-Bugünkü müşavirə Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində öz doğma torpaqlarından didərgin düşmüş soydaşlarımızın problemləri ilə bağlı olacaqdır. Bu məsələlər daim diqqət mərkəzindədir. Ermənistanın azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində bir milyondan artıq soydaşımız qaçqın və köçkün vəziyyətinə düşmüşdür. Uzun illərdir ki, bu ədalətsizlik hökm sürür. Azərbaycan dövləti məsələnin həlli üçün müxtəlif yollar axtarır. İlk növbədə, siyasi-diplomatik səylər gücləndirilir. Azərbaycanın beynəlxalq mövqeləri möhkəmlənir, iqtisadi potensialı güclənir və sülh danışıqlarında artıq həlledici məqam yaşanır.

Praqa prosesi adlandırdığımız çərçivələr əgər nəticə verməsə, ümidlər tükənə bilər. Ona görə Praqa prosesinin uğur qazanması məsələnin sülh yolu ilə həllinə güclü dəstək verəcəkdir. Ümid edirəm ki, Ermənistanın qeyri-konstruktiv mövqeyi dəyişdiriləcək və məsələ beynəlxalq hüquq normaları və prinsiplərinə uyğun, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə nəticələnən həll ilə sonuclanacaqdır. Bunu deməyə əsaslar var. Çünki son illər ərzində Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə artan mövqeləri, uğurlu iqtisadi siyasəti, enerji siyasəti, bölgədə və dünyada artan nüfuzu bizə əlavə imkanlar yaradır. Bizim iqtisadi gücümüz artır, eyni zamanda, hərbi potensialımız da çox böyük dərəcədə artmışdır.

Bir daha demək istəyirəm ki, biz məsələni sülh yolu ilə həll etmək arzusundayıq. Amma bununla bərabər, heç bir başqa variant istisna olunmur və biz hər an hazır olmalıyıq ki, öz doğma torpaqlarımızı istənilən yolla, o cümlədən müharibə yolu ilə azad edək. Bunu etmək üçün güclü ordu lazımdır. Biz də bu güclü ordunu yaradırıq. Bunu etmək üçün güclü iqtisadi potensial lazımdır. Amma bununla bərabər, biz görürük ki, məsələnin həllinin uzanması böyük fəsadlara gətirib çıxara bilər. Ermənistanın rəhbərliyi bunu nə qədər tez anlasa, başa düşsə, onlar üçün o qədər də yaxşı olacaqdır. Azərbaycan dövləti heç vaxt torpaqlarının itirilməsi ilə barışmayacaq və gec-tez öz ərazi bütövlüyünü bərpa edəcəkdir.

Qaçqın-köçkün soydaşlarımızın problemlərinin həlli isə daim diqqət mərkəzindədir və belə də olmalıdır. Biz çalışırıq ki, onların həyatını maksimum dərəcədə yüngülləşdirək və atılan bütün addımlar bu məqsədi güdür. Bildiyiniz kimi, ilk illərdə bizim maliyyə imkanlarımız o qədər də geniş deyildi və daha çox beynəlxalq yardıma güvənirdik. Deyə bilərəm ki, ilk illərdə beynəlxalq humanitar təşkilatlar Azərbaycana kifayət qədər yardımlar etmişdir və biz bu yardıma görə minnətdarıq. Çünki həmin illərdə qaçqın və köçkün soydaşlarımızın yaşaması üçün o yardım həlledici rol oynayırdı. Amma biz sonra müşahidə etməyə başladıq ki, bu yardımlar tədricən azalır. Yəqin ki, bunun da təbii səbəbləri vardır. Eyni zamanda, Azərbaycanın öz iqtisadi imkanları genişlənir.

Heydər Əliyev tərəfindən başlanmış və uğurla davam etdirilən neft strategiyamızın ilkin bəhrələrini məhz bizim soydaşlarımız - məcburi köçkünlər və qaçqınlar görmüşlər. Azərbaycanda yaradılmış Dövlət Neft Fondundan ilk xərclər, ilk ödəmələr yeni qəsəbələrin tikintisinə yönəlmişdir və beləliklə, qaçqın və məcburi köçkünlərin yaşayış problemlərinin həlli üçün çox ciddi addımlar atılmışdır. Deyə bilərəm ki, 2001-2007-ci illərdə 47 yeni qəsəbə salınmışdır. O qəsəbələr çox yüksək səviyyədə tikilmişdir. O qəsəbələrdə 100-dən artıq məktəb, onlarla xəstəxana, mədəniyyət ocaqları tikilmişdir və bu infrastrukturun yaranması, əlbəttə ki, soydaşlarımızın vəziyyətini yüngülləşdirir. Amma biz onu da başa düşməliyik ki, bunlar müvəqqəti tədbirlərdir. Torpaqlarımız işğalçılardan azad olunandan sonra biz orada yeni şəhərlər, yeni qəsəbələr salacağıq. Çünki, bildiyiniz kimi, orada hər şey dağıdılıbdır.

Azərbaycanın artan iqtisadi potensialı, əlbəttə, bizə əlavə imkanlar yaradır. Qəsəbələrin tikintisinə həm Neft Fondundan, həm də dövlət büdcəsindən yüz milyonlarla manat vəsait xərclənmişdir və bu proses uğurla davam edir. Yeni salınmış qəsəbələrdə 70 min nəfər qaçqın-köçkün soydaşımız məskunlaşmışdır və qəsəbələrin tikintisi davam edir.

2003-cü ildə prezident seçkiləri ərəfəsində mən bəyan etmişdim ki, növbəti illərdə bütün çadır şəhərcikləri ləğv ediləcək və onların yerinə yeni müasir qəsəbələr salınacaqdır. Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, çadır şəhərcikləri tamamilə Azərbaycan xalqının dəyərlərinə zidd olan bir addım idi. Antimilli iqtidar 1990-cı illərin əvvəllərində bu addımı atmaqla öz doğma vətəndaşlarına o mənfi münasibəti göstərmişdi. Mən çadır şəhərciklərində dəfələrlə olmuşam və orada dözülməz vəziyyətlə özüm tanış olmuşam. Məhz buna görə qərar qəbul olunmuşdur ki, bütün çadır şəhərcikləri ləğv edilsin və bu proses uğurla davam edir. Artıq üç il ərzində 9 çadır şəhərciyi ləğv edilib və qalan 3 şəhərciyin ləğvi də ilin sonuna qədər başa çatmalıdır. Təxminən 19 min insan - Saatlı, Sabirabad rayonlarında, İmişli rayonunun ərazisində yük vaqonlarında yaşayan insanlar yeni qəsəbələrə köçürüləcəkdir. Beləliklə, bu ilin sonuna qədər bizim Dövlət proqramının əsas istiqamətləri öz həllini tapacaq və Azərbaycanda daha bir dənə də çadır şəhərciyi qalmayacaqdır.

2004-cü ildə qaçqınların və məcburi köçkünlərin həyat səviyyəsinin yaxşılaşdırılması, məşğulluğunun artırılması üçün Dövlət proqramı qəbul edilmişdir. Bu proqram uğurla icra edilir. Orada müxtəlif istiqamətlər vardır və bu proqram vaxtaşırı təhlil edilir. Həm müşavirələrdə, həm də mənim qaçqın-köçkünlərlə görüşlərimdə bu məsələlərlə biz daim maraqlanırıq və görürük ki, proqramın icrası artıq başa çatmaq üzrədir. Bununla belə, zərurət yarandı ki, bu proqrama əlavələr edilsin və bu əlavələr məsələlərin çox geniş spektrini əhatə etsin. Bu əlavələrin icra olunması nəticəsində, hesab edirəm ki, məcburi köçkünlərin əsas problemləri, yəni məişət problemləri öz həllini tapacaqdır. Mən bu proqramın hazırlanmasında səylər göstərmiş Dövlətqaçqınkomun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirmək istəyirəm. Bu məsələlərlə mütəmadi qaydada çox ciddi məşğul olurlar və əllərindən gələni edirlər ki, bizim vətəndaşların yaşayışının, məişət problemlərinin həlli üçün vacib olan məsələləri həll etsinlər və buna nail olurlar.

İndi Azərbaycanın iqtisadi gücü artır və gərək biz, ilk növbədə, ölkəmizin ən ağrılı probleminə diqqətimizi yönəldək. Biz bunu edirik və əminəm ki, gələcəkdə böyük həcmdə vəsaitin təmin olunması məişət problemlərinin həllinə öz dəstəyini verəcəkdir.

Biz siyasətimizi bütün istiqamətlərdə çox açıq şəkildə aparırıq. Bizim uğurlarımızın da əsas səbəbi ondadır ki, işimizdə çox böyük şəffaflıq var, verilən bütün vədlər, qəbul edilmiş bütün proqramlar vaxtlı-vaxtında icra olunur. Onların icrasına həm dövlət orqanları tərəfindən, həm də müvafiq strukturlar, ictimaiyyət tərəfindən çox güclü nəzarət var. Çünki bu problem bizim üçün bir nömrəli problemdir. Mən bunu dəfələrlə demişəm, bir də demək istəyirəm ki, Azərbaycanın indiki inkişafında bir nömrəli problem öz doğma torpaqlarımızı qaytarmaq və etnik təmizləmə siyasətindən əziyyət çəkən insanların həyat səviyyəsini yaxşılaşdırmaqdır. Biz hər iki problemi həll etməyə çalışırıq və bundan sonra da bunu edəcəyik.

Bir daha demək istəyirəm ki, Azərbaycan dövləti öz iqtisadi imkanlarını səfərbər edib qaçqın-köçkün soydaşlarımızın problemlərinin həlli üçün lazım olan bütün tədbirləri görəcəkdir. Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün isə siyasi-diplomatik səylər davam etdirilməlidir, eyni zamanda, qüdrətli ordu potensialının yaradılması prosesi daha da güclənməlidir. Biz son bir neçə il ərzində orduya ayrılan xərcləri bir neçə dəfə artırmışıq. 2007-ci ilin dövlət büdcəsində bu xərclər 1 milyard dollar səviyyəsindədir. İndi 2008-ci ilin büdcəsi müzakirə edilir və yəqin ki, bu yaxınlarda təqdim olunacaqdır. Mənim tərəfimdən verilən göstərişlərə əsasən, orada hərbi xərclərin artırılması nəzərdə tutulur. Baxmayaraq ki, 1 milyard dollar çox böyük vəsaitdir və deyə bilərəm ki, MDB ölkələrində biz yəqin ki, birinci sıralardayıq. Amma biz müharibə şəraitində yaşayırıq. Bizim torpaqlarımız işğal altındadır. Ona görə istənilən vəsaiti biz bu sahəyə yönəltməliyik. Bu məqsədlə ordu gücləndirilir, peşəkarlıq artır, texnika, silah-sursat alınır. Məhz bu məqsədlə Müdafiə Sənayesi Nazirliyi yaradılmışdır və digər tədbirlər görülür ki, onların bir hissəsi geniş ictimaiyyət üçün bəlli deyildir. Digər tədbirlər də görülür ki, biz öz doğma torpaqlarımızı işğalçılardan azad edək.

Bir daha demək istəyirəm ki, bugünkü müşavirədə isə qaçqın-köçkün bacı-qardaşlarımızın sosial məsələlərinin həlli müzakirə olunacaqdır. Müzakirələrə başlamaq üçün sözü Dövlətqaçqınkomun sədri Əli Həsənova verirəm