AZƏRBAYCANDA “QARA QIZIL”DA ÇİMMƏK SAĞLAMLIQ VƏ MƏNFƏƏT GƏTİRİR
Keçmiş Sovet İttifaqının ucqar guşəsində yerləşən bu heyrətamiz kurort Qərbi Texasdakı kimi, pas atmış sənaye avadanlığı və çoxsaylı buruqlarla əhatə olunmuşdur.
Ramil adlı 25 yaşlı arıq bir gənc xalis xam neftdə sağlamlaşdırıcı vanna qəbul etməyə hazırlaşır. O, paltarını soyunub, yanına bir topa kağız dəsmal qoyur. Bu dəsmallar sonra ona lazım olacaqdır. İstifadə olunmuş motor yağı qoxusu verən, onun kimi axıb gedən tünd mayenin içinə boğazınadək girən gənc “Əladır” deyir.
Azərbaycanın mərkəzində yerləşən Naftalan neft kurortu vaxtilə Sovet İttifaqında məşhur istirahət yeri idi, hazırda özünü yenidən dirçəltməyə çalışır. Bu ölkədə o qədər neft var ki, insanlar hətta onda çimirlər.
Naftalana gələn xəstələr gündə bir dəfə xam neftdə çimirlər. Onlar da, elə yerli həkimlər də deyirlər ki, Naftalan nefti insanları ağrılardan xilas edir, psoriazı (pullu dəmrovu) müalicə edir, əsəbləri sakitləşdirir və dərini yaxşılaşdırır. Hərcənd, Qərb mütəxəssisləri neftin xərçəng xəstəliyi doğura biləcəyi fikrindədirlər.
Dünya kurort məkanının tərkib hissəsinə çevrilməyə ümid bəsləyən bu müalicə mərkəzi bir il əvvəl açılmışdır. Hazırda bir korpusda tikilir, gələcəkdə isə daha iki belə korpus açmaq planlaşdırılır. Mərkəzin direktoru İlqar Hüseynov deyir ki, iki il əvvəl bütün bunlar dağılmış vəziyyətdə idi. Azərbaycan ilbəil zənginləşir.
Naftalan kurortu populyarlığının ən yüksək səviyyəyə çatdığı 1980-ci illərdə ildə 75 min xəstə qəbul edirdi. Bu axın 1988-ci ildə – Dağlıq Qarabağda münaqişə başlanandan və Sovet İttifaqı ərazisində sərbəst hərəkət etmək mümkün olmayandan sonra kəskin surətdə azalmışdır. Sovet dövründəki 6 korpusdan beşi qaçqınlar üçün kədərli sığınacağa çevrilmişdir. Lakin İ.Hüseynov bildirir ki, mərkəz ötən ilin yayında təxminən 250 adam qəbul etmişdisə, bu il onların sayı 350 nəfərə çatmışdır. Yeməklə birlikdə 15 günlük müalicə kursunun qiyməti 450 dollardır.
Naftalan İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Əmir Aslanov deyir ki, Azərbaycan artıq iqtisadi cəhətdən möhkəmlənmişdir. Şəhər neft mənbələrinə ümid bəsləyir. Bu sahədən götürülən gəlir Naftalanda yoxsulluğu aradan qaldırmağa imkan verəcəkdir. Neft vannalarının sayını 20–yə çatdırmaq üçün 3 milyon dollar lazımdır və hazırda sərmayədar axtarılır.
Müalicə mərkəzinin baş həkimi Gültəkin Süleymanova isə deyir ki, yerli xam neftin qeyri-adiliyi tərkibindəki təbii qazın və neftin digər yüngül fraksiyalarının cüzi miqdarda olması ilə əlaqədardır. Məhz buna görə Naftalan nefti zərərsizdir.
Xam Naftalan neftinin tərkibində 50 faizədək naftalin var. Naftalin psoriazın müalicəsi üçün dermatoloqların istifadə etdikləri qatranlı sabunun əsas elementidir. Xərçəngin Tədqiqi üzrə Amerika Milli Agentliyinin naftalini mümkün kanserogen kimi təsnif etməsinə baxmayaraq, doktor Süleymanova başqa fikirdədir. O deyir ki, vannalar istidir, prosedurun müddəti isə 10 dəqiqədən çox deyildir. Dəriyə daxil olan və iltihab əleyhinə təbii antibiotiklər və maddələr sayəsində terapevtik effektə nail olunur.
Vanna mütəxəssisi Arzu Mirzəyev isə söyləyir ki, hər prosedurda təxminən bir barrel neftdən istifadə olunur və bu neft sonradan təkrar istifadə üçün ümumi çənə axıdılır. Neftin indiki qiymətləri bu prosesi zəruri edir. Vanna qəbul edənlərin bədənindən neftin təmizlənməsi uzun və ağır prosesdir. Bədəni kağız dəsmallarla silib, duş qəbul etmək lazım gəlir.
Azərbaycanın dəniz yataqlarından hasil olunan və “Azeri Light” adlı brend kimi ixrac edilən neftdən fərqli olaraq, Naftalan nefti çox ağırdır, kommersiya qiyməti yoxdur. Xoşbəxtlikdən, o, tez alışmaq baxımından təhlükəli deyil, bu isə çox mühüm amildir, çünki xəstələrin əksəriyyəti siqaretçəkəndir.
Neft artıq çoxdandır Azərbaycanın vizit kartıdır, hərçənd o, Naftalanda hələ XIII əsrdə aşkara çıxarılmışdı. O zaman nefti burada olmuş məşhur səyyah Marko Polo da görmüşdü. Qamış basmış və təqribən futbol meydançası boyda bataqlıq indi də qara neft təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Bu yer Çinə gedən Böyük İpək yolu üstündə dayanacaq idi.
Sonralar Azərbaycanda daha iri neft yataqları ABŞ-ın neft maqnatı Con Rokfellerin rəqibləri olan isveçli Nobel qardaşları tərəfindən işlənilmişdir.
Naftalanın nisbətən yaxın keçmişini əks etdirən muzeydə qoltuqağacları kolleksiyası toplanmışdır. Bunlar ötən əsrin 70-80 illərində Naftalanda müalicə olunan xəstələrin sağalması əlaməti kimi qoyub getdikləri qoltuqağaclarıdır. Vaxtilə şəhərə giriş yollarında asılmış “Naftalanı olanın hər şeyi var” plakatının fotoşəkli də muzeydə saxlanılır.
Bölmənin digər xəbərləri
