Bakı, 16 may, AZƏRTAC

44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Cənubi Qafqazda təkcə Azərbaycan torpaqlarının işğalına əsaslanan uzunmüddətli sistem dağılmadı. Belə ki, onilliklər boyu beynəlxalq hüquqdan danışıb, əslində isə öz geosiyasi maraqlarına xidmət edən beynəlxalq vasitəçilik mexanizmlərinin üzərində qurulmuş bütün siyasi konstruksiya da iflasa uğradı. Məhz buna görə bu gün bəzi Qərb siyasətçilərinin və strukturlarının Azərbaycanın formalaşdırdığı yeni regional reallığa qarşı bu qədər əsəbi münasibəti müşahidə olunur.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva deyib.

Deputat bildirib ki, müasir diplomatiya tarixində siyasi riyakarlığın və diplomatik acizliyin ən “parlaq” nümunələrindən biri ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti oldu. Təxminən otuz il ərzində bu mexanizm Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin əsas həll platforması kimi təqdim edilirdi. Lakin parlaq diplomatik ifadələrin arxasında sadə həqiqət dayanırdı: Minsk qrupu münaqişəni həll etmir, onu donduraraq qoruyurdu. Çünki BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri olan ABŞ, Rusiya və Fransa kimi böyük siyasi və hərbi imkanlara malik dövlətlər həmsədrlər olaraq faktiki danışıqlar prosesini sonsuz imitasiya mexanizminə çevirmişdilər. Halbuki, məhz bu ölkələr Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan torpaqlarından çıxarılmasını tələb edən BMT Təhlükəsizlik Şurası qətnamələrinin icrasını təmin etməli idilər. Amma işğalçıya təzyiq əvəzinə dünya klassik ikili standart siyasətinin şahidi oldu.

Sevinc Fətəliyevanın sözlərinə görə, beynəlxalq hüquq böyük dövlətlərin maraqlarına uyğun gələndə onun prinsipləri yüksək tribunalardan müdafiə olunurdu. Söhbət Azərbaycandan gedəndə isə həmin prinsiplər birdən-birə aktuallığını “itirirdi”. Otuz il ərzində Azərbaycan şəhərləri dağıdıldı, məscidlər və qəbiristanlıqlar məhv edildi, mədəni irs silinməyə çalışıldı, işğal olunmuş ərazilərdə qanunsuz məskunlaşma həyata keçirildi. Bütün bunlar beynəlxalq vasitəçilərin gözü qarşısında baş verirdi, lakin heç kim açıq-aşkar həqiqəti görmək və demək istəmirdi. Üstəlik, Minsk qrupunun həmsədrləri davamlı olaraq “münaqişənin hərbi həlli yoxdur” tezisini irəli sürürdülər. Əslində isə Azərbaycana öz torpaqlarının işğalı ilə barışmaq təklif olunurdu. Başqa sözlə, Bakını diplomatik yollarla kapitulyasiyaya məcbur etməyə çalışırdılar. Ən təhlükəli məqamlardan biri isə bəzi Qərb siyasətçilərinin və dairələrinin işğalın nəticələrinin legitimləşdirilməsinə yönəlmiş ritorikanı tədricən dövriyyəyə buraxması idi. Süni siyasi konstruksiyalar yaradılır, təhlükəli terminologiyalar irəli sürülür, Azərbaycan torpaqlarının işğalı isə beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması deyil, “mübahisəli məsələ” kimi təqdim edilirdi.

Milli Məclisin deputatı qeyd edib ki, 44 günlük Vətən müharibəsi bütün bu sxemi dağıtdı: “Azərbaycan təkcə öz torpaqlarını azad etmədi, həm də bütün dünyaya beynəlxalq vasitəçiliyin əsl mahiyyətini göstərdi. Məhz Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının onilliklər boyu icra olunmayan qətnamələrini özü yerinə yetirdi. Bu, təkcə hərbi deyil, həm də siyasi qələbə idi. Təsadüfi deyil ki, müharibədən sonra Prezident İlham Əliyev Minsk qrupunun həmsədrlərinə açıq şəkildə onların xidmətlərinə artıq ehtiyac olmadığını bildirdi. Əslində bu, illərlə münaqişə ətrafında qurulmuş diplomatik riyakarlıq sisteminə verilmiş siyasi hökm idi”.

Onun fikrincə, bu gün həmin qüvvələr regionda təsirlərini artıq yeni mexanizmlər vasitəsilə saxlamağa çalışırlar. Bu istiqamətdə ən aqressiv xətti isə Fransa aparır. Paris artıq neytral vasitəçi görüntüsü yaratmaq cəhdindən tamamilə imtina edib və açıq şəkildə Ermənistanın tərəfində dayanır. Burada söhbət artıq sadəcə diplomatik dəstəkdən getmir. Biz Cənubi Qafqazda neokolonial siyasət elementlərinin tətbiqinə şahidlik edirik. Kiçik dövlət xarici maraqların alətinə çevrilir. Bu isə xüsusilə Fransanın Afrikada neokolonial siyasətinə görə ciddi tənqid olunduğu bir dövrdə daha paradoksal görünür.

Deputat əlavə edib ki, Ermənistandakı Avropa İttifaqı missiyası məsələsi də ayrıca diqqət tələb edir. Onun sözlərinə görə, əgər tərəflər sülh danışıqları aparır və sülhə sadiq olduqlarını bəyan edirlərsə, o zaman Azərbaycanın sərhədləri yaxınlığında xarici missiyanın yerləşdirilməsinə nə ehtiyac var? Cavab aydındır. Bu struktur sülhü möhkəmləndirmək üçün deyil, regionda Qərbin yeni siyasi iştirak mexanizmini formalaşdırmaq üçün yaradılıb. Təsadüfi deyil ki, bu missiyanın əsas təşəbbüskarlarından biri yenə Fransadır. Paris Avropanın Ermənistanda mövcudluğunu gücləndirməyə çalışır. Əslində isə bir neçə il əvvəl başlanan və ciddi suallar doğuran “binokl diplomatiyası” davam etdirilir. Bütün bunlara baxmayaraq, regionda real sülhün əsas təşəbbüskarı məhz Azərbaycandır. Müharibədən sonra sülh müqaviləsinin hazırlanması, sərhədlərin delimitasiyası və kommunikasiyaların açılması təşəbbüsü ilə çıxış edən tərəf də Bakı olub. Lakin sülh yalnız ərazi bütövlüyünün tanınması və revanşizmdən imtina əsasında mümkündür.

“Azərbaycanda çox yaxşı anlayırlar ki, Ermənistanda revanşist qüvvələr hələ də mövcuddur. Üstəlik, bəzi xarici dairələr Ermənistan cəmiyyətində müharibənin nəticələrinin dəyişdirilə biləcəyi ilə bağlı təhlükəli illüziyaları qidalandırmaqda davam edirlər. Bu isə regionu yenidən təhlükəli qarşıdurmaya sürükləyə biləcək məsuliyyətsiz siyasətdir. Azərbaycan dəfələrlə sübut edib ki, öz təhlükəsizliyini müstəqil şəkildə təmin etmək gücündədir. Əgər ölkəmizə qarşı yenidən təxribatlar və ya təhdidlər olarsa, cavab sərt və qəti olacaq. Bu gün dünya dərin geosiyasi böhranlar, müharibələr və iqtisadi təlatümlərlə üz-üzədir. Enerji bazarlarında qeyri-sabitlik, ərzaq qiymətlərinin artması, Yaxın Şərqdə gərginliyin yüksəlməsi beynəlxalq sistemi ciddi sınaq qarşısında qoyur. Xüsusilə Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyət qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi risk mənbəyinə çevrilib. Belə bir dövrdə Azərbaycanın sabitliyi və təhlükəsizliyi daha böyük əhəmiyyət qazanır. Ölkəmiz təkcə regionun deyil, daha geniş coğrafiyanın enerji, logistika və siyasi dialoq mərkəzlərindən birinə çevrilir. Məhz buna görə bu gün Azərbaycanın yaratdığı yeni regional reallıq bir çoxlarını ciddi şəkildə narahat edir. Çünki uzun illərdən sonra ilk dəfə Cənubi Qafqazın gündəliyini xarici güclər deyil, məhz Azərbaycan müəyyənləşdirir. Bu, son illərin ən mühüm siyasi nəticəsidir”, - deyə Sevinc Fətəliyeva vurğulayıb.