Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

DÜNYA

Problemlərin inkarı Fransa üçün Afrikanın itirilməsi ilə nəticələndi, növbədə “xarici ərazilərdir” TƏHLİL

Problemlərin inkarı Fransa üçün Afrikanın itirilməsi ilə nəticələndi, növbədə “xarici ərazilərdir” TƏHLİL

Bakı, 18 may, Rabil Kətanov, AZƏRTAC

Bu gün Fransanın koloniyası olan Yeni Kaledoniyada baş verən etiraz aksiyalarının vətəndaş müharibəsi səviyyəsinə çatmasının səbəbi rəsmi Paris tərəfindən yerli əhalinin həddən artıq istismar edilməsidir.

Yeni Kaledoniya Fransadan 16 min kilometr aralıda-Sakit Okeanda Avstraliya materikinin yanında, 18,6 min kvadratkilometrlik əraziyə və 270 min əhaliyə malik adalar qrupudur. Bu adalar qrupu 1774-cü ildə dövrünün tanınmış səyyahı Ceyms Kuk tərəfindən kəşf olunub. Fransa 1853-cü ildə Yeni Kaledoniyanı özünün ərazisi elan edib. Zaman-zaman Yeni Kaledoniyada istismarçılığa qarşı etirazlar baş verib və bu səbəbdən də 1946-cı ildə Fransanın “xaricdəki ərazisi”, 1998-ci ildə isə “xüsusi statusu” olan “xaricdəki ərazisi” elan edilib. Adada Fransanın hərbi hissələri də yerləşir.

Yeni Kaledoniya faydalı qazıntılarla çox zəngindir. Burada tükənməz xrom, kobalt, molibden, mis, qızıl və nikel yataqları var. Yer kürəsində mövcud olan nikelin 11 faizi yeni Kaledoniyada yerləşir.

Bugünkü etirazların əsl səbəbi minlərlə miqrantın səs verməsi üçün Fransa Senatının konstitusiyaya düzəlişlər etməsi səbəb olub. Bu ilin aprel ayında Senat Yeni Kaledoniyada 10 ildən çox yaşayanlara seçki hüququ verdi ki, bu da qalan əhalinin etirazına səbəb oldu.

Rəsmi Paris 1980-cı illərdən başlayaraq fransızların adaya köçüb yaşaması üçün böyük imkanlar yaradıb. Onlar vergilərdən azad edilib, biznes üçün şərait yaradılıb və sair. Beləliklə 2023-cü ildə fransızların sayı yerli əhaliyə nisbətdə 60 faiz təşkil etdi. Qalan 40 faiz isə kanak adlanan yerli tayfalardan ibarətdir ki, onlar da işsizlik, sosial vəziyyətin ağırlığından əziyyət çəkirlər. Yeni Kaledoniyada münbit torpaqlar, şirkətlər, faydalı qazıntılar, daşınmaz əmlak, bir sözlə milli sərvətlərin 80 faizi fransızlara məxsusdur.

Yeni Kaledoniyaya daxil olan adalar Fransanın xam mal bazası hesab edilib. Fransa Yeni Kaledoniyadanı ağac, nikel, xrom, mis, Taiti-Polineziyadan subtropik meyvə, dəniz məhsulları, Qvianadan qızıl, qiymətli ağac növləri, şəkər çuğunduru, Martinka, Mayotta, Qvadelupa və Reynuon adalarını isə subtropik meyvə, kofe, dəniz məhsulları və digər xam mal bazası kimi istifadə edib. Bunların müqabilində isə yerli əhali işsizlik və yoxsulluqdan əziyyət çəkib.

Nəhayət, mayın 13-də yerli əhali etiraza qalxdı və əhalinin səsi eşidilmədi. Fransa hökuməti etirazlardan nəticə çıxarıb özünün hesab etdiyi adanın insanlarının problemini həll etmək əvəzinə başqa dövlətləri, o cümlədən Azərbaycanı ittiham etməyə başladı. Yeni Kaledoniyanın paytaxtı Numea şəhərindəki etirazçılar benzindoldurma məntəqələrini, böyük marketləri, inzibatı binaları yandırdılar.

“Le Fiqaro” qəzeti Yeni Kaledoniyada baş verənləri vətəndaş müharibəsinin başlanğıcı adlandırıb ki, bu da təsadüfi deyil. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, yandırılan və dağıdılan mağaza və müəssisələrin hamısı yerli əhaliyə yox, gəlmə fransızlara məxsusdur. Adada doğulub illərlə burada yaşayan yerli əhalinin bir parça çörək tapa bilmədiyi halda Fransadan gələnlər bütün milli sərvəti daşıyıb aparır. Əlbəttə ki, belə vəziyyətin sonu ancaq vətəndaş müharibəsinə gətirib çıxarar.

“Fransanın parçaları” (La France en miette) kitabının müəllifi, akademik Benjamin Morel yazıb ki, Kaledoniyada baş verənlər illərlə yığılıb qalan problemlərin rəsmi Paris tərəfindən inkar edilməsinin nəticəsidir: “Biz etiraf etməliyik ki, Yeni Kaledoniyanın problemlərini həll etmədik, onları dondurub saxladıq və daha təhlükəli vəziyyətə gəlib çıxmasını seyr etdik”. Akademik Fransa hökumətinin vaxtı ilə Yeni Kaledoniyada insanların səsvermə hüququndan məhrum etməsini yanlış hesab edir. Akademik nəzərə çatdırıb ki, bu etirazlar bütün koloniyalara yayılacaq, o cümlədən Korsikaya da təsir edəcək. Alim bildirib ki, problemləri inkar etmək həmişə təhlükəli tendensiya olub.

Fransa mətbuatı rəsmi Parisin Yeni Kaledoniyada baş verənlərə görə Rusiya və Azərbaycanı ittiham etməsini gülməli adlandıraraq qeyd edir ki, problemlər yenə də inkar edilir. Bu da vəziyyəti nəinki düzəltməyəcək, əksinə, etirazlar, Korsika və Qvianaya da yayılacaq.

Benjamin Morel vurğulayıb ki, problemlərin inkarı Fransa üçün Afrikanın itirilməsi ilə nəticələndi, növbədə “xüsusi statusu” olan “xarici ərazilərdir”.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Çexiyada Orta əsrlərə aid dəfinə tapılıb

Rişi Sunakın mühafizəçisi seçki tarixi ilə bağlı mərcə girdiyi üçün saxlanılıb

Avropa Komissiyası bir neçə ölkəni cərimələyə bilər

Ukrayna ilə Gürcüstan arasında bərə reysləri bərpa olunacaq

Britaniyada iqlim fəalları tarixə abidəni narıncı rəngə boyayıblar

Yunanıstanda yanğına görə 3 kənd təxliyə edilib

Avro 2024: Şotlandiya - İsveçrə matçında qalib müəyyənləşməyib

Tədqiqat: Yaşlı vaxtda fiziki məşqlər sağlamlığa müsbət təsir göstərir

Türk şirkəti Azərbaycanda zəlzələ risklərini modelləşdirməyi planlaşdırır

Bakı Təşəbbüs Qrupunun BMT-nin mənzil-qərargahında kolonializmə qarşı mübarizəyə həsr olunmuş növbəti konfransı keçiriləcək

Avro-2024: Almaniya millisi növbəti qələbəsini qazanıb

Almatıda “Aybın” gənclərin X Beynəlxalq hərbi-vətənpərvərlik toplanışına start verilib VİDEO

Cənubi Koreyada fövqəladə demoqrafik vəziyyət elan edilib

Ermənistan KTMT-nin Xarici İşlər Nazirləri Şurasının Almatı iclasında iştirak etməyəcək

Avropa İttifaqı Aİ–Azərbaycan Təhlükəsizlik Dialoqunun 5-ci raundu ilə bağlı tərəflərin birgə bəyanatını yayıb

Keniyanın dövlət televiziyası neokolonializmə qarşı Bakı Təşəbbüs Qrupunun fəaliyyətindən bəhs edən reportaj hazırlayıb

Füzuli-Ağdam yolunda baş verən qəzada iki nəfər ölüb

Malayziya nəşrində “Azərbaycan və COP29” başlıqlı məqalə yayımlanıb

Rusiya Prezidentinin KXDR-ə səfəri başa çatıb

Azərbaycanın qadın güləşçisi Kazanda qızıl medal qazanıb VİDEO

FHN-in nümayəndə heyəti Belarusda səfərdədir VİDEO

Naxçıvanda Qərbi Azərbaycanla bağlı yeni kitab və jurnalın təqdimatı olub

Sabirabadda yanğın zamanı iribuynuzlu heyvanlar tələf olub VİDEO

Mal-qaranın güzəştli sığortası başlayıb - sığorta haqqının 50 faizini dövlət ödəyir

RF XİN: Rusiya üçtərəfli sazişlər çərçivəsində Ermənistan-Azərbaycan arasında hərtərəfli normallaşmanın tərəfdarıdır

Ukraynada hərbi polis yaradılır

Misirdən olan 600 zəvvar Həcc ziyarəti zamanı istidən dünyasını dəyişib

Avro-2024: Xorvatiya-Albaniya oyununda qalib müəyyənləşməyib

Paytaxtda bəzi yollarda sıxlıq müşahidə olunur

Qurban Qurbanov: Çempionlar Liqasındakı ilk matça psixoloji baxımdan tam hazır olmağa çalışmalıyıq

Aİ Ukraynadan yumurta idxalına kvota və rüsumları bərpa edəcək

“Sabah”ın baş məşqçisi: Rəqibimizi mübarizədən kənarlaşdırmaq üçün əlimizdən gələni edəcəyik

“Sumqayıt”ın baş məşqçisi: “Fehervar”la oyunda sərfəli nəticə əldə edib, səfərə rahat yollanmaq istəyirik

Polşanın Baltik sahillərində NATO-nun taktiki təlimləri başlayıb

Azərbaycan və Pakistan XİN başçıları arasında telefon danışığı olub

Çadda partlayış nəticəsində 9 nəfər ölüb, 46 nəfər yaralanıb

XİN: Ermənistan təxribatlar və manipulyasiya dolu fikirlər əvəzinə, sülh prosesinə töhfə verməlidir VİDEO

Azərbaycan beynəlxalq multiidman turnirində 14 cüdoçu ilə təmsil olunacaq

Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı çərçivəsində günün sonuncu panel iclası təşkil edilib

® BYD: Elektrikli Avtomobillər və Sürətli İnkişaf

Konfrans Liqası: “Sabah” və “Sumqayıt”ın rəqibləri müəyyənləşib

Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı çərçivəsində “Balanslaşdırma, azaltma, uyğunlaşma və davamlılıq” mövzusu müzakirə olunub

Xorvatiyanın sabiq Prezidenti: Daha yaxşı gələcək üçün biz siyasətçilər də əlimizdən gələni edirik

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq edilib

Azərbaycan Pekin Beynəlxalq Kitab Sərgisində ilk dəfə milli stendlə təmsil olunur

TƏBİB: 5 nömrəli Kliniki Doğum Evinin ərazisində baş vermiş yanğın zamanı xəsarət alan olmayıb

Yan Fişer: Azərbaycan iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə önəmli işlər görür

Rusiya XİN: Paris Cənubi Qafqazda növbəti silahlı qarşıdurmanı təhrik edir

Emmanuel Makronun nüfuzdan düşməsi onun partiyasından olan deputatlara mənfi təsir edir

Azərbaycanın iki avarçəkəni Avropa çempionatında mübarizə aparacaq

Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisinin Serbiyaya rəsmi səfəri başlayıb VİDEO

Putin KXDR ilə hərbi-texniki əməkdaşlığın mümkünlüyünü istisna etmir

Cəlilabadda su bəndində boğulan şəxslərin kimliyi məlum olub  YENİLƏNİB-2 VİDEO

Avropa Liqası: “Zirə”nin potensial rəqibi məlum olub

Riçard Verma: Biz Cənubi Qafqazda regional sabitliyin və təhlükəsizliyin təşviqinə sadiqik

Təhsilalanların musiqi, incəsənət məktəb və mərkəzlərinə qəbulu üzrə imtahanlar başlanır

Çempionlar Liqası: “Fənərbağça”nın rəqibi bəlli olub

Dövlət qurumları bloklanarsa, Makronun istefadan başqa hansı seçimi var?

Maimuna Mohd Şərif: İqlim dəyişikliyinin qarşısının alınması üçün investisiya qoyuluşları zəruridir

Səfir: İtaliya COP29-da əsas qəhrəmanlardan biri kimi iştirak edəcək

İtaliyanın qida və içki sektorlarının təbliğinə həsr olunmuş silsilə tədbirlər keçirilib VİDEO

Xəzər rayon prokurorluğunda qəsdən adam öldürmə faktına görə cinayət işi başlanıb

“COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda Yüksək Səviyyəli Toplantı işini panel iclaslarla davam etdirir

“Bir, iki, bizimki” tamaşası Lənkəran Dövlət Dram Teatrında nümayiş olunub

Çempionlar Liqası: “Qarabağ”ın rəqibi müəyyənləşib

Bakıda 
“COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının rəsmi açılış mərasimi keçirilib YENİLƏNİB-2 VİDEO

Budapeşt Ursula Fon der Lyayenin namizədliyini dəstəkləməyəcək

Dövlət Proqramı çərçivəsində 2024–2025-ci tədris ili üzrə sənəd qəbulu başa çatır

Danimarka Ukraynaya yeni hərbi yardım paketi ayırıb

Valter Fast: Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı fikir mübadiləsi üçün çox vacib tədbirdir

Balakəndə 4 ton çətənə kolu məhv edilib

Türkiyədə Ayasofya məscidinin elektron surəti yaradılıb

Həbib Mikayıllı: Bakıda keçiriləcək COP29 iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə mühüm təsir göstərəcək

Rusiya ATƏT Parlament Assambleyasının işində iştirakını dayandırmağı planlaşdırır

Azərbaycan ağırlıqqaldıranı 2 qızıl medalla Avropa çempionu olub

Qazaxıstanda neft-qaz sənayesinin dekarbonizasiyasına həsr olunan ilk konfrans keçiriləcək

Sabah Azərbaycanın rayonlarında hava əsasən yağmursuz keçəcək

“28 May” Nəqliyyat Mübadilə Mərkəzində aparılan təmirlə əlaqədar avtobus marşrutlarının hərəkət sxemləri dəyişdirilir

Dövlət Komitəsinin sədri Almaniyanın Süryani Ortodoks Kilsəsinin nümayəndələri ilə görüşüb

Balakən sakini çayda üzərkən boğulub

Azərbaycan klubu Fransa millisinin sabiq futbolçusunu transfer edib

BMT Baş katibinin müavini: Bəşəriyyətimiz hərəkətsizliyə və iqlimə görə fəlakətin astanasındadır

Bu ilin əvvəlindən 30 mindən çox xarici vətəndaş Rusiya ərazisindən çıxarılıb

Rusiya və KXDR arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalanıb VİDEO

Yalçın Rəfiyev: COP29 komandası iyul ayında yeni beynəlxalq tədbir təşkil etməyi planlaşdırır

Mərdəkanda qətl törədilib

Hikmət Hacıyev: Azərbaycan dünyada mina problemindən ən çox əziyyət çəkən ölkələrdən biridir VİDEO

Oğurluq etməkdə şübhəli bilinən paytaxt sakini saxlanılıb

İsmayıl Serageldin: Azərbaycanın COP 29-a ev sahibliyi bizi məmnun edir

“Qərbi Azərbaycana qayıdış” olimpiadasının final mərhələsi keçiriləcək

ÜST-ün Baş direktoru: İqlim dəyişikliyi probleminin həlli üçün təcili birgə fəaliyyət lazımdır

Mark Rutte NATO-nun rəhbəri vəzifəsinə keçmək ərəfəsindədir

Avro-2024: Qrup mərhələsində II turun oyunları başlayır

Prezidentin köməkçisi: Fransanın militarizasiya siyasəti Ermənistanın daxilindəki revanşist qüvvələrin həvəsləndirilməsinə xidmət edəcək addımdır VİDEO

Bakı metrosunun “Bakmil” stansiyasında hərəkət cədvəli yenilənib

AEBA Baş direktorunun müavini: Bugünkü fəaliyyətimiz planetin gələcək nəsillərinin gələcəyini müəyyənləşdirəcək

Son beş ayda DSMF-nin xərcləri 2 milyard 853 milyon manat təşkil edib

Konfrans Liqası: “Sabah” və “Sumqayıt”ın rəqibləri bəlli olacaq

Hikmət Hacıyev: Fransanın Cənubi Qafqazda həyata keçirdiyi siyasət sülh gündəliyinin irəli aparılmasına heç bir halda töhfə vermir VİDEO

DİN: İtkin düşmüş kimi axtarışda olan 6 nəfər tapılaraq aidiyyəti üzrə təhvil verilib