- Bugünkü danışıqlar zamanı nə kimi razılaşmalar əldə edildi və siz onlardan hansılarını iki ölkənin ticarət-iqtisadi münasibətlərinin inkişafı üçün əsas adlandıra bilərsiniz?

MİXAİL FRADKOV: Biz kifayət qədər məsələlər müzakirə etdik. O cümlədən neft-qaz sahəsində, elektroenergetika əməkdaşlığı, maşınqayırmada, metallurgiyada, sənaye kooperasiyasında, yüksək texnologiyalar sahəsində əlaqələri genişləndirməyin mümkünlüyünü. Bildirdik ki, yaxşı perspektivlərimiz var və biz enerji bazarlarında bir-birimizi tamamlaya, hərbi-texniki əməkdaşlıq da daxil olmaqla, sənayedə əlaqələri dərinləşdirə bilərik. Özü də, bu, təkcə hərbi əməkdaşlıq sahəsi kimi deyil, həm də yüksək texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq kimi nəzərdə tutulmalıdır.

Bu gün imzalanmış sənədlər müqavilə-hüquqi bazanı möhkəmləndirir, bu zəmində uğurlu və səmərəli əməkdaşlığı davam etdirməyə imkan verir. Buraya həm hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində intellektual mülkiyyətin qorunması, həm də kommunikasiyalar, poçt rabitəsi və bank sahəsində razılaşmalar daxildir. Kredit təşkilatlarına nəzarət haqqında saziş imzalamaqla, əslində, banklarımızın əməkdaşlığını dərinləşdiririk. Bütün bunlar nəinki ildən-ilə artan və bu il 1,5 milyard dollara yaxınlaşmış ticarətin həcmini genişləndirmək üçün, həm də siyasi məsələlərdə, ticarət-iqtisadi və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni səviyyəsinə çıxmaq üçün yaxşı zəmin yaradır.

2005-ci ildə Rusiyada Azərbaycan İli və 2006-cı ildə Azərbaycanda Rusiya İli keçirilməsinin nəticələri mədəniyyət, incəsənət, ədəbiyyat sahəsində mövqelərin yaxınlaşdığını təsdiq edir. Bu gün biz həmkarım Artur Rasizadə ilə Azərbaycanda Rusiya İlinin bağlanışı mərasimində iştirak edəcəyik.

- İkitərəfli münasibətlərin səviyyəsini və gələcək perspektivlərini necə qiymətləndirirsiniz?

MİXAİL FRADKOV: İkitərəfli münasibətlərin səviyyəsi kifayət qədər yüksəkdir, bütün istiqamətlərdə dinamik inkişaf edir, perspektivlər yaxşıdır. Hökumətlərarası komissiya işləyir və icra hakimiyyəti səviyyəsində əlaqələndirməni həyata keçirir. İkitərəfli münasibətlərin perspektivləri, regional səviyyədə fəaliyyətimizin əlaqələndirilməsi ümidvericidir.

- Məlum olduğu kimi Rusiya Prezidentinin Azərbaycana səfəri zamanı dövlətlərarası münasibətlərin yeni səviyyəyə qaldırılmasının zəruriliyi barədə razılıq əldə edilmişdir. Sizin fikrinizcə, bu istiqamətdə irəliləyişə nail olunubmu, Azərbaycan məqsədə çatmaq üçün hansı tədbirləri görür?

ARTUR RASİZADƏ: Bizim üçün Rusiya ilə münasibətlər strateji və tərəfdaşlıq xarakteri daşıyır və onların səviyyəsini yüksəltmək üçün bütün sahələrdə iş görülür. Siyasi sahədə ölkə rəhbərlərinin müntəzəm səfərləri, görüşləri keçirilir. Bu gün Rusiyadan hökumət sədrinin başçılığı ilə nüfuzlu nümayəndə heyəti gəlmişdir. Qısaca qiymət verməli olsaq, bizim münasibətlərimiz digər dövlətlər üçün nümunə ola bilər. İki ölkə arasında bütün sahələrdə mehriban qonşuluq, dostluq münasibətləri yaranmışdır. Mixail Yefimoviç ilə bu barədə fikir mübadiləsi apardıq. Şükürlər olsun ki, bizim Rusiya ilə, demək olar ki, problemimiz yoxdur, Allah eləsin, bundan sonra da olmasın. Hökumətlər qarşısında qoyulan vəzifə uğurla yerinə yetirilir. Perspektivlərə gəldikdə isə, bunlar böyükdür. Mən Rusiyanın və Azərbaycanın iqtisadiyyatlarının artım sürətini nəzərdə tuturam. Bu il Azərbaycanda ÜDM-in həcmi 36 faiz, dörd ilə isə iki dəfə artacaqdır. Yəni inkişaf qarşılıqlı əlaqələri, ortaya çıxan məsələlərin həllini də tələb edir. Təkcə son bir neçə ildə biz Rusiyadan 5 tanker və bir quru yük gəmisi almışıq. Sovet dövründə bunu etmək mümkün deyildi. Bu, yalnız bir misaldır. Mən Rusiya hökumətinin sədri ilə razıyam ki, biz təkcə razılığa gəldiyimiz və nəticələr əldə etdiyimiz sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf etdirməklə yanaşı, qarşılıqlı əlaqələrin yeni sahələrini də axtarıb tapmalıyıq. Bunlar asanlıqla həll olunan məsələlər deyil, lakin ölkələrimiz arasında yaranmış tarixi münasibətlərimiz zəminində inkişaf perspektivlərini əsas götürsək, həyat özü bizi irəliləməyə vadar edir. Buna görə də mən münasibətlərimizi çox yüksək qiymətləndirirəm və onları daha yüksək səviyyəyə qaldırmaq üçün öz tərəfimizdən lazım olan bütün tədbirləri görəcəyik.

- Azərbaycana qaz verilməsi və onun qiyməti məsələsi necə həll olunur?

MİXAİL FRADKOV: Biz qarşılıqlı əlaqələrimizin bu sahəsində işlərin vəziyyətindən razıyıq. Siz istər Rusiyanın daxili bazarı, istərsə də ixrac üçün qazın qiymətlərinə dair qəbul edilən qərarlardan xəbərdarsınız. Biz bir neçə il ərzində ixrac üzrə və Rusiyanın daxili bazarında qaz sahəsində bərabər gəlir səviyyəsinə çıxmağı planlaşdırırıq. Bu isə elektrik enerjisinin qiymətlərinə təsir göstərəcəkdir. Bu, Azərbaycanla ikitərəfli münasibətlərimizdə belə məsələlərin dəqiqləşdirilməsini də istisna etmir. Məlumdur ki, biz qazın min kubmetrinin qiymətini şirkətlər səviyyəsində 230 dollaradək artırmaq barədə təklif irəli sürmüşük. Bununla əlaqədar göndərilən qazın həcmi də dəqiqləşdirilir. Azərbaycanda yeni yataq işə salınır. Biz buna çox şadıq, “Şahdəniz” yatağında qaz hasilatının həcmi bu ilin sonu və gələn ilin əvvəlində artırılacaqdır. Biz onu əsas tuturuq ki, Azərbaycan öz tələbatını öz hasilatı ilə təmin edə bilər. Bu, ölkələrimiz arasında həmin sahədə əməkdaşlığın genişlənməsini qətiyyən istisna etmir, əksinə bunu dərinləşdirməyə, üçüncü ölkələrin bazarlarında, regional bazarlarda səyləri birləşdirməyin mümkünlüyünü nəzərdən keçirməyə, Azərbaycanın yeraltı qaz anbarlarının mövcud potensialından istifadə etməyə imkan verir.

ARTUR RASİZADƏ: Biz “Qazprom” qarşısında öhdəliklərimizi həmişə yerinə yetirmişik. Alınan qazın haqqının ödənilməsi cədvəlləri bir dəfə də pozulmayıbdır. Biz “Qazprom”dan qazın həcminə dair təklif almışıq – söhbət min kubmetri 230 dollar olmaqla, 1,5 milyard kubmetr qaz göndərilməsindən gedir. Cari ildə bu rəqəm 4,5 milyard kubmetr təşkil edəcəkdir. Təklifə baxılır. Biz qazın həcminin və qiymətinin necə olacağını hələlik deyə bilmərik. Demək istəyirəm ki, qazın sahibi Rusiyadır. O, öz qazını qiymətqoymanın dünyadakı meyilləri bazasında təklif edir. Biz Rusiyanın mövqeyini başa düşməliyik. Başa düşmək bir şeydir, kimin nə istədiyi isə başqa şeydir. Təbii ki, mətbuatda və ictimaiyyətdə sual doğacaq ki, nə üçün qazın qiyməti belə sürətlə qalxır? Bəzi ölkələr üçün istisna mümkündürmü? Təkrar edirəm, qazın sahibi Rusiyadır. Nə kimi qərar qəbul ediləcəyini gələcək danışıqlar prosesi göstərəcəkdir. Müxtəlif ölkələr üçün qiymət məsələsi də başadüşüləndir. Biz Mixail Yefimoviçlə fikir mübadiləsi apardıq və mən bildirdim ki, biz yanacağın dünya qiymətindən danışarkən, yanacağı dünya qiymətlərinə alan ölkələrdə texnoloji proseslərin səviyyəsini nəzərə almaq lazımdır. Etiraf etmək lazımdır ki, təəssüflər olsun, biz belə səviyyəyə çıxmamışıq. Mən qənaətli texnologiyaları, bu və ya digər məhsulun istehsalına çəkilən xərcləri nəzərdə tuturam.

Azərbaycan öz inkişafının, o cümlədən də yanacaq-energetika sahəsində inkişafının elə bir səviyyəsindədir ki, istər əhalinin, istərsə də iqtisadiyyatın enerji ehtiyatlarına olan bütün tələbatını ödəməyə imkanımız var.

- Azərbaycan nə vaxt Rusiyadan qaz almadan keçinə bilər? O, öz tələbatını özü nə vaxt tam ödəyəcəkdir?

ARTUR RASİZADƏ: Gələn ilin yanvarın 1-dən.

- Siz Bakı-Novorossiysk boru kəməri ilə neft ixracını davam etdirəcəksinizmi?

ARTUR RASİZADƏ: Biz bu neft kəmərinin işləməsində maraqlıyıq. Amma bir məsələni nəzərə alın. İndi o, neftin Supsaya, Qara dəniz sahilinə nəqli ilə müqayisədə 5 dəfə baha başa gəlir. Bu, əvvəlcədən şərtləşdirilmişdir və biz həmin tarifə bu günədək əməl edirik.