Azərbaycan elmini dünyada tanıtmaq şərəfinə nail olanlar
Ankara, 12 fevral (AZƏRTAC). Azərbaycanlıların dünyanın ən istedadlı, elmə dəyər verən bir xalq olduğunu bir çox görkəmli şəxsiyyətlərin dilindən eşitmişəm. Türkiyənin ən böyük elm adamlarından olan mərhum İhsan Doğramacıdan 6 il əvvəl aldığım müsahibədə həmsöhbətim bir faktı xatırlatdı. Bilkent Universitetini qurduğu zaman İhsan bəy Bakıya getmiş, yeni ali təhsil ocağı üçün elmi-pedaqoji kadrları məhz Azərbaycanda aramışdır.
“Bakıda elmin və mədəniyyətin səviyyəsi hər zaman məni heyran etmişdir”, deyərdi məşhur türk alimi. Bu gün belə alimlərimizdən biri - Azərbaycan elmini qardaş Türkiyə və bütün dünyada ləyaqətlə təmsil edən bir elm adamından söz açmaq istəyirəm. Bu ərəfədə elm dünyasında əks-səda doğuran bir xəbər oxudum. Atatürk Universitetinin professoru Arif Səlimovun ABŞ-ın məşhur “Nova Sciense Publishers İnc. New-York” nəşriyyatında çapdan çıxmış “Tenzor operatorları və onların tətbiqi” monoqrafiyasının “Amazon.com”, “Barners and Noble” kimi nüfuzlu kitab evlərinə və təşkilatlara göndərilməsi xəbərini oxuduqdan sonra həmyerlimizlə əlaqə yaratdım. Dünya şöhrətli alimimiz sözünə ulu öndər Heydər Əliyevin heç bir zaman unutmayacağını söylədiyi “Mən hər zaman fəxr etmişəm, bu gün də fəxr edirəm ki, mən Azərbaycanlıyam!” kəlamı ilə başladı. Arif müəllim vurğuladı ki, hər bir ziyalı harada fəaliyyət göstərməsindən asılı olmayaraq, Vətəni və milli mənsubiyyəti ilə daima fəxr etməlidir. Qardaş ölkədə fəaliyyət göstərən, eyni zamanda elmimizi dünyada təbliğ edən alim 1973-1978-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinin tələbəsi olmuş, 1978-1980-ci illərdə AMEA-nın Kibernetika İnstitutunda baş laborant və mühəndis-riyaziyyatçı kimi çalışmış, 1980-1983-cü illərdə isə Rusiyanın Kazan Dövlət Universitetinin aspiranturasında “Həndəsə və Topologiya” ixtisası üzrə təhsil almışdır. O, məşhur sovet həndəsə alimi V.Vişnevskinin elmi rəhbərliyi altında namizədlik, sonra doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1972-ci ildə vəfat etmiş, AMEA-nın müxbir üzvü Maqsud Cavadovdan sonra Azərbaycanda “Həndəsə və Topologiya” ixtisası üzrə elmlər doktoru dərəcəsinə malik olan yeganə elm adamıdır.
Norden (anti-Hermit) strukturaları və tenzor operatorları nəzəriyyələrində aldığı fundamental nəticələr və lift nəzəriyyəsində yaratdığı yeni metod ilə diferensial həndəsə sahəsində dünyada tanınmış bir alim olan A.Səlimovun yaratdığı elmi istiqamət haqqında həndəsə üzrə dünyanın məşhur alimləri V.Vişnevskiy (Rusiya), A.Fedenko (Belarus), L.Yevtuşik (Rusiya), G.Stanilov (Bolqarıstan), Y.Matsuşita (Yaponiya), F. \Etayo (İspaniya), J.Mikeş (Çexiya) və başqaları çox yüksək fikirlər söyləmişlər. Məsələn, Yaponiyanın Şiga Universitetinin dekanı, professor Yasuo Matsuşita İnkişaf Edən ölkələrin Elmlər Akademiyasına (TWAS, Italy, Trieste) yazdığı rəyində qeyd etmişdir: “…alimin keyfiyyət və kəmiyyətcə mükəmməl olan elmi tədqiqatları onu dünya miqyasında məşhur etmişdir”.
Türkiyədə böyük həndəsə məktəbi yaradan həmyerlimizin altı yetirməsi professor elmi dərəcəsi almış, yeddi tələbəsi isə fəlsəfə doktorluğu dissertasiyası müdafiə etmişdir. İndiyədək 148-dən çox elmi əsərə imza atmış alimin monoqrafiyaları xarici ölkələrdə nəşr olunmuşdur. Bunlardan 20-si “Springer”, “Birkhauser Verlag”, “Elsevier“, “World Scientific” kimi məşhur nəşriyyatlarda işıq üzü görmüşdür. ABŞ, Yaponiya, Cənubi Koreya, Çin, Hindistan, Sinqapur, Meksika, Rusiya, İngiltərə, İtaliya, Hollandiya, Polşa, Türkiyə və s. ölkələrin SCI kateqoriyalı nüfuzlu elmi jurnalları onun 36 elmi əsərini dərc etmişdir. Bundan başqa, professor A.Səlimov “American Mathematical Society” və “European Mathematical Society” tərəfindən təftiş edilən “International Electronic Journal of Geometry” adlı beynəlxalq jurnalın redaksiya heyətinin üzvüdür. Arif müəllim Türkiyədə heç bir həndəsə üzrə alimin nail olmadığı daha bir uğur qazanmışdır. Onun rəhbərlik etdiyi 3 elmi layihə Türkiyə Elm və Texnika Komitəsinin qrantlarına layiq görülmüş, 12 məqaləsi isə həmin komitənin müxtəlif illərdə təşviq mükafatlarını almışdır. O, Atatürk Universitetindəki həndəsə üzrə fəlsəfə doktorluğu Şurasına sədrlik etmiş, Türkiyə Yüksək Öyrətim Kurulunun həndəsə üzrə dosentlik elmi adı verən bir çox komissiyalarına sədrlik etmişdir. Həmyerlimiz təhsil aldığı Bakı Dövlət Universiteti ilə əlaqələrini də kəsməmiş, onun rəhbərliyi altında BDU-nun 3 aspirantı Türkiyədə çalışmış, onlardan 2-si fəlsəfə doktoru olmuşdur. Arif Səlimov, bu illər ərzində SCI kateqoriyalı nüfuzlu elmi jurnallarda çap etdirdiyi 11 məqaləsində BDU-nun da adını daxil etmişdir ki, bu da BDU və Azərbaycanın elm sahəsində dünyadakı reytinqinin yüksəlməsinə onun töhfəsidir.
Alimin sözlərinə görə, gələcəkdə də onun elmi fəaliyyətinin əsas məqsədi müstəqil, gündən-günə inkişaf edən, Prezident İlham Əliyevin səyləri ilə dünyanın nüfuzlu dövlətləri arasında öz layiqli yerini tutan doğma Azərbaycana xidmət etməkdir. Bu, ən müqəddəs amal, ən ümdə diləkdir. Təvazökar insan, görkəmli alim və böyük vətənpərvər A.Səlimova bu yolda uğurlar arzulayırıq.
Oqtay Bayramov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Ankara
Bölmənin digər xəbərləri
