Xəbər verdiyimiz kimi, Misir Ərəb Respublikasının milli bayramı - İnqilab günü münasibətilə bu ölkənin Bakıdakı səfirliyi iyulun 23-də “Avropa” otelində rəsmi qəbul təşkil etmişdir.

Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev qəbulda iştirak edirdi.

Əvvəlcə Azərbaycanın və Misirin dövlət himnləri səsləndi.

Misirin respublikamızdakı səfiri xanım Cihan Əmin Məhəmməd Əli və Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev qəbulda nitq söylədilər.

MİSİRİN AZƏRBAYCANDAKI SƏFİRİ CİHAN ƏMİN MƏHƏMMƏD ƏLİNİN NİTQİ

-Cənab Prezident!

Xanımlar və cənablar!

Bugünkü məclisdə iştirak etdiyinizə görə sizə dərin minnətdarlığımı bildirir, 23 iyul inqilabı münasibətilə keçirilən mərasimə təşrifinizə görə hamınızı salamlayıram.

Uzun illər keçməsinə baxmayaraq, bu hadisə Misir xalqının tarixində parlaq bir səhifə kimi qalmaqdadır. O, Misirdə ölkənin hakimiyyət sistemini, onun hədəflərini, fəlsəfəsini dəyişdirdi və xalqa xoşbəxtlik bəxş edəcək respublika sistemini yaratdı, demokratik prinsiplərin əsasını qoydu və milli sərvətlərin yenidən bölünməsinin, Misirin sənayeləşdirilməsinin, kənd təsərrüfatında islahatların tam proqramlarını həyata keçirdi.

1952-ci il 23 iyul inqilabı münasibətilə dünən Qahirədə keçirilən mərasimdə cənab Prezident Hüsni Mübarək öz çıxışında dediyi kimi, bu inqilab bütün ölkələrin müraciət etdiyi yolu əhatə edən bir inqilabdır. Misir öz milli istiqlaliyyətini qorumaq sahəsində böyük nailiyyətləri əldə etmişdir. İyul inqilabı öz əsl milli ruhunu qorumuş və Misir xalqına böyük uğurlar bəxş etmişdir. Eyni zamanda, bu inqilab Misir tarixində dərin dəyişikliyin əsasını qoymuşdur.

Bu inqilab təkcə Misirin, ərəb dünyasının deyil, Asiya, Afrika, Latın Amerikası xalqlarının çoxunun mübarizə simvoluna çevrilmişdir.

Möhtəşəm Misir inqilabı nəticəsində getdikcə artan və ardıcıl surətdə yüksələn milli dirçəlişin möhkəmləndirilməsini vurğulamaq olar. Eyni zamanda, Misirin ərəb ümmətinə, onun problemlərinə, xüsusən də Orta Şərq probleminin həlli məsələsinə münasibətdə mövqeyini qeyd etmək olar. Misir bu problemin ədalətli, tam şəkildə həlli üçün əlindən gələni etmişdir.

Zati-aliləri cənab Prezident, Misir inqilabından artıq 50 il keçmişdir. Bütün bu çətin illərə baxmayaraq, biz tarixi nailiyyətlər əldə etmişik, regionun ən nüfuzlu ölkələrindən birinə çevrilmişik. İndi də Misirin qədim tarixini çox böyük qürur hissi ilə davam etdiririk və regionda ən nüfuzlu, ən güclü ölkələrdən biri olaraq qalmaqdayıq.

Bu il biz, eyni zamanda, Misir ilə Azərbaycan arasında diplomatik əlaqələr yaradılmasının on illiyini qeyd edirik. Misir 1991-ci ilin sonunda Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlər sırasında olmuşdur. Bundan sonra atılan ilk mühüm addım 1992-ci il aprel ayının 11-də diplomatik əlaqələr yaradılmasının elan edilməsi oldu. Şübhə yoxdur ki, Misirin islam dövləti olması onun qardaş Azərbaycan dövləti ilə, eləcə də bütün islam dövlətləri ilə əlaqələrinin təbiətinin müəyyənləşdirilməsində başlıca rol oynayır. Belə ki, islam qardaşlığa, sülhə, əməkdaşlığa, millətlər və xalqlar arasında inteqrasiyaya çağıran bir dindir. Misir həmişə bu məntiqə əsaslanaraq, bütün qardaş islam ölkələri ilə müxtəlif sahələrdə əlaqələrini möhkəmləndirməyi zəruri hesab edir.

Bu il Misir-Azərbaycan əlaqələri sahəsində həyata keçirilmiş ən parlaq tədbirlərdən biri Bakıda humanitar tibb klinikasının inşa edilməsi işlərinin başlanmasıdır. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ədalətli həll olunmasında və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsində, ölkənizin suverenliyinin qorunmasında Misirin mövqeyini qeyd etmək istərdim.

Mən Azərbaycan ilə Misir arasındakı əlaqələrin gələcəyinə böyük nikbinliklə baxıram. İnanıram ki, iki ölkə arasındakı körpülər gələcəkdə daha da genişlənəcək və böyüyəcəkdir. Mən bunu əldə etdiyimiz nailiyyətlərə istinad edərək deyirəm. Azərbaycan-Misir əlaqələrinin inkişafına, xüsusən də iqtisadi və ticarət sahələrində yeni nailiyyətlərə, Misirdə və Azərbaycanda qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu sahəsində uğurlara inanıram.

Sizin hamınıza minnətdarlığımı bildirirəm.

Cənab Prezident, qonaqlar, çox sağ olun.

X X X

AZƏRBAYCAN PREZİDENTİ HEYDƏR ƏLİYEVİN NİTQİ

- Hörmətli xanım səfir!

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Mən sizi Misirin milli bayramı - 23 iyul inqilabının 50-ci ildönümü münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm. Sizə və qardaş Misir xalqına sülh, əmin-amanlıq və rifah arzulayıram.

1952-ci il 23 iyul Misir inqilabı XX əsrin ən böyük tarixi hadisələrindən biri olmuşdur. Uzun müddət müstəmləkə əsarətində yaşayan xalqlar İkinci dünya müharibəsindən sonra öz müstəqilliyi haqqında düşünməyə başladılar. Məhz İkinci dünya müharibəsindən sonra dünyada hələ mövcud olan böyük müstəmləkə imperiyaları dağılmağa başladı. Yer kürəsinin, demək olar ki, bir çox bölgələrində müstəmləkə sisteminə qarşı çıxışlar, mübarizə başlanmışdı. Bunların içərisində 1952-ci il Misir inqilabı ərəb və müsəlman dünyasında xüsusi yer tutur. Mən bu sözləri deyəndə 1952-ci il, 1951-ci il, hətta 1950-ci ildə Misirdə, onun ətrafında, Süveyş kanalı zonasında gedən mübarizə, münaqişələr və hadisələr gözümün qarşısına gəlir. O illərdə orada, nəhayət, inqilab başlayanda sanki dünyada böyük bir bomba partladı. Mərhum Camal Əbdül Nasirin rəhbərliyi altında Misirin bir qrup zabiti o vaxtkı hakimiyyəti devirib ölkədə ədalətli hakimiyyət yaratmaq və insanlara azadlıq vermək uğrunda ölüm-dirim mübarizəsinə başlamışdılar. Amma bu hərəkata müqavimət göstərənlər, - təkcə Misirin özündə, yaxud da ki, ümumiyyətlə ətrafdakı ərəb ölkələrindəki mühafizəkar hakimiyyətlər deyil, həm də bir çox xarici qüvvələr, - Misirin coğrafi-siyasi əhəmiyyətinə və xüsusən Süveyş kanalına görə bu qəhrəman insanların mübarizəsinin qarşısını almaq istəyirdilər.

Sizin çoxlarınız bunları kitablardan, bəlkə filmlərdən bilirsiniz. Ancaq mən o vaxt bu hadisələri çox dərindən izləyən, o vaxtkı mətbuatı oxuyan və dünyada, o cümlədən həmin bölgədə vəziyyətlə maraqlanan insanlardan biri idim. Çünki bu, mənim peşəmə çox aid idi.

Misirin azadlığı və müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparanların o zaman Süveyş kanalını bağlaması və bu kanaldan istifadə edən böyük dövlətlərin güclü təzyiqlərinə baxmayaraq öz planlarını iradə ilə həyata keçirməsi dünyada bütün insanları heyran edirdi.

Mən bu barədə çox danışa bilərəm. Ancaq bunların hamısı Misir xalqının, onun mütərəqqi insanlarının, o vaxt Misir inqilabına başçılıq edən Camal Əbdül Nasirin qələbəsi ilə qurtardı və nəhayət, onlar qalib gəldilər. Süveyş kanalını nəzarətə aldılar və Camal Əbdül Nasir Misirin prezidenti seçildi.

Biz yaşadığımız ölkədə xalq, dövlət, hökumət - hamı Misirdə inqilab edənlərin tərəfində idi, onları dəstəkləyirdi. 1950-ci illərin axırı idi. Camal Ədül Nasir Sovetlər İttifaqına gəldi. Bunu Sovetlər İttifaqının tarixində görünməmiş böyük bir hadisə kimi qarşıladılar. O səfər zamanı Camal Əbdül Nasir Azərbaycanı da ziyarət etdi. Bu, indiki kimi, gözümün qarşısındadır. Bütün Bakı, Azərbaycan onu qarşılamağa çıxmışdı. Hətta onu da deyə bilərəm ki, bizim indiki Binə hava limanı o vaxt Camal Əbdül Nasiri gətirən təyyarə kimi böyük təyyarələri qəbul edə bilmirdi. Nasos qəsəbəsindəki hərbi aeroport bu baxımdan yaxşı vəziyyətdə idi, təyyarəni ora qəbul etdi. Həmin aereportun bütün ərazisi insanlarla dolu idi. Mən də orada idim.

Xatirimdədir, oradan onun üçün ayrılmış iqamətgaha qədər, - o, indiki dövlət iqamətgahı idi, - yollarda, bütün küçələrdə yüz minlərlə adam Camal Əbdül Nasiri salamlayırdı. Yadımdadır, onu aparan avtomobilin irəliləməsi bəzən çox ləngiyirdi, çünki insanlar avtomobili saxlayıb onu salamlayır, onu görmək istəyirdilər.

Mən özümü çox xoşbəxt hesab edirəm ki, həmin vaxt Bakıda idim, Camal Əbdül Nasirin qarşılanmasında iştirak edirdim və onunla tanış oldum, görüşlərdə iştirak etdim. Bu, qəlbimdə indiyə qədər də yaşayır. Təbiidir ki, bu, o vaxt bütün xalqın müstəmləkə sisteminə, əsarətə, istismara olan etirazı idi. Eyni zamanda, xalqların müstəqillik əldə etmək üçün başladıqları hərəkata olan dəstəyi idi. Azərbaycanın insanları, xalqı o vaxt bu prosesi dəstəkləyirdi. Camal Əbdül Nasir bu prosesdə çox fərqləndiyinə görə, ona xüsusi məhəbbət və xüsusi hörmət vardı.

Onu görənlər yəqin bilirlər ki, çox hündürboy, enlikürək, gözəl kişi idi. Onun simasında həm ərəb cizgiləri, həm də çox yüksək mədəniyyət cizgiləri vardı. O, vəfat edəndə də Sovetlər İttifaqında da, Azərbaycanda da hamımız çox məyus olmuşduq.

Xatirimdədir, sonra, 1973-cü ildə mən Misirə gedəndə, - orada səkkiz-doqquz gün qalmışdım, Sovetlər İttifaqının böyük bir nümayəndə heyətinə başçılıq edirdim, - onun qəbrini ziyarət etdim. Onun qəbri Qahirədə bir məsciddədir.

Tarixi faktları düz deyirəmmi?

Ondan sonra Misir Ərəb Respublikasına Camal Əbdül Nasirin yaxın silahdaşlarından biri, böyük siyasi xadim Ənvər Sədat başçılıq etdi. O da çox böyük işlər gördü. Ancaq təəssüflər olsun ki, terror nəticəsində həlak oldu. Mən daha vaxtınızı almaq istəmirəm. Sadəcə, bu inqilabın başlanğıcını və onun qeyri-adiliyini sizə çatdırmaq üçün bunların üzərində çox dayandım.

Çox sevindirici haldır ki, həmin o nəsil, yəni o vaxtlar meydana çıxmış vətənpərvər insanların nəsli davam edir. Ənvər Sədat həlak olandan sonra onun yerinə bugünkü Prezident, mənim çox hörmət etdiyim cənab Hüsni Mübarək seçildi. Hüsni Mübarək də Camal Əbdül Nasirlə, Ənvər Sədatla bir yerdə idi və o vaxt Misirin müdafiə naziri idi.

Artıq mən dedim ki, 1973-cü ildə Misirdə olmuşam. O vaxt mərhum Ənvər Sədatla da görüşdüm. Qeyd etdim ki, Camal Əbdül Nasirin qəbrini ziyarət etdim. Sonra artıq müstəqil Azərbaycanın Prezidenti olaraq, Misirdə, bir sıra beynəlxalq təşkilatlarda mən hörmətli dostum Hüsni Mübarəklə bir neçə dəfə görüşlər keçirmişəm, danışıqlar aparmışam. Bütün bu görüşlərimiz, danışıqlarımız Misirlə Azərbaycan arasında olan əlaqələr və onların möhkəmləndirilməsi barədə olubdur.

Mən Prezident Hüsni Mübarəki Azərbaycana dəvət etmişəm. Bir neçə dəfə görüşlərimizdə - 1994-cü ildə mən Qahirədə olanda, ondan sonrakı görüşlərimizdə də o məni Misirə rəsmi səfərə dəvət etmişdir. Ancaq nə o mənim dəvətimi yerinə yetirib, nə də mən onun dəvətini yerinə yetirmişəm. Amma hesab edirəm ki, mən onun dəvətini yerinə yetirməliyəm və vaxt tapıb mütləq Misirə rəsmi səfər etməliyəm.

Görürsünüz, tarixə mən çox vaxt həsr etdim. Amma bu, lazımdır. Çünki bugünkü gün, qeyd etdiyimiz gün, yəni 23 iyul Misir inqilabı, - mən çıxışımın əvvəlində dedim, - XX əsr tarixində ən böyük, möhtəşəm hadisələrdən biridir. Biz həmişə bunu yadımızda saxlamalıyıq və qiymətləndirməliyik.

Misirlə Azərbaycan arasında çox yaxşı dostluq və qarşılıqlı surətdə faydalı əməkdaşlıq əlaqələri var. Biz Azərbaycanda bu əlaqələrə xüsusi əhəmiyyət veririk. Hesab edirik ki, əlaqələrimizi daim genişləndirməliyik. Bunun üçün imkanlarımız da var. Güman edirəm ki, gələcək illərdə biz bu əlaqələrimizi daha da genişləndirə biləcəyik.

Mən bu bayram münasibətilə sizi bir daha təbrik edirəm. Sizə bildirmək istəyirəm ki, mən ikinci dəfədir bu salonda sizin bayramınıza gəlmişəm. Sizdən əvvəlki səfir Azərbaycanda işləyəndə də mən buraya gəlmişəm.

Siz məni dəvət edəndə, bəlkə də inanmırdınız ki, gələcəyəm. Amma işim nə qədər də çox olsaydı, mən bugünkü bayrama gəlməyə bilməzdim. Mən artıq Misir inqilabı haqqında burada çox geniş nitq söylədim. Belə bir hadisəni gəlib burada, Misirin səfirliyində qeyd etməmək və bu barədə olanları yada salmamaq, bu hadisədən, bu gündən istifadə edib bizim münasibətlərimiz haqqında danışmamaq - təbiidir ki, mən bunu etməyə bilməzdim.

Sizi bir də təbrik edirəm. Xahiş edirəm mənim təbriklərimi əziz dostum Prezident Hüsni Mübarəkə çatdırasınız. Sizə və bütün xalqınıza bir daha sülh və əmin-amanlıq arzulayıram.

X X X

Mərasim başa çatdıqdan sonra Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev bayram tədbirində iştirak edən xarici ölkələrin Bakıdakı səfirləri, respublika ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüb səmimi söhbət etdi.

Mərasimdə Milli Məclisin sədri Murtuz Ələsgərov, xarici işlər naziri Vilayət Quliyev, parlament sədrinin birinci müavini Arif Rəhimzadə, Milli Məclis sədrinin müavini Ziyafət Əsgərov, Prezidentin Katibliyinin rəisi Dilarə Seyidzadə, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Hacıbala Abutalıbov, Prezidentin İcra Aparatının şöbə müdirləri Əli Həsənov, Novruz Məmmədov, Milli Məclisin deputatları, şəhər ictimaiyyətinin nümayəndələri və digər rəsmi şəxslər iştirak edirdilər.

AZƏRTAC

Foto Yaşar Xəlilovundur