Muzeyin zəngin silah kolleksiyası qiymətli tarixi mənbədir
Bakı, 27 aprel, AZƏRTAC
AMEA-nın Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin (MATM) silah kolleksiyası tariximizin ictimai-siyasi hadisələrinin, hərb tariximizin şanlı səhifələrini əks etdirməklə yanaşı, Azərbaycan silahsazlıq məktəbinin inkişafından, dövrün sənətkarlığının peşəkarlığından xəbər verir.
MATM-dan AZƏRTAC-a bildirilib ki, muzeyin Silahlar və bayraqlar fondunun əsas hissəsini təşkil edən müdafiə silahları Azərbaycanın maddi mədəniyyət abidələri kimi mənəvi dəyərlərimizi, soykökümüzü təsdiqləyən tarixi mənbədir.
Fondun müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sevinc Vahabova zəngin silah kolleksiyası barədə məlumatında deyib ki, müdafiə silahları kompleksinə dəbilqə, zirehli geyim, qalxan, sinəbənd, qolçaq və ayaqlıqlar daxildir. Bu müdafiə silahları döyüşçünü müxtəlif zərbə, kəsici və doğrayıcı silahlardan qoruyurdu. Konusvari dəbilqələr, dairəvi polad qalxanlar, sıx toxunuşlu halqalı əsləhələr, sinəbəndlər yaraq növü olmaqla yanaşı, bir sənət əsəri kimi də qiymətli sayılırdı. Belə ki, həmin yaraqlar üzərində müxtəlif cızma, döymə, qazıma üsulları ilə nəbati ornamentlər, həndəsi naxışlar və kalliqrafik yazılar həkk edilib.
O qeyd edib ki, silah kolleksiyasının daha bir qismini müxtəlif çeşidli, funksional təyinatlı soyuq və odlu silah nümunələri təşkil edir. Soyuq silahlar arasında ən geniş yayılmış növ qılınclardır. Azərbaycanda orta əsrlər döyüşçüsünün rəmzi olan qılınc döyüşçünün vüqarı, fəxri sayılırdı və ailədə müqəddəs, əziz silah olduğu üçün irsən atadan oğula verilirdi. Qılınc hakimiyyət rəmzi olaraq orta əsr sikkələrinin üzərində də təsvir olunurdu.
Bildirilib ki, soyuq silah növlərindən xəncərlər ölçüsü və işlənmə qaydasına görə müxtəlif olurdu. Sancmaq üçün istifadə edilən xəncərlər nazik, nisbətən uzun düzəldilirdi. Kəsmək üçün işlədilən xəncərlər enli və qısa hazırlanırdı. Onlar iki və bir ağızlı olurdu.
Zərbə silahları toppuz, əmud, təbərzin və şeşpərlərlə təmsil olunurdu. Şeşpərlər hakimiyyət rəmzi kimi də istifadə edilirdi. Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın polad şeşpəri Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində saxlanılır. Polad şeşpər bütövlükdə qızıl işləmələrlə, nəbati ornamentlərlə bəzədilib.
Dosent S.Vahabova vurğulayıb ki, odlu silahlardan top-zənburəklər, çaxmaqdaşlı tüfəng və tapançalar zəngin kolleksiyamızda əhəmiyyətli yer tutur. Odlu silahların lülələri xüsusi olaraq yüksək keyfiyyətli poladdan hazırlanırdı. Qundaqların düzəldilməsində cins qoz və ağcaqayın ağaclarından istifadə edilirdi. Ümumiyyətlə, son orta əsrlərdə Azərbaycanda metalişləmənin inkişaf xətti çox yüksək olub, Şamaxı, Gəncə, Bakı, Qarabağ, Lahıc kimi mərkəzlərdə silahsazlıq emalatxanalarının olması haqqında məlumatlar qeydə alınıb. Hətta 1876-1898-ci illərdə Bakı Əyar Palatasının yoxlama sənədlərində bu emalatxanaların mütəmadi olaraq Bakı Dövlət Palatası tərəfindən yoxlanılması haqqında qeydlər aparılıb.
Sevinc Vahabova qeyd edib ki, tariximizin, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunub saxlanılması və gələcək nəsillərə çatdırılması muzey işçilərinin əsas vəzifəsidir. Bu baxımdan hazırkı qlobal pandemiya və sosial təcrid vəziyyəti ilə əlaqədar ziyarətçilərə Muzeyin müxtəlif fondlarında qorunan materiallarla onlayn tanış olmaq, onlar haqqında məlumatlara yiyələnmək imkanı yaradılıb.
Bölmənin digər xəbərləri
