Mədə-bağırsaq xəstəliklərinin müalicəsində endoskopik müayinələrin rolu
Bakı, 22 avqust, AZƏRTAC
Son illər müasir texnologiyaların geniş tətbiqi həyatımıza çoxsaylı üstünlüklər gətirməklə yanaşı, müəyyən fəsadlara da yol açır. Bunlardan biri də insanların qidalanması ilə əlaqədardır. Belə ki, gərgin iş qrafiki, vaxt çatışmazlığı səbəbindən hazır və yarımfabrikat qidalara üstünlük verilir. Ənənəvi ailə institutunda baş verən dəyişikliklər, qadınların kişilərlə bərabər aktiv iş həyatına atılması, nəticədə evlərdə xörək hazırlanmasının ikinci plana keçməsi də bu məsələdə öz sözünü deyir.
Bütün bunlara ekologiyanın korlanmasını, nəticədə hava və suyun keyfiyyətinin aşağı düşməsini, eləcə də geni dəyişdirilmiş ərzaq məhsullarının geniş yayılmasını əlavə etsək, xoşagəlməz mənzərə tamamlanmış olur. Bu kontekstdə ortaya çıxan bir çox fəsadların önündə isə müxtəlif mədə-bağırsaq xəstəlikləri dayanır. Xüsusilə yay fəslində bu məsələ daha çox aktuallıq kəsb edir. Çünki qazlı sulardan və enerji içkilərindən geniş istifadə olunur. Bu tip xəstəliklərə daha dəqiq diaqnozun qoyulması üçün endoskopik müayinəyə ehtiyac duyulur. Nəzərə alsaq ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının protokollarına əsasən, hətta heç bir şikayət olmadan da 45-50 yaş arasında hər kəs mütləq endoskopik müayinələrdən keçməlidir, onda bu metodun insan həyatı və sağlamlığı üçün nə qədər əhəmiyyət kəsb etməsi aydın olur. Amma əksər hallarda pasiyentlər endoskopik müayinə olunmaqdan imtina edir, qorxduqlarını söyləyirlər. Bu səbəbdən qastroenteroloqlarımız maarifləndirmə işlərinin aparılmasına, pasiyentlərlə söhbətə xeyli zaman sərf etməli olurlar.
Azərbaycan Tibb Universitetindən (ATU) AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, bunu universitetinin Tədris Cərrahiyyə Klinikasının qastroenteroloqu Fərahim Məmmədzadə deyib.
“Mədə-bağırsaq patologiyasının aşkarlanması üçün endoskopik müayinələrin tətbiqi dünyada qızıl standart kimi qəbul olunub. Əsasən qastroskopiya və kolonoskopiya müayinə üsullarından geniş istifadə edirik. Məlum olduğu kimi, qastroskopiya ilə həzm sisteminin üst hissəsini - qida borusunu, mədəni, onikibarmaq bağırsağını müayinə etmək mümkündür. Bu üsul vasitəsilə qarın ağrısını, mədə-bağırsaqda qanaxma şübhəsini, anemiyanı, iltihabı, həzm sistemi xərçəngini və başqa simptomları aşkar etmək olur. Xəstəliyin dəqiq diaqnozunu qoymaq üçün qastroskopiya müayinəsi zamanı şübhəli bilinən yerlərdən biopsi götürülür”.
Həkim qastroskopiya müayinəsinin yaşından asılı olmayaraq hər kəsə tətbiq edildiyinə diqqət çəkib. Lakin bəzi xəstəlikləri olanlara məsləhət görülmədiyini bildirib. Belə xəstələr sırasında ağır ürək xəstəlikləri olanları, insult keçirmiş şəxsləri misal çəkib: “Belə xəstələrin qastroskopik müayinəsi yalnız həkim göstərişindən sonra ola bilər”.
F.Məmmədzadə kolonoskopiya müayinə üsulundan da söhbət açıb. Qeyd edib ki, kolonoskopiya yoğun bağırsaq xəstəliklərini müayinə etmək üçün bir üsuldur: “Prosedur mikrokameralı fibrokolonoskopun köməyi ilə aparılır. Kolonoskopiya zamanı zond anusdan daxil edilir və fibrokolonoskopun kamerası ilə çəkilən təsvir monitorda göstərilir. Bu müayinə vasitəsilə gizli qanaxmanı, iltihab, şiş və digər patologiyaları müəyyən etmək olur”.
Pasiyentlərin endoskopik müayinələrdən çəkinməsi ilə bağlı sualları cavablandıran həkim, istər qastroskopiya, istərsə də kolonoskopiyanın qorxulu olmadığını vurğulayıb. Bildirib ki, müayinələr zamanı pasiyentlər ağrı hiss etməsin deyə, onlara heç bir əlavə təsiri olmayan yuxugətirici dərmanlar vurulur. Qastroskopiya müayinəsi təxminən 5, kolonoskopiya müayinəsi isə patologiyadan asılı olaraq 15-30 dəqiqə çəkir.
Mütəxəssis mədə-bağırsaq xəstəliklərinin yaranma səbəbinin əsasən düzgün qidalanmama, əsəb gərginliyi, ekoloji vəziyyət və digər problemlər ilə əlaqəli olduğunu nəzərə çatdırıb. Onun sözlərinə görə, son zamanlar iltihabi bağırsaq xəstəlikləri arasında xoralı kolit və kron xəstəlikləri geniş yayılıb: “Xoralı kolit və kron - mədə-bağırsaq traktının ciddi orqanik xəstəlikləri olub, bağırsağın selikli qişasında iltihab yaradır. İnsanların həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salan bu xəstəliklərə ən çox inkişaf etmiş ölkələrdə rast gəlinir. Bu xəstəliklərin yaranma səbəbi barədə isə konkret fikir söyləmək mümkün deyil. Xoralı kolit xəstəliyi yalnız yoğun bağırsağı zədələdiyi halda, kron xəstəliyi mədə-bağırsaq traktının istənilən şöbəsini, daha çox isə nazik və yoğun bağırsaqları zədələyir. Odur ki, mədə və bağırsağında narahatlıq hiss edən hər kəs dərhal həkimə müraciət etməlidir. Unutmaq olmaz ki, vaxtında aşkar edilən hər hansı xəstəliyi müalicə etmək daha asandır”.
Bölmənin digər xəbərləri
