Mənim üçün xüsusilə mühümdür ki, Avropa Birliyi yeni “Geniş Avropa - yeni qonşular” proqramını həyata keçirməyə başlamışdır. Biz şadıq ki, NATO-nun “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramı xətti ilə yeni təmas nöqtələri tapırıq. Bunu da əlavə etmək istərdim ki, coğrafi cəhətdən Qafqazın bilavasitə yaxınlığında yerləşən Bolqarıstan Respublikası NATO-nun üzvü və ATƏT-in sədri, eləcə də Avropa Birliyinin gələcək tərəfdaşı, bu regionun dövlətlərinin və xalqlarının səmimi dostu kimi, həllini tapmamış problemlərdən, o cümlədən Dağlıq Qarabağ problemindən narahatdır. Burada mən xatırlatmaq istərdim ki, indi diplomatik siyasət lazımdır, ATƏT-dən tutmuş Avropa Birliyinə və digər beynəlxalq qurumlara qədər beynəlxalq təşkilatların köməyi lazımdır.

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Əminəm, XXI əsrdə biz hamımız çalışmalıyıq ki, cəmiyyətlərimizdə mədəni separatizm və fundamentalizm genişlənməsin. Mən siyasi xadimlərin və liderlərin rolunu bunda görürəm ki, onlar dözümlülüyə və dialoqa geniş imkanlar açsınlar. Biz dialoq, yoxsa sivilizasiyaların toqquşması dilemmasını dərk etməklə yanaşı, həm də dünyanın inkişafına və fərqlərin aradan qaldırılmasına yönəlmiş praktiki qərarların və ideyaların axtarışı ilə məşğul olmalıyıq. XXI əsrdə dünyanın formalaşmasına bizim töhfəmiz məhz bundan ibarət olacaqdır. Mən “bizim töhfəmiz” deyəndə, indiki nəslin siyasətçilərini və dövlət xadimlərini deyil, sizi, öz ölkələrinin taleyini və bütün planetin gələcəyini həll edə biləcək hörmətli gənc həmkarımı nəzərdə tuturam. Qarşılıqlı anlaşma və dözümlülük, əməkdaşlıq və etimad dünyasının qurulub-qurulmayacağı məhz sizdən asılı olacaqdır.

Diqqətinizə görə minnətdaram.

X X X

Sonra BSU-nun bolqarşünaslıq bölməsi tələbələrinin ifasında bolqar şairlərinin şeirləri və xalq mahnıları səslənmişdir.

Mərasimdə təhsil naziri Misir Mərdanov, Prezident Administrasiyasının humanitar siyasət şöbəsinin müdiri Fatma Abdullazadə iştirak edirdilər.