Azərbaycan dili: milli yaddaşımızın, dövlətçiliyimizin və gələcəyimizin dili
Bakı, 1 avqust, AZƏRTAC
Ölkəmizdə hər il qeyd olunan 1 Avqust - Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü ana dilimizə ehtiramın, dövlət dilinə sədaqətin və milli-mənəvi dəyərlərimizə bağlılığın ifadəsidir. Bu əlamətdar gün bizi Azərbaycan dilinin keçdiyi tarixi inkişaf yoluna bir daha nəzər salmağa, onun qorunması və zənginləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən dövlət siyasətini dəyərləndirməyə, eyni zamanda, müasir dövrdə qarşımızda duran yeni vəzifələr haqqında düşünməyə sövq edir.
Bu fikirlər AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun elmi katibi filologiya elmləri doktoru Aynel Məşədiyevanın AZƏRTAC-a təqdim etdiyi “Azərbaycan dili: milli yaddaşımızın, dövlətçiliyimizin və gələcəyimizin dili” məqaləsində yer alıb. Məqalədə vurğulanır ki, Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi möhkəmlənməsi, hüquqi statusunun təmin edilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Hələ sovet ideologiyasının hökm sürdüyü mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdə Ulu Öndər ana dilinin qorunmasını milli varlığın qorunması kimi qiymətləndirərək 1978-ci il Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit edilməsinə nail olub.
Müstəqillik illərində Heydər Əliyevin milli dil siyasəti ardıcıl şəkildə davam etdirilib. Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçidin təmin olunması, avqustun 1-nin Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü elan edilməsi, “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” Qanunun qəbul edilməsi ana dilimizin hüquqi əsaslarını daha da möhkəmləndirib, onun dövlət idarəçiliyində, təhsildə, elmdə, mədəniyyətdə və ictimai həyatın bütün sahələrində tətbiqini genişləndirib.
Bu gün həmin siyasi kurs Prezident İlham Əliyev tərəfindən müasir dövrün tələblərinə uyğun formada uğurla davam etdirilir. Prezidentin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dilinin saflığının qorunması, dövlət dilinin tətbiqinin genişləndirilməsi, dilçilik elminin inkişafı, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması və Azərbaycan dilinin beynəlxalq nüfuzunun artırılması istiqamətində ardıcıl və məqsədyönlü siyasət həyata keçirilir. Dövlətimizin başçısının imzaladığı müvafiq fərman və sərəncamlar Azərbaycan dilinin yeni inkişaf mərhələsini şərtləndirib.
Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 80 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbirdə səsləndirdiyi fikirlər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlətimizin başçısı ana dilimizin saflığının qorunmasının, onun zənginliyinin gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırılmasının, xarici sözlərdən lüzumsuz istifadənin qarşısının alınmasının vacibliyini qeyd edib, dilə qayğını dövlətçiliyə, milli kimliyə və milli-mənəvi dəyərlərə sədaqətin ifadəsi kimi qiymətləndirib.
Qloballaşma və rəqəmsal transformasiya şəraitində Azərbaycan dilinin qarşısında yeni vəzifələr meydana çıxır. Müasir dövr ana dilimizin yalnız qorunmasını deyil, həm də rəqəmsal mühitdə funksional imkanlarının genişləndirilməsini tələb edir. Elektron lüğətlərin hazırlanması, milli dil korpusunun zənginləşdirilməsi, terminologiyanın sistemli şəkildə inkişaf etdirilməsi, korpus və kompüter dilçiliyi istiqamətində tədqiqatların genişləndirilməsi, süni intellekt texnologiyalarında Azərbaycan dilinin imkanlarının artırılması günümüzün elmi prioritetlərindəndir.
Müasir türkologiya yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Rəqəmsal türkologiya türk dillərinin elektron resurslarının yaradılması, ortaq terminoloji bazaların formalaşdırılması, qədim yazılı abidələrin rəqəmsallaşdırılması, süni intellektə əsaslanan dil texnologiyalarının hazırlanması və ümumtürk elmi məkanının daha da inteqrasiyası baxımından geniş perspektivlər açır. Bu istiqamət Azərbaycan Prezidentinin ölkədə rəqəmsal inkişafın və rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi ilə bağlı müəyyən etdiyi strateji dövlət siyasətinin mühüm tərkib hissəsini təşkil edir.
Bu baxımdan AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu qarşısında da mühüm vəzifələr dayanır. Fundamental dilçilik tədqiqatlarının müasir metodologiyalar əsasında inkişaf etdirilməsi, Azərbaycan dilinin elektron resurslarının zənginləşdirilməsi, korpus və kompüter dilçiliyi istiqamətlərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal türkologiya üzrə araşdırmaların dərinləşdirilməsi milli dilçilik elminin gələcək inkişafının prioritetləri sırasında olmalıdır.
Konstitusiya dövlətimizin hüquqi əsaslarını müəyyən etdiyi kimi, dövlət dili də milli suverenliyimizin və milli kimliyimizin əsas dayaqlarından biridir. Bu baxımdan Azərbaycan dilinin qorunması və inkişaf etdirilməsi dövlətçilik ənənələrinin yaşadılması, milli yaddaşın möhkəmləndirilməsi və gələcəyə inamla addımlayan Azərbaycanın daha da güclənməsi deməkdir.
Bu gün Azərbaycan dili zəngin tarixi keçmişi, müasir inkişaf dinamikası və gələcəyə yönəlmiş böyük perspektivləri ilə xalqımızın ən qiymətli milli sərvətlərindən biridir. Azərbaycan dili dövlət idarəçiliyinin, elmin, təhsilin, mədəniyyətin, informasiya məkanının və rəqəmsal dünyanın güclü dillərindən birinə çevrilmək yolunda inamla irəliləyir.
Azərbaycan dilinin saflığını qorumaq, onun zəngin imkanlarını inkişaf etdirmək, elmi potensialını daha da genişləndirmək və gələcək nəsillərə milli sərvət kimi ötürmək hər birimizin vətəndaşlıq borcu, alim üçün isə yüksək mənəvi məsuliyyətdir. Çünki Azərbaycan dilinin qüdrəti Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin, milli kimliyimizin və suveren gələcəyimizin ən parlaq ifadəsidir.
Bölmənin digər xəbərləri
