Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

SİYASƏT

Heydər Əliyev: Qərar, Qurucu və Azərbaycanlı

Heydər Əliyev: Qərar, Qurucu və Azərbaycanlı

Bakı, 11 may, AZƏRTAC

Bir siyasət adamının siyasi portretini yazmağın ilk şərti onun fəaliyyətini bir neçə cümlə ilə ifadə etməkdir. Bu mənada Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin xülasəsini səfir, professor Vilayət Quliyevin Heydər Əliyev haqqında yazdığı “Böyük insan haqqında xatirələr” kitabına istinadən ifadə etmək olar: “Azərbaycan Prezidenti siyasətin, sadəcə, mümkün olanı həyata keçirmək sənəti olduğunu hamıdan yaxşı bilirdi və yersiz illüziyalara qapılıb keçmişin həsrəti ilə yaşamaqdansa, mövcud reallığın imkanlarından xalq və dövlətçilik naminə maksimum yararlanmağa çalışırdı”. Heydər Əliyevin siyasi portretini yazmaqdan ötrü, onun həyat və fəaliyyətini ifadə etmək üçün müvafiq anlayışları seçmək lazımdır. Mən üç anlayış üzərində duracağam: Qərar, Qurucu və Azərbaycanlı.

Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Xəzər Universiteti Siyasi elmlər və fəlsəfə departamentinin müdiri Orxan Vəliyev deyib.

“Qərar” anlayışından bəhs edən Orxan Vəliyev qeyd edib ki, sovet dövründə Azərbaycanın idarəsində bir çox dövlət adamı yer almışdır. Sovet Azərbaycanına rəhbərlik etmiş hər bir şəxs özünün bacarığı və dövrün imkanları çərçivəsində Azərbaycana xidmət etməyə çalışmışdır. Xüsusilə sovet dövründə xidmət etmiş bütün rəhbərlərin dövrün imkanları çərçivəsində xidmət göstərdiklərini demək doğru olar. Lakin tarixi dönüm nöqtələrində kəskin qərar vermək heç də Sovet Azərbaycanın bütün rəhbərlərinə nəsib olmayıb. Heydər Əliyev də sovet dövründə Azərbaycana rəhbərlik illərində və hətta Moskvada yüksək vəzifədə çalışdığı illərdə belə dövrün şərtləri çərçivəsində ölkəsinə xidmət etməyə çalışmışdır. Lakin SSRİ-nin məmuru və Sovet Azərbaycanının rəhbəri olan Heydər Əliyevin əsas xidməti 20 Yanvar faciəsi zamanı kəskin qərar verərək, xalqının yanında olmasıdır. Bu qərar Heydər Əliyevin Azərbaycan xalqının kollektiv yaddaşında milli lider kimi həkk olunmasının ilk təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Qeyri-müəyyənliyin hökm sürdüyü tarixi bir anda xalqını düşünərək qərar verməyin qüruru olduğu kimi, müəyyən təhlükələri də vardı. Heydər Əliyevin tarixi anlarda qəbul etdiyi qərarlar müstəqillik illərində də davam etdi. Xülasə, tarixi anlarda qərar vermək iqtidarında olmayan biri xalq nəzdində lider kimi qəbul edilə bilməz.

Orxan Vəliyev “Qurucu” anlayışından danışarkən bildirib ki, modern millətlər qurucu liderləri ilə tanınır. Modern alman dövlətini Bismark, ABŞ-ı Corc Vaşinqton, Türkiyə Respublikasını isə Atatürk olmadan düşünmək mümkün deyil. Bu prinsip Azərbaycan üçün də keçərlidir. Lakin Azərbaycanın ilk dövlət qurmaq təşəbbüsü məlum olduğu kimi yarımçıq qalmışdı. Müstəqilliyin bərpası isə ancaq 70 il sonra mümkün oldu. Girişdə Vilayət Quliyevə istinadən istifadə edilən “siyasətin, sadəcə, mümkün olanı həyata keçirmək sənəti olduğunu hamıdan yaxşı bilirdi” fikri Heydər Əliyevin nə üçün müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu olduğunu ifadə edir. Modern dövlətlərin əsas xüsusiyyəti milli legitimliyə əsaslandırılan suverenlikdir. Milli suverenliyin mümkünlüyü isə hüquq çərçivəsində mümkün olmuşdur. Bu mənada konstitusiya modern dövlətlər və xalq arasındakı ictimai müqavilənin yekun sənədi kimi ifadə edilə bilər. İstiqlal Bəyannaməsi bu çərçivədə Azərbaycanın ilk hüquqi mətn olmuşdur. Ancaq Cümhuriyyət öz konstitusiyasını, yəni ictimai müqaviləsini təsis edə bilmədən tarixə qovuşdu. İlk konstitusiya isə sovetləşməyə keçid mərhələsində - 1921-ci ildə qəbul edildi. İlk maddəsində də ifadə edildiyi kimi, müvafiq konstitusiya sosializmə keçid dövrü üçün dizayn edilmişdi. Digər Sovet konstitusiyaları da oxşar prinsiplərə xidmət etmişdir. Azərbaycan xalqının ilk müstəqil konstitusiyası Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə 1995-ci il noyabrın 12-də qəbul olundu. İlk maddəsi konstitusiyanın mahiyyətindən xəbər verir: I. Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyətinin [suverenlik] yeganə mənbəyi Azərbaycan xalqıdır. Buradan yola çıxaraq Heydər Əliyevin müstəqil Azərbaycan dövlətinin Qurucusu olduğunu ifadə etmək mümkündür. Torpaqlarının bir qismi işğal altında olan Azərbaycan üçün dövlətin inşası əsas prioritet idi. Heydər Əliyevin institutlarını qurduğu və hüquqi bazasını (konstitusiya) yaratdığı dövlət 2020-ci ildə işğal altındakı torpaqları azad etdi.

Sonuncu anlayış “Azərbaycanlı”. Departament müdiri vurğulayıb ki, M.Rəsulzadə və N.Nərimanovdan üzü bəri Azərbaycanın idarəetməsində yer almış bütün dövlət adamları bu və ya digər formada Azərbaycana xidmət ediblər. Ancaq sözün siyasi mənasında iki dövlət adamını azərbaycanlı olaraq ifadə etmək mümkündür. Rəsulzadə Cümhuriyyəti quran Milli Şuranın sədri olaraq Azərbaycan fikrini müdafiə etmişdir. Siyasi olaraq azərbaycanlı adlandıracağımız əsas dövlət adamı isə Heydər Əliyevdir. Heydər Əliyev Rəsulzadə ilə başlayan azərbaycanlı kimliyinin siyasi və hüquqi bazasını yaratmışdır. “Beləliklə, cümhuriyyətlə yarımçıq qalmış azərbaycanlı kimliyi Heydər Əliyev dövründə tam formalaşdı. Azərbaycançılıq anlayışı bir ölkədə yaşayan etnik və dini qrupların ümumi adını ifadə edən hüququ status (konstitusiya) qazanmış siyasi adıdır. Heydər Əliyevin sədrliyində dilin, millətin adının müzakirə edildiyi məşhur toplantıda Prezident sonda mümkün olana dair yekun siyasi qərar vermişdir. Əlbəttə Azərbaycan bir türk dövlətidir. Lakin millətin və dilin adı kimi taleyüklü bir məsələ ilə bağlı verilən siyasi qərar mümkün olan reallıq nəzərə alınmaqla verilməli idi. Belə olan halda Heydər Əliyev milli kimliyin mottosu kimi qəbul ediləcək “Mən fəxr edirəm ki, Azərbaycanlıyam” ifadəsi ilə nöqtəni qoymuşdur”, - deyə o əlavə edib.

 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Adil Əliyev: Fransanın məqsədi Ermənistanı özündən asılı vəziyyətdə saxlamaqdır

Kadri Simson: Biz təmiz enerjini Avropa İttifaqı-Azərbaycan münasibətlərinin əsas hissəsinə çevirdik

Azərbaycanın və Rusiyanın xarici işlər nazirləri Antalyada görüşüblər

Azərbaycan günəş, külək enerjisi layihələri üzrə “Nobel Energy” və “Elecnor” şirkətləri ilə əməkdaşlıq edəcək

Qanunsuz balıq ovlayanlar saxlanıldı

“Qırmızı Körpü” gömrük postunda gözləyən yük maşınlarının sayı artıb

Kreditlərinizi “Kapital Bank”a gətirin daha sərfəli şərtlər əldə edin

Mexikonun milyonlarla sakini su çatışmazlığı ilə üzləşib

® EY Azərbaycan “EY İlin İş Adamı” müsabiqəsinin 20 iştirakçısını elan etdi

AFFA rəhbərliyi “Kəpəz” Futbol Akademiyasına baxış keçirib

Yaşıl enerjinin inkişafı və ötürülməsi üzrə nazirlərin 6-cı iclası keçirilib

Türkiyə və Rusiyanın XİN rəhbərləri Antalyada görüşüblər

Daha üç qanun layihəsi parlamentin plenar iclasına tövsiyə edilib

“YAŞAT” Fondunun “Onlar bizə əmanət” layihəsi davam edir

Albaniyanın Baş naziri: Azərbaycan qazı və Xəzər hövzəsi bizim birgə gələcəyimiz üçün mühüm rol oynayır

Boks millisinin baş məşqçisi: İtaliyada minimum iki və ya üç lisenziya qazanacağıq

Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsinin tabeliyindəki müəssisələrin fəaliyyəti ilə bağlı ictimai dinləmə keçirilib

Şamaxıda İran vətəndaşına narkokuryerlik edən şəxs saxlanılıb

Daxili işlər naziri Şamaxıda vətəndaşlarla görüşəcək

Bakıda Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 10-cu və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 2-ci iclasları keçirilib
Prezident İlham Əliyev tədbirdə iştirak edib  YENİLƏNİB-4 VİDEO

Son vaxtlar insanlar arasında artan “elektrik vurması” probleminin səbəbi nədir?

Polşa Slovakiya ilə sərhəddə nəzarəti dayandıracaq

“Xocəsən"-“Avtovağzal” stansiyaları istiqamətində hərəkət edən qatarda texniki nasazlıq yaranıb VİDEO

Bəxtiyar Həsənov: Moskva azərbaycanlıları Qarabağa “Böyük Qayıdış” proqramının icrasını qürur hissi ilə izləyirlər

“Zirə” sabiq futbolçusunu transfer edib

Polşalı fermerlər Baş nazirlə görüş tələb edirlər

Antalyada “Cənubi Qafqazda sülh, inkişaf və bu çərçivədə qarşılıqlı əlaqələr” mövzusunda panel iclası keçirilib VİDEO

“Qoğal” tamaşası yenidən səhnədə

Bu il GDU-nun 36 tələbəsi “Technest” təqaüd proqramı çərçivəsində “İT mütəxəssisi” təlimlərinə cəlb olunacaq

DİM-in Azərbaycan dili bacarıqları üzrə tələblərə dair proqramı Əqli Mülkiyyət Agentliyi tərəfindən qeydiyyata alınıb

Avropada inflyasiya azalaraq 2,6 faizə enib

Şagirdin yoldaşlarına qarşı kobud rəftarı ilə bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət olunub

® “Rabitəbank”dan nağd pul krediti üzrə sərfəli "Bahar kampaniyası"

“Ölkəmizin ictimai həyatında gənclərin rolu” – tədbir

Coğrafiyaçı alimlər Xəzər dənizinin səth temperaturuna dair tədqiqat aparıblar

Ermənistan Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmağa hazır olduğunu bildirir

® Həkim Günay Məmmədova “Yeni nəsil kalsium antaqonistlərinin arterial hipertenziyanın müalicəsində rolu” mövzusunda təqdimatla çıxış edib

Sabah ölkə ərazisində hava şəraiti əsasən yağmursuz olacaq

Füzuli şəhərinə köçürüləcək ailələr arasında növbəti püşkatma keçirilib

AMB: Pul bazası azalıb

Quşçuluq təsərrüfatlarının problemləri və həlli yolları barədə hökumətə təkliflər göndərilib

Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları artıb

AFFA İcraiyyə Komitəsinin qərarları açıqlanıb

TKTA ilə “Norm” ASC arasında anlaşma memorandumu imzalanıb

Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı və gündəliyi açıqlanıb

Gəncədə “Musiqi kimliyimiz” adlı layihənin icrasına başlanılıb

FHN: Ötən sutka ərzində 4-ü azyaşlı olmaqla 7 nəfər xilas edilib

Ötən ay yol nəqliyyat hadisələrinin sayı 22 faiz azalıb

Dahi şəxsiyyət Heydər Əliyev irsinin öyrənilməsinə dair layihənin yekun tədbiri keçirilib

“Araz Vadisi İqtisadi Zonası” Sənaye Parkında ayaqqabı istehsalı müəssisəsi yaradılacaq

Rövnəq Abdullayev AFFA prezidentliyinə namizəd olmayacaq

Azərbaycanın və Özbəkistanın XİN rəhbərləri postmünaqişə dövründə regional vəziyyəti müzakirə ediblər

Paytaxt məktəblərində Ümumdünya Mülki Müdafiə Günü

Gürcüstan hökuməti ABŞ senatorlarına etiraz məktubu göndərib

ANAMA: Ötən ay 1941 partlamamış hərbi sursat zərərsizləşdirilib

Azərbaycan və Aİ “Xəzər-Aİ Yaşıl Enerji Dəhlizi”nə PMI statusunun verilməsi ilə bağlı prosesi sürətləndirəcək

Sosial Xidmətlər Agentliyi tərəfindən daha 30 imtiyazlı şəxs müalicə mərkəzinə yola salınıb

Mədəniyyət Nazirliyində "TikTok"un nümayəndə heyəti ilə görüş olub

Almaniya nümayəndə heyəti Ələt Azad İqtisadi Zonasında olub

Şəkini “stiring art” vasitəsi ilə tanıtmaq istəyən sənətkar FOTO

Kənd təsərrüfatı naziri Saatlıda vətəndaşları qəbul edəcək

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Albaniyanın Baş naziri Edi Rama ilə təkbətək görüşü olub YENİLƏNİB VİDEO

Məktəblilərə nakromaniyaya aludə olmağın fəsadları barədə məlumat verilib

Azərbaycanda “Young Lions” müsabiqəsi keçiriləcək

Ötən il Şirvan şəhərində 224,3 min ton əmtəəlik neft istehsal edilib

Azərbaycanla Burkina-Faso arasında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət məmnunluq doğurur

Yerli Fəaliyyət Koordinasiya Təşkilatı korsikalılara dəstək kommünikesi yayıb

Rusiyada bu gündən VPN-dən istifadə qadağan edilir

“Tesla”nın 6 min əməkdaşı kompaniyanı irqçilikdə ittiham edir

ADRA rəhbərliyi ilə Mərkəzi Bankın və Azərbaycan Banklar Assosiasiyasının rəhbər şəxsləri arasında görüş keçirilib

Azərbaycanda natrium sianid istehsalı Türkiyə şirkəti ilə müzakirə edilib

Azərbaycan ilə Albaniya arasında iqtisadi əməkdaşlıq haqqında saziş imzalanıb

AFFA “Qəbələ”nin futbolçusunu cəzalandırıb

ADU-nun nəzdində fəaliyyət göstərən Konfutsi İnstitutu əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirir

“Azəriqaz”: 4855 mənzildə xüsusi təhlükəli vəziyyətə görə qaz təchizatı məcburi dayandırılıb

"Vətənə həsr olunmuş qəhrəman ömrü!" adlı anım tədbiri

Dövlət Xidməti 128 qurumda 14 min ölçmə vasitəsini yoxlamadan keçirib

Yevlaxda Aqrar Biznes Festivalı və kredit yarmarkası keçirilib

Budapeşt Fon der Lyayenin yenidən Avropa Komissiyasının başçısı seçilməsinə qarşıdır

Səhiyyə Nazirliyinin “Respublika Narkoloji Mərkəzi” Publik Hüquqi Şəxsin vəzifəli şəxsləri cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub VİDEO

“Qarabağ”ın qapıçısı Rusiya millisinə dəvət alıb

Laçındakı kəsimxanada 20 laçınlı işlə təmin olunub

“Kitabi-Dədə Qorqud” eposu Heydər Əliyevdən - İlham Əliyevə” kitabı nəşr edilib

ÜST: Bir milyarddan çox insan piylənmədən əziyyət çəkir

Şagirdlər narkotik vasitələrin sağlamlığa vurduğu zərərlər barədə maarifləndirilib

Beynəlxalq arenada Azərbaycana artan marağın və etimadın göstəricisi - ŞƏRH

Sorğu: Tramp tərəddüddə qalan bütün yeddi ştatda Baydeni qabaqlayır

Nazir: Küveyt COP29-a ev sahibliyi çərçivəsində Azərbaycanla qarşılıqlı əməkdaşlığa hazırdır

Prezident İlham Əliyev İtaliyanın ətraf mühit və enerji təhlükəsizliyi nazirini qəbul edib YENİLƏNİB VİDEO

Müasir İncəsənət Muzeyində rəssam Günel Ravilovanın sərgisi açılıb

Prezident: COP29-a ev sahibliyi etmək və bu işə töhfə vermək istəyimiz yaşıl gündəliyimizi nümayiş etdirir

Çin bu il kosmik stansiyaya iki ekipajlı missiya göndərəcək

Hikmət Hacıyev: Diplomatiya Forumunda Azərbaycanın regionda sülhün, əməkdaşlığın daha da inkişafı ilə bağlı baxışları iştirakçılara çatdırılacaq VİDEO

3 mart “Ümumdünya Vəhşi Təbiət Günü”dür

Nərimanov rayonunda üzərində 3 kiloqram narkotik vasitə olan şəxs saxlanılıb VİDEO

Yelena Parxomenko: Azərbaycan millisində yerli voleybolçuların oynamağını istəyirik

Şöhlət Əfşarın 75 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib

Azərbaycan ilə Albaniya arasında ümumvətəndaş pasportlara malik şəxslər üçün viza tələbi aradan qaldırılıb VİDEO

Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda fəaliyyət göstərən sahibkarlar dövlət dəstəyi mexanizmləri haqqında maarifləndiriliblər

Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinə hakimlərin müsabiqə yolu ilə seçilməsi prosesi başlayıb