Parlamentin iqtisadi siyasət daimi komissiyasının sədri Səttar Səfərov demişdir ki, ilin ən vacib maliyyə sənədi daimi komissiyalarda ətraflı müzakirə edilmiş və məlum olmuşdur ki, 2006-cı ilin dövlət büdcəsinin gəlirləri cari ilin büdcəsinin gəlirlərindən 66,7 faiz, xərcləri isə 61,9 faiz çoxdur. Bu da deputatlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

Sonra maliyyə naziri Əvəz Ələkbərov çıxış edərək demişdir ki, respublikada makroiqtisadiyyat və makromaliyyə, iqtisadi subyektlərdə struktur dəyişiklikləri keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qalxmış, daha sürətli iqtisadi artım, yoxsulluğun mərhələ-mərhələ azaldılması, işsizliyin aradan qaldırılması, inflyasiyanın sabit saxlanması, maliyyənin gücləndirilməsi, əhalinin real pul gəlirləri ilə istehlak səbəti arasında tarazlığın təmin edilməsi istiqamətində nəzərəçarpacaq irəliləyişlər əldə olunmuşdur.

Cari ilin 9 ayında ölkənin əsas makroiqtisadi göstəricisi olan ümumi daxili məhsulun həcmi keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 21,8 faiz, əhalinin adambaşına pul gəlirləri 20,6 faiz artmış, orta aylıq əmək haqqı 22,2 faiz artaraq 578,2 min manata (124,1 ABŞ doları), əhalinin banklardakı əmanətləri isə 31,3 faiz artaraq 2,3 trilyon manata çatmışdır. 2005-ci ilin 9 ayında büdcə gəlirləri 100,9 faiz, xərcləri 95,8 faiz icra olunmuşdur ki, bu da ötən illə müqayisədə müvafiq surətdə 35,2 və 49,3 faiz çoxdur. İlin sonuna dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 101-102 faiz, xərclərinin isə 97-99 faiz icra olunacağı gözlənilir.

Hazırda Azərbaycanda istehsal edilən və qiymətləri tənzimlənən məhsulların ixracı zamanı topdansatış qiyməti arasındakı fərqdən 25 faiz həcmində ödəniş müəyyən olunmuşdur. Növbəti ildən bu mexanizmin təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Belə ki, dövlət büdcəsində xam neft üçün nəzərdə tutulmuş qiymət çərçivəsində (1 barrel üçün 40 ABŞ dolları) hesablanmış vəsait dövlət büdcəsinə, bu qiymətdən yuxarı olan neft gəlirlərindən getdikcə yüksələn dərəcə (50-75 faiz) üzrə hesablanmış vəsaitlər isə Dövlət Neft Fonduna ödəniləcəkdir. Belə bir addım dövlət büdcəsinin neft gəlirlərindən asılılığının azaldılmasına və bu gəlirlərin idarə olunmasının daha da təkmilləşdirilməsinə əlavə təminat verəcəkdir.

2006-cı ilin büdcə layihəsinin tərtibi zamanı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Antiinflyasiya tədbirlərinin gücləndirilməsi haqqında” Fərmanından irəli gələn vəzifələr diqqət mərkəzində olmuşdur. Xərclərin strukturu və onun istiqamətləri müəyyənləşdirilərkən üstün istiqamətlərlə yanaşı, antiinflyasiya tədbiri kimi, xərclərin daxili bazara təsiri öyrənilmiş, vəsaitlərin ölkədə və onun xaricində xərclənməsi nisbəti, nağd və nağdsız əməliyyatlar üzrə tarazlığın təmin edilməsi prinsipləri gözlənilmişdir. Hökumət əmindir ki, belə tarazlı yanaşma 2006-cı ilin dövlət büdcəsinin inflyasiya prosesində iştirakının qarşısını alacaqdır.

Ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf konsepsiyasına və ortamüddətli maliyyə proqramına uyğun olaraq, 2006-cı ildə büdcə-vergi siyasəti ilə yanaşı, gəlirlər, xərclər və büdcə kəsiri üzrə bir sıra tədbirlərin reallaşdırılması nəzərdə tutulur.

Ölkənin sosial-iqtisadi konsepsiyasına və büdcə-vergi siyasətinə uyğun olaraq, 2006-cı ildə ümumi daxili məhsulun real artımı 30,5 faiz, sahə quruluşunda sənayenin həcmi 46,7 faiz, kənd təsərrüfatının həcmi 11,9 faiz, bütün nəqliyyat növləri üzrə yükdaşımaların həcmi 18,2 faiz artımla nəzərdə tutulmuşdur. Gələn il əhalinin pul gəlirləri 26,4 faiz, orta aylıq əmək haqqı 25 faiz artımla proqnozlaşdırılmışdır. 2006-cı ilin dövlət büdcəsinin gəlirləri ÜDM-in 23,6 faizi həcmində, cari ilin gözlənilən icrasına nisbətən 6,4 bənd çox olacaqdır.

Mütləq ifadədə dövlət büdcəsinin gəlirləri 3 milyard 408 milyon 300 min manat, yəni cari ilin proqnozuna nisbətən 67,8 faiz çoxdur.

Büdcə daxilolmalarının 2,2 milyard manatı Vergilər Nazirliyinin, 477,4 milyon manatı Dövlət Gömrük Komitəsinin, qalan hissəsi isə digər daxilolmaların hesabına formalaşacaqdır.

Növbəti il dövlət büdcəsi xərclərinin tərtibi zamanı sifarişlərin 86 faizi nəzərə alınmışdır ki, bu da 2005-ci ilə nisbətən 6 bənd çoxdur. Xərclərin ÜDM-in tərkibindəki xüsusi çəkisi cari ilin gözlənilən icrasına nisbətən 6,5 bənd artaraq 24,7 faiz təşkil edəcəkdir.

2006-cı ilin dövlət büdcəsi kəsirinin maliyyələşdirilməsi üçün ÜDM-in 1,1 faizi həcmində və ya 158 milyon manat vəsait nəzərdə tutulmuşdur ki, onun da 63,3 faizini dövlət qısamüddətli istiqraz vərəqələrinin buraxılışından daxilolmalar təşkil edir.

Gələn ilin icmal büdcəsinin gəlirləri 4,3 milyard manat, xərcləri 4,6 milyard manat təşkil edəcəkdir.

Sonra iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev, Milli Bankın idarə heyətinin sədri Elman Rüstəmov, Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Kəmaləddin Heydərov çıxış edərək, gələn ilin dövlət büdcəsi üzrə proqnozlara münasibət bildirmiş, təkliflərini vermişlər.

Milli Məclisin günün ikinci yarısında keçirilən iclasında deputatlar 2006-cı il dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsini davam etdirdilər. Müzakirələrdə hökumət üzvləri, deputatlar çıxış edərək büdcə ilə əlaqədar öz mülahizələrini, təklif və rəylərini bildirdilər.

Hesablama Palatasının sədri Namiq Nəsrullayev, əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Əli Nağıyev büdcənin parametrlərini səciyyələndirdilər. Qeyd olundu ki, gələn ilin dövlət büdcəsinin xərclərində elmə 32,9 faiz, səhiyyəyə 41,2 faiz, sosial təminata 10,7 faiz, mədəniyyət, incəsənət və kütləvi informasiya vasitələrinə ayırmalar 41 faiz artırılmışdır.

Büdcə xərclərinin 32 faizi və ya 1 milyard 135 milyon manatı elmin, təhsilin, səhiyyənin, sosial təminatın, mədəniyyətin payına düşür.

Müzakirələrdə deputatlar bildirdilər ki, gələn ilin büdcəsində ünvanlı sosial yardım üçün 361 milyard manat nəzərdə tutulur. Bu, 290 mindən çox ailəni əhatə edəcəkdir.

Büdcədə uşaqların qidalanması üçün 30 milyon manat nəzərdə tutulmuşdur. Vurğulandı ki, dövlət büdcəsinin layihəsi ilə tanışlıq hər kəsə Azərbaycanın iqisadiyyatı ilə bağlı real təsəvvür yaratmağa imkan verir. 2005-cı ilin gözlənilən nəticələri əvvəlki ilə nisbətən 20 faiz çox olacaqdır. Gələn il isə bu artım 30,5 faiz proqnozlaşdırılır. 2006-cı ilin dövlət büdcəsinin gəlirləri cari ilin təsdiqlənmiş göstəriciləri ilə müqayisədə 70 faiz çox olacaqdır. Bu, 2001-ci illə müqayisədə 4 dəfə çoxdur.

Deputatlar onu da bildirdilər ki, əsası ümummilli liderimiz Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş və Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən sosial-iqtisadi inkişaf strategiyası belə yüksək makroiqtisadi göstəricilər əldə edilməsinə zəmin yaratmışdır.

İclasda qeyd olundu ki, gələn ilin büdcə layihəsi sosial yönümlü və sərmayə tutumludur. Sosial layihəyə yönəldiləcək xərclərin büdcədəki xüsusi çəkisinin 40 faiz olması bunu deməyə əsas verir.

Gələn il ölkə infrastrukturunun bəzi çox vacib sahələri, o cümlədən Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin, Bakı dairəvi avtomobil yolunun yenidən qurulması, Sumqayıtda və “Şimal” DRES-də yeni buxar-qaz qurğularının, regionlarda modul elektrik stansiyalarının, yeni xəstəxanaların, məktəb və idman komplekslərinin, su təchizatı və digər obyektlərin tikintisi həyata keçiriləcəkdir.

2006-cı ilin büdcəsində nəzrdə tutulan önəmli iqtisadi tədbirlərdən biri də kiçik və orta sahibkarlığa göstərilən maliyyə dəstəyinin gücləndirilməsi olacaqdır. Gələn il bu məqsədə iki dəfə çox vəsait yönəldiləcəkdir.

Milli Məclisin oktyabrın 12-də keçirilən iclasında 2006-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi davam etdiriləcəkdir.