Bakı, 2 iyul, AZƏRTAC

İsraildə çıxan ivritdilli nüfuzlu “İsrael HaYom” qəzetində bu günlərdə IMZA sosial inkişafa dəstək ictimai birliyi tərəfindən videokonfrans formatında təşkil edilmiş Birinci Qarabağ Beynəlxalq İqtisadi forumu barədə məqalə dərc olunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, forumda Azərbaycan Milli Məclisinin deputatları, dövlət qurumlarının nümayəndələri, yerli və beynəlxalq ekspertlər, Türkiyə, İsrail, Almaniya, İtaliya, Böyük Britaniya, Fransa və digər ölkələrin parlament təmsilçiləri, nüfuzlu ictimai xadimlər və jurnalistlər iştirak ediblər.

Forumda IMZA sosial inkişafa dəstək ictimai birliyinin beynəlxalq və ictimai əlaqələr departamentinin direktoru Elnar Məmmədlinin moderatorluğu ilə keçirilən birinci panel iclası “Qarabağın və işğaldan azad edilmiş digər ərazilərin iqtisadi potensialının qiymətləndirilməsi” mövzusuna həsr edilib. Müzakirələrdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı Vüqar Bayramov, Türkiyə Parlamentində Türkiyə-Azərbaycan dostluq qrupunun rəhbəri Şamil Ayrım, ABŞ-ın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Mətyu Brayzə, Fransa Milli Məclisində Fransa-Azərbaycan Parlamentlərarası dostluq qrupunun vitse-prezidenti Jerom Lamber, Pakistan Parlamentinin deputatı Sərdar Ayaz, İtaliya-Azərbaycan Ticarət Palatasının prezidenti Manuela Traldi, Gürcüstan Parlamentinin xarici işlər komitəsinin sədr müavini Mariam Laşxi, Azərbaycan-Fransa parlamentlərarası əlaqələri üzrə işçi qrupun rəhbəri, Milli Məclisin deputatı Soltan Məmmədov iştirak edirdi.

Məqalədə qeyd edilir ki, qəhrəman Azərbaycan Ordusu Prezident İlham Əliyevin komandalığı ilə Azərbaycan torpaqlarını 30 illik erməni işğalından xilas edib. Qəzet yazır: “Münaqişənin nizamlanması regionun bərpasından ötrü, həmçinin regionun geoiqtisadi resurslarının səmərəli istifadəsi üçün yaxşı imkanlar yaradıb. Azərbaycan Prezidentinin qəbul etdiyi mühüm qərarlar ümid yaradır ki, yaxın gələcəkdə Qarabağ regionu bərpa olunacaq və Böyük Qayıdış baş verəcək. Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, bərpa prosesində ilk növbədə dost və qardaş ölkələr iştirak edəcəklər və bu iş faktiki olaraq başlanıb.

Forum iştirakçıları işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və yeni infrastruktur yaradılması sahəsində beynəlxalq təcrübədən geniş istifadə etməyin zəruri olduğunu vurğulayıblar.

Panel müzakirələrinin gedişində qeyd edilib ki, işğalçı erməni ordusu tərəfindən yerləşdirilmiş çoxsaylı minalar yüz minlərlə məcburi köçkünün azad edilmiş rayonlara qayıtmasına ciddi mane olur. Qeyd edilib ki, müharibə başa çatandan bəri Ermənistan minalanmış sahələrin xəritələrini təqdim etmədiyinə görə 120-dən çox azərbaycanlı həlak olub və ya yaralanıb. Vurğulanıb ki, Ermənistan tərəfindən minalanmış sahələrin xəritələrinin verilməsi işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi dirçəlişi və bərpası prosesini sürətləndirər, bu da öz növbəsində təkcə Qarabağ regionunun inkişafına deyil, qonşu ölkələrin iqtisadiyyatına da töhfə olar.

İkinci panel görüşü Qarabağın iqtisadi imkanları və gələcək planlar mövzusuna həsr edilmişdi. Bu görüşdə ADA Universitetinin prorektoru Fariz İsmayılzadə, Türkiyənin Azərbaycandakı keçmiş səfiri Hülusi Kılıc, BP şirkətinin vitse-prezidenti Bəxtiyar Aslanbəyli, israilli məşhur politoloq və ictimai xadim Arye Qut, Azərbaycan Parlamentinin deputatı Ramin Məmmədov, “Musliman en France” fransız xəbər portalının baş redaktoru Jan-Mişel Brun, israilli jurnalist, “İsrael HaYom” qəzetinin müxbiri Şmuel Din Elmas, Avropa İnformasiya Agentliyinin italiyalı nümayəndəsi, “Eurasiaticanews” portalının rəhbəri jurnalist Karlo Marino çıxış edib.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi imkanları və regionun inkişafında onların rolu müzakirə edilib. Bununla əlaqədar, Zəngəzur dəhlizinin geosiyasi və geoiqtisadi əhəmiyyəti vurğulanıb. Qeyd edilib ki, Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın və region ölkələrinin maraqlarına tamamilə uyğundur. Nəqliyyat kommunikasiyaları bərpa ediləndə regionda qarşılıqlı dialoq və etimad şəraiti formalaşacaq. Zəngəzur dəhlizinin açılması bu regionun yeni iqtisadi inkişafı üçün mühüm şərt hesab edilib.

Forum iştirakçıları Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş rayonlarında və şəhərlərində dəfələrlə olduqlarını, həmin ərazilərdə Ermənistan tərəfindən törədilmiş vandalizm və barbarlığı öz gözləri ilə görmələrini bəyan ediblər.

Panel diskussiyasının gedişində italiyalı jurnalist Karlo Marino ilə israilli ekspert, beynəlxalq münasibətlər sahəsində mütəxəssis Arye Qut arasında mübahisə yaranıb. Karlo Marino Qarabağı “mübahisəli ərazi” adlandırıb, Arye Qut isə buna etiraz edərək deyib: “Cənab Marino, siz Qarabağı “mübahisəli ərazi” adlandırmaqla çox yanlış və provokasion hərəkət etdiniz. Siz başa düşməlisiniz ki, Azərbaycan öz əsgər və zabitlərinin qanı bahasına, onların igidliyi sayəsində ÖZ ƏRAZİSİNİ VURUŞARAQ GERİ ALIB. Əgər bu torpaqlar ermənilərə məxsus olsaydı, nəyə görə həmin ərazilər məhz erməni işğalından sonra kabus şəhərlərə oxşayırlar?! Mən erməni işğalından azad edilmiş bu ərazini görəndə lap ilk andan belə təsəvvür yarandı ki, elə bil oraya dəhşətli taun xəstəliyi yayılıb. İşğaldan azad edilmiş bütün ərazidə demək olar ki, bircə dənə də ev, bircə dənə də uşaq bağçası və ya məktəb, bircə dənə də kitabxana və muzey salamat qalmayıb. İşğalçı erməni ordusu qarət və vandalizmlə məşğul olub, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl və Zəngilan şəhərlərini yerlə-yeksan edib. Əvvəllər küçələr və evlər olan yerdə indi yalnız qapı yerləri, ətrafa səpələnmiş pəncərə çərçivələri gördüm. Bütün ərazi xarabalıqlara, cəngəlliyə dönüb. Mən italiyalı dostumuza tövsiyə edirəm ki, Ağdama, Füzuliyə, Cəbrayıla, Qubadlıya və Zəngilana səfər etsin, anlasın ki, bu gün Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallıq yaranıb və ermənilər ilk növbədə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə hörmət etməlidirlər.

İsrail işğaldan azad edilmiş yeni Qarabağda kənd təsərrüfatı, innovasiyalar və intellektual şəhərlər yaradılması sahələrində Azərbaycan ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsində maraqlıdır. İsrail dövləti Cənubi Qafqazda Azərbaycanın geosiyasi və geoiqtisadi təşəbbüslərini həmişə dəstəkləyib”.

İsrailli jurnalist Şmuel Din Elmas da iki ay bundan əvvəl Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl və Zəngilana səfər etdiyini, bütün bu vandalizm və cinayət aktlarını öz gözləri ilə gördüyünü bildirib.

Şmuel Din Elmas deyib: “Mən ərazilərin bərpasının, onların minalardan təmizlənməsinin nə dərəcədə mürəkkəb məsələ olduğunu başa düşürəm. İsrail Azərbaycanın həqiqi dostudur, o, Qarabağda Bakıya hamıdan çox kömək edə bilər. Biz hərbi baxımdan İsrail-Azərbaycan əməkdaşlığının nə dərəcədə vacib olduğunu gördük. Rəsmi Təl-Əviv kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyalar kimi sahələrdə İsrail texnologiyaları və innovasiyaları ilə Bakıya kömək edə bilər”.