Budapeşt, 10 oktyabr, AZƏRTAC

Azərbaycan dövlətçiliyinin beşiyi olan qədim Qəbələdə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Zirvə Görüşü sadəcə qardaş ölkələri rəhbərlərinin növbəti görüşü deyildi. O, Azərbaycanın siyasi və diplomatik təntənəsinin rəmzinə çevrildi, ölkənin ərazi bütövlüyünü bərpa edərək, müstəqilliyini möhkəmləndirərək yeni regional güc və əməkdaşlıq arxitekturasını inamla formalaşdırdığının təsdiqi oldu.

Qəbələ türk sivilizasiyasının tarixi ürəyidir. Qəbələnin Zirvə Görüşünün keçirilməsi üçün seçilməsi dərin simvolik məna daşıyır. Vaxtilə Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olmuş bu qədim şəhər Azərbaycan dövlətçiliyinin minillik tarixini və ənənələrin davamlılığını təcəssüm etdirir. Burada, Şərq mədəniyyətinin Avropanın modernləşmə ruhuna rast gəldiyi bir diyarda Türk dünyası öz gələcəyini müzakirə etmək üçün bir araya gəldi.

Prezident İlham Əliyev Zirvə Görüşünü açaraq qardaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində Azərbaycanın xüsusi rolunu vurğuladı və Qırğızıstana TDT-yə səmərəli sədrliyə görə minnətdarlığını bildirdi. Azərbaycan tərəfindən təşkilatın Katiblik Fonduna iki milyon dolların köçürülməsi türk məkanının hərtərəfli inkişafına həm təşəbbüs, həm də maliyyə dəstəyi göstərməyə hazır olan Bakının liderlik məsuliyyətinin simvoluna çevrildi.

TDT yeni güc mərkəzinə çevrildi. Prezident İlham Əliyevin çıxışında əsas diqqət TDT-nin əməkdaşlıq platformasından müstəqil geosiyasi güc mərkəzinə çevrilməsinə yetirilib. Prezident qeyd edib ki, ortaq tarixi və mənəvi köklər türk ölkələrini dünya ilə bərabərlik və ləyaqət dili ilə danışmağa qadir olan vahid ailəyə çevirir.

Qlobal qeyri-sabitlik və beynəlxalq institutlar böhranı fonunda Azərbaycanın rəhbərliyi ilə TDT birlik və müstəqil siyasət qabiliyyəti nümayiş etdirir. Məhz Bakı da daxili sabitlik, geostrateji mövqe, dinamik inkişaf edən iqtisadiyyata malik olaraq bu yeni gücün təbii əlaqələndiricisinə çevrilib.

Azərbaycan dövlətinin başçısı birmənalı olaraq vurğuladı ki, Türk dövlətləri təkcə mədəni deyil, həm də siyasi, hərbi, iqtisadi baxımdan vahid güc mərkəzi kimi çıxış etməlidirlər. Bu tezis ölkənin regional liderliyini inamla təsdiqləyən Azərbaycan diplomatiyasının yeni kursunun kvintessensiyasına çevrildi.

Zirvə Görüşünün əsas mövzu təhlükəsizlik olub. Prezident xatırladıb ki, məhz Azərbaycan öz nümunəsi ilə sübut etdi ki, sülh yalnız güc, qətiyyət və ədalət olduqda mümkündür. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan qələbə və 2023-cü ilin uğurlu antiterror əməliyyatları yeni qurtuluş, suverenliyin bərpası və milli mənliyin dirçəldilməsi erasında mühüm mərhələ oldu.

Prezident İlham Əliyev bəyan edib ki, hərbi qüdrət müstəqilliyin zəmanəti, milli yetkinlik rəmzidir. Azərbaycanın qələbəsi həm Cənubi Qafqazın geosiyasi xəritəsini dəyişdirdi, həm də göstərdi ki, qətiyyət və iradə tarixi ədaləti bərpa edə bilər.

Azərbaycan ilə Ermənistan arasında Vaşinqtonda paraflanmış sülh sazişi bu prosesin məntiqi kulminasiya nöqtəsi oldu. ATƏT-in Minsk Qrupunun strukturlarının ləğvi isə nəhayət, kənar diktələr və dondurulmuş münaqişələr dövrünə son qoydu.

Azərbaycan bu gün türk inteqrasiyasının aparıcı qüvvəsinə çevrilib. Azərbaycan iqtisadi cəhətdən türk inteqrasiyasının əsas mühərriki kimi özünü təsdiq edib. Prezident İlham Əliyev xatırladıb ki, ölkə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində əsas halqadır, Avrasiya üçün mühüm tranzit qovşağına çevrilir.

Prezident Zəngəzur dəhlizinə xüsusi diqqət yetirərək, onu Türk dünyası üçün yeni birlik körpüsü adlandırıb. Bu layihə sadəcə Azərbaycanı Naxçıvan və Türkiyə ilə birləşdirmir, həm də türk dövlətlərinin strateji əlaqəsini və onların müstəqil geoiqtisadi siyasət qabiliyyətini simvollaşdırır.

Bu gün Azərbaycan təkcə region üçün enerji və nəqliyyat mərkəzi deyil, həm də qlobal ticarət və investisiya axınlarını formalaşdıran yeni marşrutların təşəbbüskarıdır. Son illərdə Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaları 90 faiz artıb, Ələt limanının və Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun inkişafı isə ölkəni Avrasiyanın logistik mərkəzinə çevirib.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın Avropa və Asiyanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əvəzsiz rol oynadığını vurğulayıb. Bu gün ölkə 14 dövlətə təbii qaz ixrac edir, boru kəməri tədarükünün coğrafi əhatəsinə görə bütün ixracatçılar arasında birinci yeri tutur. Həqiqətən enerji bu gün təsir alətidir. Ancaq eyni zamanda, Azərbaycan ənənəvi enerji resursları ilə məhdudlaşmır. O, bərpaolunan enerjini inkişaf etdirərək, gələcəyi formalaşdırır. 2030-cu ilə qədər bütün elektrik enerjisinin 40 faizi külək, Günəş və su hesabına təmin ediləcəkdir. Mərkəzi Asiya – Azərbaycan – Türkiyə – Avropa “Yaşıl enerji dəhlizi” layihəsi regionun enerji diplomatiyasında yeni səhifə açır. Belə yanaşma Bakının strateji baxışını vurğulayır — sadəcə enerji resurslarının təchizatçısı olmaq deyil, dayanıqlı enerji gələcəyinin memarı olmaq.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın investor və tərəfdaş kimi uğurları da öz əksini tapıb. Qardaş TDT ölkələrinin iqtisadiyyatına 20 milyard dollardan çox sərmayə qoyulub, Özbəkistan, Qazaxıstan və Qırğızıstanla birgə fondlar isə sənaye və innovasiya layihələrinin əsasını təşkil edir. Bu addımlar iqtisadi qarşılıqlı asılılığı gücləndirir və şüarlara deyil, real nəticələrə əsaslanan yeni inteqrasiya modelini formalaşdırır. Azərbaycan təkcə lider deyil, həm də ümumi inkişafın aparıcı qüvvəsi kimi çıxış edir.

Prezidentin çıxışında Azərbaycanın mədəni-sivilizasiya missiyası mühüm yer tutub. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, türk xalqlarını ortaq köklər, dil və dəyərlər birləşdirir. O, 1926-cı ildə Bakıda keçirilən birinci Türkoloji Qurultayın 100 illik yubileyinin gələn il qeyd olunmasını təklif edərək, Azərbaycanın türk mədəniyyətinin və elminin mənəvi mərkəzi kimi tarixi rolunu vurğulayıb.

Sonda Prezident Əliyev Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpasında göstərdikləri dəstəyə görə, TDT ölkələrinə səmimi təşəkkürünü bildirib. Qardaş xalqların iştirakı ilə həyata keçirilən layihələr – məktəblər, məscidlər, mədəniyyət mərkəzləri canlı həmrəylik simvoluna çevrilib. Axı Qarabağ artıq bütün Türk dünyası üçün dirçəliş və qardaşlıq simvolu olub. Bakı viran qalmış torpaqları quruculuq məkanına çevirib, burada qardaş ölkələr öz izlərini qoyub. Bu kollektiv dəstək sadəcə humanitar yardım deyil, tarixi birlik aktıdır, türk qardaşlığının gücünün təzahürüdür.

Qəbələ Zirvə Görüşü yeni reallığı nümayiş etdirdi: Azərbaycan ətrafında birləşən Türk dünyası Avrasiyada müstəqil güc mərkəzinə çevrilir. İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkə təkcə öz milli maraqlarını müdafiə etmir, həm də konstruktiv beynəlxalq gündəliyi – sülhü, inkişafı və müstəqilliyi irəli sürür. Azərbaycan nümayiş etdirdi ki, güc insanpərvər, siyasət konstruktiv ola bilər, liderlik isə hörmət və qardaşlığa söykənə bilər. Qəbələ Zirvə Görüşü türk sivilizasiyasının dirçəlişinin və Azərbaycanın ədalət, sabitlik və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə əsaslanan regional strategiyasının təntənəsinin simvoluna çevrildi.

Qəbələdə qəbul edilən qərarlar Azərbaycanın Türk dünyasının özəyi kimi rolunu möhkəmləndirdi və məhz Bakının hazırda gələcəyin gündəmini – güclü, müstəqil və vahid Avrasiyanın gündəmini formalaşdırdığını təsdiq etdi.