Rəqəmsal transformasiya və intellektual suverenlik: milli inkişafın yeni strateji arxitekturası
Bakı, 12 fevral, AZƏRTAC
Qlobal sivilizasiyanın hazırkı inkişaf arxitekturası milli güc iyerarxiyasında fundamental dəyişikliyi şərtləndirib. Artıq dövlətlərin strateji dayanıqlığı və geosiyasi çəkisi coğrafi ekstensivlik və ya xammal resursları ilə deyil, rəqəmsal intellektin tətbiq spektri və intensivliyi, yüksək texnoloji elmi resursların transformasiya sürəti və mənimsənilmə dərəcəsi, həmçinin intellektual kapitalın innovativ emal qabiliyyəti və konfiqurasiyası ilə determinasiya olunur. Dördüncü Sənaye İnqilabının qlobal dalğası bəşəriyyəti biliyin fundamental iqtisadi dəyərə və əsas hərəkətverici qüvvəyə çevrildiyi postsənaye cəmiyyətinə doğru istiqamətləndirir. Bu mürəkkəb və dinamik çağırışlar fonunda Prezident İlham Əliyev tərəfindən elan edilən “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” konsepsiyası ölkəmizi bu qlobal transformasiyanın sadəcə müşahidəçisi və ya iştirakçısına deyil, həm də onun fəal subyektinə və strateji aktoruna çevirmək məqsədi daşıyan milli inkişaf doktrinasıdır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a müsahibəsində Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov deyib. O bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin yeni rəqəmsal arxitekturaya dair müəyyənləşdirdiyi strateji hədəflərin fəlsəfi mahiyyətində elm, təhsil və innovativ rəqəmsallaşmanın sarsılmaz triadası dayanır: “Müasir dövrdə elm artıq dar çərçivəli və təcrid olunmuş akademik nəzəriyyələr toplusu deyil. O, rəqəmsal iqtisadiyyatın birbaşa istehsalat qüvvəsi və milli tərəqqinin intellektual mühərrikidir. Dövlətimizin başçısı Azərbaycan elminin müasir texnologiyalara uyğunlaşmasını və texnoloji suverenliyin elmi-praktik bazasını formalaşdırmasını zəruri bir imperativ kimi qarşıya qoyur. Süni intellekt, kvant hesablamaları və böyük verilənlər analitikası sahəsində aparılan elmi araşdırmalar müasir dövlət idarəçiliyinin əsasını təşkil etməlidir. Lakin bu texnoloji arxitekturanın dayanıqlığı birbaşa olaraq universitetlərin yeni nəsil bilik mərkəzləri və innovasiya lokomotivləri kimi funksionallıqlarından asılıdır. Ali məktəblər artıq sadəcə təhsil ocağı deyil, həm də rəqəmsal iqtisadiyyat üçün yeni texnologiyalar və intellektual mülkiyyət istehsal edən strateji platformalardır. Bu mənada, elmi potensialın təhsilin bütün pillələri ilə inteqrasiyası və universitet-sənaye işbirliyinin rəqəmsal arxitekturaya cəlb edilməsi, Azərbaycanın həm texnoloji suverenliyinin, həm də qlobal miqyasda intellektual müstəqilliyinin sarsılmaz zəmanətidir. Dövlətimizin başçısının müşavirədə vurğuladığı “Biz öz təhsil sistemimizdə bu sahəyə daha böyük diqqət göstərməliyik” tapşırığının əsas məqsədi Azərbaycanda insan kapitalını fundamental şəkildə yenidən qurmaq və kadrlarımızı qlobal rəqəmsal dünyaya hazırlamaqdır. Bu yeni mərhələdə təhsil sistemi mexaniki bilik ötürücüsü funksiyasından tamamilə uzaqlaşmalı, yaradıcı intellektin və analitik təfəkkürün formalaşdığı yüksək texnoloji bir ekosistem rolunda çıxış etməlidir”.
İlqar Orucov orta təhsil mərhələsinin milli inkişafın rəqəmsal genetikasının formalaşması dövrü kimi xüsusi strateji əhəmiyyətə malik olduğunu söyləyib: “Tədris proqramlarında ediləcək dəyişikliklər şagirdlərə mürəkkəb problemləri məntiqlə həll etməyi hələ erkən yaşdan bir vərdiş kimi aşılamalıdır. Bu proses, mahiyyət etibarilə, sadəcə bilik ötürülməsi deyil, gələcəyin yüksək texnoloji cəmiyyətinin dayanıqlı təfəkkür arxitekturasının və milli rəqəmsal intellekt bünövrəsinin qurulmasıdır. Ali təhsil pilləsi peşəkarlığın akademik zirvəsi olmaqla yanaşı, həm də intellektual potensialın yüksək texnoloji dəyərə çevrildiyi həlledici mərhələ kimi formalaşmalıdır. Müasir universitetlər artıq sadəcə ixtisas dərəcəsi verən tədris müəssisələri deyil, tətbiqi innovasiya mərkəzləri, startap ekosistemlərinin inkubatorları və yeni elmi məhsulların yarandığı tədqiqat platformaları kimi fəaliyyət göstərməlidir. Dövlətimizin başçısının yerli ali məktəblərdə keyfiyyətin yüksəldilməsi və xaricdə təhsil proqramları vasitəsilə mütəxəssis hazırlığının dərinləşdirilməsi barədə Azərbaycanın dünya əmək bazarında ən müasir sahələr üzrə rəqabətədavamlı kadrlarla təmsil olunmasını hədəfləyən strateji investisiyadır.
Azərbaycanın rəqəmsal arxitekturası sadəcə texnoloji kodlar və mürəkkəb alqoritmlər toplusu deyil. O, insanın rifahına və həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edən humanist bir doktrinadır. Şərqi Zəngəzurda və Qarabağda böyük uğurla reallaşdırılan “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” layihələri müasir elm və təhsilin ən mütərəqqi praktik təzahürüdür. Bu ərazilərdə ən müasir texnologiyaların tətbiqi bütövlükdə regionun rəqəmsal transformasiyasının hərəkətverici qüvvəsinə çevrilir. Bu “smart” ekosistemləri yüksək peşəkarlıqla idarə edəcək kadrların hazırlanması isə dövlətimizin başçısının müəyyən etdiyi uzunmüddətli inkişaf strategiyasının həlledici həlqəsidir. Elm və təhsilin rəqəmsal arxitektura ilə bu dərəcədə dərindən inteqrasiyası, milli inkişafın strateji dayanıqlılığını təmin etməklə yanaşı, ölkəmizin qlobal bazarda innovativ rəqabət imkanlarını və iqtisadi suverenliyini sarsılmaz edir. Bu konseptual transformasiya Azərbaycanın gələcək simasını müəyyən edir. Bu yol ən böyük sərvətimiz olan insan kapitalını elmin intellektual enerjisi və təhsilin gücü ilə rəqəmsal dünyanın texnoloji zirvələrinə daşımaq məqsədi daşıyır. Bu uzaqgörən baxışın bəhrələri Azərbaycanın dövlətimizin intellektual suverenliyini təsdiq edən müstəsna strateji nailiyyət olacaq”.
Bölmənin digər xəbərləri
