Bakı, 19 sentyabr, Nihat Budaqov, AZƏRTAC

Sentyabrın 20-də ümummilli lider Heydər Əliyevin misilsiz xidmətlərindən biri olan və Azərbaycan neft sənayesinin tarixində əhəmiyyətli yer tutan “Əsrin müqaviləsi”nin iyirmi bir ili tamam olur. “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması tarixi hadisə olmaqla yanaşı, Azərbaycan və qonşu dövlətlərin siyasi və iqtisadi həyatında dönüş nöqtəsinə çevrildi. İlk dəfə olaraq müstəqil Azərbaycan dövləti Xəzər dənizinin karbohidrogen ehtiyatlarının xarici şirkətlərlə birgə işlənilməsi təşəbbüsünü reallığa çevirdi. Bununla əlaqədar “SOCAR-AQŞ” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin baş direktoru Ramin İsayevin Azərbaycanda qazma sənayesinin yeni inkişaf mərhələləri və müəssisənin fəaliyyəti ilə bağlı AZƏRTAC-a müsahibəsini təqdim edirik.

- Azərbaycanda qazma sənayesində bir sıra tanınmış müəssisələr fəaliyyət göstərir. Müştərək müəssisə olan “SOCAR-AQŞ”nin yaradılması hansı zərurətdən irəli gəlmişdi?

- “SOCAR-AQŞ” MMC inteqrə olunmuş qazma və quyu xidmətləri göstərən birgə müəssisə kimi Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) və “Abşeron Qazma” Şirkəti tərəfindən 2007-ci ildə təsis edilib. Müəssisənin əsas fəaliyyəti quyuların layihələndirilməsi və planlaşdırılması, neft və qaz quyularının qazılması, maili istiqamətləndirilmiş və horizontal quyuların qazılması, quyuların mənimsənilməsi, əsaslı təmiri, yan lülələrin qazılması və çoxşaxəli quyuların qazılması ilə bağlı iş və xidmətlərin təqdim edilməsindən ibarətdir. “SOCAR-AQŞ”nin yaradılmasında əsas məqsəd qabaqcıl qazma texnologiyalarından və müasir idarəetmə üsullarından istifadə etməklə təhlükəsiz və keyfiyyətli qazma işləri aparmaq, neft və qaz quyularını ən qabaqcıl beynəlxalq standartlara uyğun tikərək sifarişçi təşkilata təhvil verməkdir. Ötən dövrdə müəssisə ətraf mühitin mühafizəsini, mütəxəssislərinin sağlamlığını və təhlükəsizliyin təminatını əsas götürməklə 40-dan çox yüksək debetli neft-qaz quyusunu qazaraq sifarişçilərə təhvil verib.

Müəssisə, 2009-cu ildən etibarən Qazma Podratçıları Beynəlxalq Assosiasiyasının (IADC) təşkilatının üzvüdür. “SOCAR-AQŞ” dənizdə neft və qaz quyularının qazılması və quyu təmiri xidmətlərinin göstərilməsi, kəmər endirmə xidmətləri, atqıya qarşı avadanlıqların və quyuağzı avadanlıqların təmiri və sınağı xidmətlərinin göstərilməsi üçün ISO 9001:2008, ISO 14001:2004 və OHSAS 18001:2007 beynəlxalq standartlarının tələblərinə əsasən sertifikatlaşdırılıb. “SOCAR-AQŞ” həmçinin, API Spec Q2 sertifikatını yaxın zamanda əldə etmək məqsədilə iş aparır.

Bundan başqa, “SOCAR-AQŞ” rəqabətə davamlı müasir qazma müəssisəsinin səmərəli strukturunu və kadr potensialını yaratmaq zəminində də səylərini var gücü ilə davam etdirir.

- “SOCAR-AQŞ” hazırda hansı yataqlarda qazma işləri aparır və hansı qabaqcıl texnologiyaları tətbiq etməklə layihələr həyata keçirir?

- “SOCAR-AQŞ” hazırda Xəzər dənizindəki “Günəşli” yatağının dayazsulu hissəsində 11 saylı dərin dəniz özülündə qazma işlərini həyata keçirir. Müəssisə, eyni zamanda “Qərbi Abşeron”, “Bulla” və “Günəşli 7” yataqlarında qazma işlərinin aparılması üçün hazırlıq işlərini davam etdirir. Əsas sifarişçilərimiz isə SOCAR-ın “Azneft” İstehsalat Birliyi və “SOCAR-ÜMD” MMC-dir.

Müəssisənin həyata keçirdiyi yeniliklərə nümunə olaraq 13 saylı dərin dəniz stasionar özülündən (DDSÖ) 350 saylı horizontal quyunun tikintisi işlərini misal çəkmək yerinə düşər. Quyunun tikinti işlərinə başlanması və uğurla yekunlaşması Azərbaycan qazma sənayesi tarixinə yeni şanlı səhifə əlavə edib. Belə ki, “SOCAR-AQŞ” ilk milli müəssisə olaraq “Günəşli” yatağının dayazsulu hissəsində, “Uralmaş 6000 PEM” qazma qurğusunun portal tipli qülləsində ən müasir qazma avadanlığı olan Yuxarı İntiqallı Qurğu - “Top Drive” quraşdırıb. Bu avadanlıq vasitəsilə horizontal qazma vasitəsilə dənizdəki məhdud sayda quyu yerindən səmərəli istifadə edilir, debitin dəfələrlə artması hesabına quyu tikintisinin ümumi səmərəliyi artır. Yeni qazma avadanlığı “Top Drive” vasitəsilə müəssisə quyunun qazılmasına sərf edilən vaxtı xeyli azaldaraq xərclərə qənaət olunmasına imkan yaradır. Məhz yeniliklər sayəsində son 3 ildə qazmanın orta kommersiya sürəti dörd dəfə artıb, qazma əməliyyatlarında boşdayanmaların faizi isə sifarişçi tərəfindən müəyyən edilmiş 3 faizlik göstəricidən xeyli aşağıdır.

Xüsusi vurğulamaq istəyirəm ki, “SOCAR-AQŞ” öz təcrübəsində ilk dəfə olaraq neft əsaslı məhluldan da istifadə edilməsini məhz 350 saylı quyunun qazma işlərində uğurla sınaqdan keçirib. Bu məhlul quyunun təmizlənməsi və qazma sürətinin artmasına əhəmiyyətli dərəcədə öz töhfəsini verdi. Bundan başqa, yeni avadanlığın tətbiqi qazma keçidinin artmasında və il ərzində daha çox quyuların qazılıb sifarişciyə təhvil verilməsində əhəmiyyətli rol oynayacaq. “SOCAR-AQŞ” əldə edəcəyi bu təcrübədən bəhrələnərək gələcəkdə də yeni, müasir tipli avadanlıqların lazım gəldiyi hallarda alınması və tətbiqi sahəsində səylərini artıracaq.

- “SOCAR-AQŞ” “bp Azerbaijan”ın yerli müəssisələr arasında elan etdiyi “Qabaqcıl texnologiyaların uğurlu tətbiqi” nominasiyası üzrə “İlin şirkəti” mükafatına layiq görülüb. Bu barədə fikirlərinizi bilmək maraqlı olar.

- Bu il iyunun 2-də XXII Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz sərgisi çərçivəsində “bp Azerbaijan” şirkətinin yerli müəssisələr arasında elan etdiyi “Sahibkarlığın İnkişafı Mükafatı 2015” üzrə qaliblərin elan edilməsi mərasimi keçirildi. Qeyd edilən müsabiqəyə inamla qatılan “SOCAR-AQŞ” istehsalat sahələrində yeni texnika və texnologiyaların uğurlu tətbiqinə dair hazırladığı hesabatla müsabiqənin final mərhələsinə qədər yüksələrək “Qabaqcıl texnologiyaların uğurlu tətbiqi” nominasiyası üzrə “ilin şirkəti” mükafatına layiq görüldü.

“Sahibkalığın İnkişafı 2015” mükafatının əldə edilməsi müəssisə üçün böyük önəm daşıyır. Mükafatın dünya neft-qaz sənayesində aparıcı mövqe tutan və yeni texnologiyaların tətbiqində lider sayılan bp şirkəti tərəfindən verilməsi “SOCAR-AQŞ” üçün qururverici hadisə olmaqla yanaşı yaxın gələcəkdə bp ilə ikitərəfli əlaqələrin inkişafı üçün yeni üfüqlər açır. Bu da əsas hədəfimiz olan “Azərbaycan qazmaçılarının tarixi qabaqcıl rolunu müasir dövrdə bərpa etmək!” missiyasını inamla davam etdirmək üçün böyük stimul verir.

- Görülən işlərin təhlükəsiz aparılması, istənilən təhlükə potensialının aradan qaldırılması, sağlamlığın qorunması və əməyin mühafizəsi istiqamətində görülən işlər barədə nə deyə bilərsiniz?

- Bizim üçün işçilərin sağlamlığı və təhlükəsizliyi, eləcə də ətraf mühitin mühafizəsi ən vacib məsələdir. Hər il olduğu kimi, bu il də sıfır itirilmiş iş vaxtı ilə nəticələnən hadisə prinsipini əməliyyatlarımızda prioritet məsələ olaraq tutmuşuq. Fəaliyyətə başladığımız ilk illərdə əməkdaşlarımızın istehsalat mədəniyyəti və texniki təhlükəsizlik sahəsinə olan münasibətlərinin dəyişilməsinə nail olmağı qarşımıza başlıca hədəf qoymuşduq. Bu olduqca mühüm məsələdir, çünki qazma sənayesi risklərlə dolu bir sahədir. İlbəil biz buna nail olduq. Ona görə də müəssisənin əldə etdiyi bütün nailiyyətlərin əsasını Sağlamlıq, Texniki Təhlükəsizlik və Ətraf Mühitin Mühafizəsi (STTƏMM) sahəsində əldə etdiyimiz nailiyyətlər ilə əlaqələndirmək daha düzgün olardı.

Belə ki, əməliyyatlar zamanı insan sağlamlığına, ətraf mühit və avadanlıqlara heç bir ziyan dəyməmiş, cari ilin yanvarından bu günə kimi 1344 ton həcmində polimer-kimyəvi və neft əsaslı qazma şlamı və 677 kubmetr həcmində müxtəlif məişət tullantıları toplanaraq çeşidlənib və ulitizasiya edilib. Əməliyyatlar zamanı ətraf mühitə zərər dəyməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə drenaj sistemi yenidən qurulub, ekoloji münasib generatorlar alınaraq istismara verilib.

Müəssisə olaraq əməkdaşlarımızın təhlükəsizliyini təmin etmək, sağlamlıqlarına zərər verə biləcək faktorları aradan qaldırmaq, eləcə də ekoloji balansı qorumaq və inkişaf etdirmək üçün əlimizdən gələni edirik. Ekoloji məsələ bizim müəssisənin prioritetidir. Qazma zamanı neft şlamının daşınmasında gecikmə olursa biz həmin an qazmanı dayandırırıq. Bununla yanaşı, əməkdaşlarımızın peşə bilik və bacarıqlarının artırılması məqsədilə cari ilin yanvarından bu günə kimi yerli və xarici mütəxəssislər tərəfindən STTƏMM təlimləri keçirilib.

Qaradağ rayonunun Sahil qəsəbəsində “SOCAR-AQŞ”nin istehsalat sahəsi yerləşir. Burada dünya standartlarına cavab verən mexaniki sex və elektrosex qurulub. Yeni və müasir dəzgahlar alınaraq quraşdırılıb. Burada xüsusi olaraq avadanlıqların yoxlanılması üçün stend də yaradılıb. İstismardan qalan, təmirə ehtiyacı olan avadanlıqlarımız burada yaradılan elektrosexdə təmir olunaraq yenidən istehsalata tətbiq olunur.