-Hörmətli sədr!

Möhtərəm millət vəkilləri!

Azərbaycan xalqının Milli Məclisinin yüksək kürsüsündən sizlərə xitab etməkdən böyük şərəf duyuram. Mənə göstərdiyiniz bu məhəbbətə görə hamınıza çox təşəkkür edirəm.

Aramızda əvvəllər Avropa Şurasındakı və xarici işlər naziri kimi fəaliyyətim zamanı bərabər çalışdığım və tanıdığım bir çox millət vəkili dostum vardır. İndi onları görürəm və bundan böyük məmnunluq duyur, özümü evimdəki, öz Məclisimizdəki kimi hiss edirəm.

Azərbaycan ilə Türkiyə arasında əlaqələrin siyasi, iqtisadi, diplomatik, enerji, ticarət, təhsil, mədəniyyət, elm və informasiya kimi çoxsahəli və zəngin bir təməli mövcuddur. Bütün bu əlaqələrin ən önəmli faydası isə iki ölkə arasındakı kök, dil və inanc birliyidir. Əlaqələrimizi başqa ölkələrlə münasibətlərdən fərqləndirən və onlara xüsusi xarakter verən məhz budur. Dünyada eyni kökdən olduğu halda, fərqli dildə danışan, eyni dildə danışdığı halda, fərqli soydan olan bir çox ölkə vardır. Bizə üstünlük gətirən, əlaqələrimizi sözün əsl mənasında qardaşlıq səviyyəsinə çıxaran, kimsənin etiraz edə bilmədiyi məhz bu birlikdir. Yəni eyni kökdən, dildən olmağımızdır.

Hörmətli millət vəkilləri, əlaqələrimizdən danışarkən işlətdiyimiz “qardaş” kəlməsi üzərində bir az dayanmaq istəyirəm. Bu qardaşlıq duyğusunu bu şəkildə görürük ki, azəri türkünün canı yandığı zaman, bizim də canımız yanar, o ağladıqda, biz də ağlayarıq. O xoşbəxt olduqda, biz də xoşbəxt oluruq. Bu, elə bir səmimi duyğudur ki, beynəlxalq əlaqələri təsvir etmək üçün işlədilən mənafe, mənfəət və güc müvazinəti kimi düşüncələr onu anlamaq üçün kifayət etməz. Qardaşlıqda mənfəət olmaz, düşmənçilik olmaz. Biz istəyirik ki, ölkəmizin varlığı azəri türkünə güvənc versin.

Hörmətli sədr!

Dəyərli millət vəkilləri!

Bu gün yaşanan rifah və əmin-amanlığın ancaq demokratik üsullarla təmin edilə biləcəyi barədə bir yekdillik vardır. Demokratikləşmə davamlı mükəmməlləşmə zamanıdır. Demokratiya özgünlüklə ən yaxşı uzlaşan siyasi sistem olaraq qəbul edilməkdədir. Bu mövzuda mərhum Cümhurbaşqanı Heydər Əliyev “Azərbaycanın yolu demokratiya yoludur” deyərək, mövqeyini ən qəti şəkildə ortaya qoymuşdur. Bu mənada Azərbaycanın demokratiyanı gücləndirmək və insan haqları standartlarını yüksəltmək üçün səmimi fəaliyyət içərisində olduğunu görürük. Bu fəaliyyətin davamlı olmasını qətiyyətlə dəstəkləyirik. Xüsusilə bütün dünyanın yaxından izləyəcəyi gələn il keçiriləcək prezident seçkiləri Azərbaycan demokratiyasının inkişafı və kamilləşməsi baxımından xüsusi önəm daşıyacaqdır.

Möhtərəm millət vəkilləri!

Əlaqələrimizin genişləndirilməsi üçün böyük potensial vardır. Bizim vəzifəmiz, çətin də olsa, hər sahədə işbirliyi üçün daim çalışmaqdır. Əzminizin qarşısında duracaq güc yoxdur.

Rəsmi açılışı keçən il olan, bəzilərinin gerçəkləşdirilməsinin imkansız hesab etdiyi, xəyal adlandırdığı dünyanın ən uzun ikinci boru xətti - Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri sayəsində Azərbaycan nefti artıq Türkiyə ərazisi vasitəsilə dünya bazarlarına çatdırılır. Qazaxıstanın da bu layihəyə qatılması ilə Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru xətti regional işbirliyinin ən gözəl misalı kimi daha güclü bir şəkildə ortaya çıxmışdır və dünyada getdikcə daha çox diqqət çəkməkdədir.

Bakı-Tbilisi-Ərzurum təbii qaz boru xətti layihəsi də Xəzər dənizinin təbii qaz ehtiyatlarının Türkiyə ərazisi ilə beynəlxalq bazara çatdırılmasına yol açılmışdır. Müvəffəqiyyətlə gerçəkləşdirilən bu iki layihə bizi strateji işbirliyimizin gələcəyi üçün daha da cəsarətləndirən nəticələrdir. Qarşıdakı zamanda çərçivə sazişi bu il Tbilisidə imzalanan Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin təməlinin qoyulmasını izləyəcəyik.

Adı çəkilən layihələr Xəzər dənizi hövzəsindən kənarda, Orta Asiya ölkələrinin, hətta Çinin Qərblə əlaqəsi baxımından önəmli işləri yerinə yetirməklə yanaşı, digər tərəfdən də Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstanı sağlam şəkildə bir-birinə bağlamaqdadır. Digər bölgə ölkələrinin də bu əməkdaşlıqda yer alması üçün onların gözlənilən addımlar atacaqlarına ümid edirəm. Bütün bu layihələr istər bölgədə sülhə, sabitliyə, istərsə də qlobal enerji təhlükəsizliyinə böyük töhfə verməkdədir.

Bölgədə atılan mühüm addımları izləməklə keçinən və adıçəkilən layihələrdən kənarda qalmağa vərdiş edənlər xətalarının əziyyətinin nə qədər ağır olduğunu qarşıdakı illərdə anlayacaqlar. Sürətlə qloballaşan dünyada bu cür regional inteqrasiya proseslərindən kənarda qalmaqla sabit bir dövlət imici yaratmaq mümkün deyildir.

Dəyərli millət vəkilləri, bölgəmiz barədə danışarkən ortaq qonşumuz olan Ermənistan haqqında da bəzi düşüncələrimi sizlərlə bölüşmək istəyirəm. Bilirsiniz ki, Türkiyə Ermənistan Respublikasını 1991-ci il dekabrın 16-da tanımışdır. Bundan başqa, Türkiyə Ermənistanı Qara dənizdə sahili olmadığı halda, Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına dəvət etmişdir. Buna baxmayaraq, Türkiyə ilə Ermənistan arasında diplomatik əlaqələrin yaradılmasını əngəlləyən məsələlər ortaya çıxmışdır. Ancaq vəziyyətin bugünkü nöqtəyə çatmasında Türkiyənin cavabdeh olmasını düşünmürəm. Bu vəziyyətdən məmnun olduğumuzu söyləyə bilmərəm. Çünki bölgəmizin sabitliyi baxımından regiondakı bütün ölkələrin bir-biri ilə ikitərəfli və çoxtərəfli səviyyədə yaxşı qonşuluq əlaqələri saxlamasının gərəkli olduğuna inanıram.

Bundan başqa, Ermənistanın saxta iddiasına gəlincə, tarixin araşdırılmasını tarixçilərin öhdəsinə verilməsinin zəruriliyi barədə fikrimizdə heç bir dəyişiklik olmadığını, yazılmış tarixin birlikdə araşdırılması üçün müştərək tarix komissiyasının yaradılması haqqında təklifimizin hələ də keçərli olacağını bir daha vurğulamaq istəyirəm.

Ermənistan 1915-ci il hadisələrinin şərhinin başqa ölkələrin parlamentlərində müzakirəsini davam etdirdikcə, Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı əlaqələrin normallaşdırılması ilə bağlı heç bir inkişaf gözlənilməməlidir.

Burada bir məsələni xüsusilə vurğulamaq istərdim. Bölgəmizdəki çoxtərəfli enerji, rabitə, nəqliyyat layihələri Cənubi Qafqazdakı iki ölkə - Azərbaycan və Gürcüstan ilə Türkiyə arasında sağlam təməllərə söykənən güclü bir müştərək dəhliz yaratmaqdadır. Belə bir sülh və əməkdaşlıq ruhunda hərəkət edilməsinin xalqlara nə kimi qazanc gətirdiyini ümidvararm ki, Ermənistan xalqı da görür. Bölgədəki layihələrin sülh, əməkdaşlıq, sabitlik və yaxşı qonşuluq əlaqələrinə hörmət edən digər ölkələrə də açıq olduğunu Ermənistan rəhbərləri də başa düşməlidirlər.

Hörmətli millət vəkilləri, cəmi on altı il əvvəl nə Sovetlər Birliyinin dağılacağı, nə Azərbaycanın yenidən müstəqilliyinə qovuşacağı, nə də Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Ərzurum və Bakı-Tbilisi-Qars kimi iri layihələrin imzalanması ağıla gəlmirdi. Bütün bunlar bir xəyal, yuxu kimi görünürdü. Amma bu gün yerləşdiyimiz bölgə yeni bir coğrafi həqiqətin məhək daşını təşkil edən bir vəziyyətə gəlmişdir. Bu yeni coğrafi həqiqət Avrasiya geosiyasətidir.

Xəzər hövzəsi Avrasiyanın məhək daşını təşkil edən, Qərblə Şərqi bir-biri ilə qovuşduran və bu qovuşmada tarixi İpək yolunu günümüzün çağdaş layihələri ilə zənginləşdirərək gerçəklik halına gətirən xüsusiyyətə malikdir. Yaşadığımız yüzilliyə öz imzasını atan Avrasiyadır. Türkiyə ilə Azərbaycan bu bölgənin tam mərkəzində yerləşən, Qərblə Şərqi bir-biri ilə qovuşduran bu önəmli layihələri həyata keçirən ölkələr olaraq, Avrasiya geosiyasətinin əsasını təşkil edir.

Türkiyə Avropa Birliyinə üzvlük məsələsinin müzakirəsini davam etdirir. Ölkəmiz Avropa Birliyinə üzv olduqdan sonra Cənubi Qafqaz bölgəsi də Avropa ilə qonşu olacaqdır. Bölgəmizdə enerji, rabitə və nəqliyyat sahələrində həyata keçirilən layihələrin ölkələrimiz arasında yaratdığı ortaq məxrəc Avropa Birliyinin Cənubi Qafqazda həyata keçirdiyi Avropa Qonşuluq siyasəti ilə uyğundur. Bizim sadəcə, bu layihələrlə deyil, eyni zamanda, zəngin insan resursları ilə də Qərblə Şərqin bütövləşməsində önəmli bir rol oynamaq imkanımız vardır. Bu nöqteyi-nəzərdən Qərb ilə Şərq arasında bu əməkdaşlıq platformasının turk dilində danışan xalqların yaşadığı ərazinin hamısını əhatə edəcəyinə və faydalı olacağına inanıram.

Qarşımızdakı dövr - enerji, nəqliyyat və rabitə sahəsindəki layihələrin genişlənməsi, yayılması Qərb ilə Şərqin bir-birinə bağlanmasında bir dönüş yaradacaqdır. Məsələn, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu layihəsi İstanbulda Mərmərə dənizinin altından keçməklə Avropa ilə Asiya qitələrini birləşdirəcək “Marmaray” layihəsi ilə birləşdikdə, Çindən Avropaya qədər davamlı bir nəqliyyat dəhlizi yaradılacaqdır. Eyni şəkildə, Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında Xəzərdən keçəcək təbii qaz boru xətti layihəsi gerçəkləşəndə, Xəzər hövzəsi Şərq-Qərb enerji dəhlizinin ən önəmli tranzit mərkəzinə çevriləcəkdir. Bunların həyata keçirilməsi asan deyildir. Bunlar bizim Avrasiya baxışımızın təməl daşlarıdır. Bu baxış türk dünyasının da ortaq baxışıdır.

Hörmətli sədr!

Hörmətli millət vəkilləri!

Azərbaycanın günbəgün güclənməsi bizə səmimi bir sevinc verir və azəri türklərinə olan inamımızı, güvənimizi daha da artırır. Əlaqələrimizin 16-cı ildönümünə təsadüf edən, bu dövrdə hər baxımdan tarixi önəm daşıyan və müştərək gələcəyimizə işıq tutacaq bu səfərimizin nəticəsi əsasən budur. Həm azərbaycanlı qardaşlarımızın parlaq gələcəyinə, həm də iki ölkə və xalq arasındakı qardaşlığın bölgəmizin, hətta daha geniş bir coğrafiyanın parlaq gələcəyinə təsir göstərəcəyinə inamımız daha da güclənməkdədir. Bizləri, uca millətimizi tanımayanların xəyal edə bilmədikləri bu ortaq hədəflərə birlikdə nail olacağıq.

“Yaşasın Türkiyə-Azərbaycan dostluğu və qardaşlığı deyərək”, hamınızı sevgi və hörmətlə salamlayıram.

“Biz bir millət, iki dövlətik” deyən Azərbaycanın böyük öndəri, rəhmətlik Heydər Əliyevi ehtiram və hörmətlə anıram.

Bütün Azərbaycan xalqına türk qardaşlarının salamlarını çatdırıram. Sizlər vasitəsilə də onların sevgilərinin, məhəbbətlərinin bir daha bütün Azərbaycan xalqına çatdırılmasını xahiş edirəm.

Hamınıza təkrarən sevgi və hörmətimi bildirirəm. Sağ olun.

                                                               X X X

Milli Məclisin sədri OQTAY ƏSƏDOV Türkiyə Prezidenti Abdullah Gülə dərin məzmunlu və maraq doğuran çıxışına görə deputatlar adından minnətdarlığını bildirərək dedi:

- Möhtərəm cənab Prezident!

Sizin bu çıxışınız bir daha göstərdi ki, Türkiyə və Azərbaycan dostluq və qardaşlıqla bərabər, həm də ən yaxın müttəfiqlərdir. Müasir dövrün ən mürəkkəb məsələlərinin həllində bizim baxışlarımız, mövqelərimiz üst-üstə düşür. Mən əminəm ki, Azərbaycan xalqının, türk xalqının bu mövqeləri həm Dağlıq Qarabağ məsələsində, həm Şimali Kipr məsələsində, həm də PKK terroruna qarşı mübarizə məsələsində həmişə birdir, bir olacaq və biz həmişə bir-birimizin yanında olacağıq.

Zati-aliləri, Sizin bu təşrifinizə və çıxışınıza görə bir daha minnətdarlığımı bildirir və deyirəm: Yaşasın Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı, dostluğu, birliyi və xalqlarımızın qüdrəti!

Sağ olun.