ADPU-nun baş müəllimi: Tarix dəqiqliyi sevir, ona kənardan yazılar yazmaq olmaz
Bakı, 8 sentyabr, AZƏRTAC
Tarix xalqın şüurunda, yaddaşında və ən əsası, daşlaşaraq günümüzə qədər gəlib çatan memarlıq abidələrində təcəssüm edən obyektiv reallıqdır. Zamanın sınağından çıxaraq əsrlərin axarını bizə nəql edən bu abidələr nəinki bir xalqın, bütün bəşəriyyətin mənəvi və mədəni mülkiyyətidir. Son günlərdə mədəniyyət paytaxtımız olan Şuşa şəhərindəki tarixi-memarlıq abidələrinin, qala divarlarının və qədim tikililərin üzərinə müxtəlif yazıların yazılması, adların cızılması halları təkcə intizamsızlıq və ya estetik pozuntu kimi qiymətləndirilə bilməz. Bu hal mahiyyət etibarilə tarixin daş yaddaşına, xalqın mənəvi irsinə qarşı hörmətsizlik və qəbuledilməz bir mədəni zərərdir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti Azərbaycan tarixi kafedrasının baş müəllimi Səba Hüseynova söyləyib. O qeyd edib ki, abidənin üzərinə ad yazmaqla orada iz qoymaq mümkün deyil, əksinə, bu hərəkət həmin şəxslərin öz köklərinə, keçmişinə və hüquqi dəyərlərə olan hörmətsizliyinin göstəricisidir. Unutmaq olmaz ki, tarix daşlara cızılan təsadüfi adlarla deyil, xalqın böyük zəfərləri, mədəni quruculuğu və elmi nailiyyətləri ilə yazılır, bərpa olunmuş və müqəddəs sayılan abidələrə qeyri-qanuni müdaxilə etməklə isə “tarixə yazı yazmaq” mümkün deyildir.
Tarixi faktlar göstərir ki, kənar müdaxilələr və fiziki zədələnmələr abidələrin arxeoloji və orijinal kimliyini sürətlə itirməsinə gətirib çıxarır. Əsrlər boyu işğallara, təbii fəlakətlərə sinə gərərək gəlib çatan Şuşa qalası, Vaqif məqbərəsi, Yuxarı və Aşağı Gövhər Ağa məscidləri, Natəvanın evi kimi incilər Azərbaycan dövlətinin böyük zəhməti və xüsusi həssaslığı sayəsində ilkin tarixi görkəminə qaytarılır, bərpa olunur. Belə bir şəraitdə, min bir əziyyətlə qorunan bu irsin fiziki strukturuna zərər vurmaq, daşların səthini cızmaq və ya boyalarla yazılar yazmaq tarixi abidənin orijinal dəyərini kiçildir, onun gələcək nəsillərə təmiz şəkildə ötürülməsinə böyük zərbə vurur. Tarixi abidə üzərindəki hər bir təbii qat və ya qədim kitabə bir sənəddir. Bu sənədin üzərini müasir yazılarla korlamaq isə tarixi sənədi saxtalaşdırmaq və ya məhv etməklə eyni mahiyyət daşıyır.
S.Hüseynova vurğulayıb ki, bu məsələ yalnız mənəvi və etik müstəvi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda, konstitusion əsaslara, dəqiq müəyyənləşdirilmiş hüquqi çərçivəyə və sərt cəza mexanizmlərinə malikdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 77-ci maddəsində birbaşa təsbit olunur ki, tarix və mədəniyyət abidələrini qorumaq hər bir şəxsin ali vətəndaşlıq borcudur. Bu konstitusion öhdəlik hər bir fərdin üzərinə tarixi irsə qayğı ilə yanaşmaq tələbini qoyur.
“Şuşada və ya ölkəmizin hər hansı bir guşəsində yerləşən tarixi abidələr hər bir vətəndaşdan yüksək mədəniyyət, hüquqi məsuliyyət və milli təəssübkeşlik tələb edir. Daşın üzərinə ad yazmaqla cəmiyyətin və tarixin yaddaşında qalmaq mümkün deyil, həqiqi iz yalnız həmin irsə sahib çıxmaqla, onu göz bəbəyi kimi qorumaqla və gələcək nəsillərə çatdırmaqla qoyulur. Tarix dəqiqliyi və təmizliyi sevir, ona kənardan yalançı yazılar yazmaq olmaz”, - deyə tarixçi-alim bildirib.
Müxbir - Xatirə Cəfərova
Bölmənin digər xəbərləri
