Bakı, 13 aprel, AZƏRTAC

Hesablama Palatasının 2022-ci il üzrə İş planına uyğun olaraq, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Sahələrarası Nəqliyyat və Kompleks Mexaniki Təminat İdarəsi üzrə dövlət vəsaitlərinin və əmlakının idarə olunmasına dair aparılmış uyğunluq auditi 2020-ci il yanvarın 1-dən ötən il yanvarın 1-dək olan dövrü əhatə edib.

Palatadan AZƏRTAC-a bildirilib ki, nazirliyin tabeliyində büdcə təşkilatı qismində fəaliyyət göstərən idarə üzrə auditlə əhatə olunan dövrdə, ümumilikdə, 19514,3 min manat təşkil edən kassa icrasının (xərclərinin) əsas tərkib hissələri kimi 48,1 faizi əməyin ödənişinə, 25,4 faizi yanacaq və sürtkü materiallarının alışına, 6,4 faizi nəqliyyat vasitələrinin cari təmirinə, 5,9 faizi nəqliyyat vasitələrinin alışına, 14,2 faizi isə digər mal, iş və xidmətlərin alışına yönəldilib.

İdarənin balansında (sərəncamında) işlək vəziyyətdə (auditlə əhatə olunan dövrdə yanacaq və ehtiyat hissələri üzrə xərc çəkilməsinin nəzərə alınması şərti ilə) müxtəlif tutumlu olmaqla, ümumi sərnişin tutumu 429 nəfərə bərabər olan 31 ədəd mikroavtobus və avtobusların, eyni zamanda 516 ədəd yük avtomobilinin və texnikaların mövcud olması şəraitində nəqliyyat xidmətlərinin kənar hüquqi şəxslər tərəfindən qarşılanmasına tələbatın yaranması adı altında müvafiq satınalma prosedurları keçirilib və bağlanmış üç müqavilə üzrə 923,4 min manat dəyərində sərnişin və yükdaşıma kimi nəqliyyat xidmətlərinin alışına yol verilib. İdarənin geniş maddi-texniki bazasının mövcud olmasına baxmayaraq, auditlə əhatə olunan dövrdə qeyri-büdcə mənbələrindən daxilolma potensialının reallaşdırılması istiqamətində zəruri tədbirlərin yerinə yetirilməsi yetərincə təmin edilməyib, büdcədənkənar əməliyyatlardan 2020-ci ildə 138,8 min manat və 2021-ci ildə 342,6 min manat məbləğində gəlir əldə olunub ki, bu da mövcud resurslarla (imkanlarla) müqayisədə çox aşağıdır.

Elektron satınalmaların qalibləri ilə 159,4 min manat və 229 min manat olmaqla bağlanmış müqavilə məbləğləri, müvafiq olaraq 53,9 faiz və 43,5 faiz səviyyəsində icra olunub ki, bu da “Dövlət satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 4-1-ci maddəsi ilə uyğunsuzluqlara səbəb olmaqla, həmin satınalma proseduru çərçivəsində dövlət vəsaitlərinə olan tələbatın düzgün müəyyənləşdirilməməsini demək üçün əsaslar yaradıb.

İdarə tərəfindən “Dövlət satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinin tələblərinə əməl olunmadan müvafiq satınalma prosedurları tətbiq edilməyərək, gəmi heyətinin ərzaq məhsulları ilə təminatı (qidalanması) və gəmidə təmizlik xidmətlərinin göstərilməsi üçün 01.09.2020-ci il tarixli müqavilənin rəsmiləşdirilməsinə və ümumilikdə 40,6 min manat (o cümlədən, 2020-ci ildə 3,9 min manat, 2021-ci ildə 36,7 min manat) məbləğində vəsaitin xərc edilməsinə yol verilib. Yanacaq məhsullarının alışına görə İdarənin maliyyə (mühasibat) uçotu üzrə debitor borclarının həcmi 2020-ci il yanvarın 1-nə 553,6 min manat, 2021-ci il yanvarın 1-nə isə 132,1 min manat məbləğində əks etdirildiyi halda, ötən il eyni dövrə 27,8 min manata bərabər olmaqla auditlə əhatə olunan dövrdə 95 faizə yaxın azalıb ki, bu da əvvəlki illər üzrə proqnoz və icra göstəricilərinin tələbatdan artıq həcmlərdə rəsmiləşdirildiyini göstərir.

Təhlükə potensiallı obyektlər kimi qeydiyyatdan keçirilməsi dövlət reyestrindən çıxarışlarla təsdiqlənməyən yanacaq doldurma məntəqələrindən ümumilikdə 572,8 min manat məbləğində yanacağın dəyəri ödənilməklə elektron qaimə-fakturalarla alışının rəsmiləşdirilməsinə yol verilib. İdarə üzrə ştat cədvəlləri təsdiqlənərkən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi Kollegiyasının qərarları ilə təsdiq edilmiş müvafiq normativlərə əməl edilməməklə, “Şöbə rəisi” vəzifəsi üzrə əməyin ödəniş dərəcəsi "Baş mütəxəssis-şöbə müdiri" kimi sənədləşdirilməklə 3 vahid artırılaraq 17-ci dərəcə ilə, eyni zamanda traktorçuların əməyinin ödəniş dərəcələri (mexanizmlərin mühərrikinin at gücünə görə müəyyənləşdirilməli olduğu halda) yüksək götürülmüş və ümumilikdə 90,1 min manat məbləğində əməkhaqqı artıq hesablanıb və ödənilib. Auditin keçirildiyi dövrün sonunadək dövlət qeydiyyat nişanlarının alınması təmin edilməyən buraxılışı 1983-2017-ci illər aralığında olan 81 ədəd (alış dəyəri 4340,3 min manata bərabər olan) nəqliyyat vasitəsi və mexanizmlər İdarə tərəfindən istismar edilmişdir ki, bu da “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 27-ci maddəsinin tələbləri ilə uyğunsuzluqlara səbəb olmaqla yanaşı, həmin texnikaların bir qismi ehtiyat hissələrinin mənbəyi kimi sökülərək yararsız hala salınıb.

İdarə tərəfindən 21,5 min manat dəyərində nəqliyyat vasitələri üçün mobil nəzarət izləmə cihazlarının (GPS) alınması və quraşdırılması işlərinin, eyni zamanda 27,4 min manat dəyərində qeyri-maddi aktivlərin satın alınmasına baxmayaraq, auditin keçirildiyi dövrün sonunadək bu alışların İdarənin funksional fəaliyyətində tətbiq olunması təmin edilməyib. İdarənin 1 və 2 saylı avtonəqliyyat dəstəsinin istifadəsində olmaqla balans dəyəri 98,9 min manat (ilin əvvəlinə qalıq dəyəri olmayan) təşkil edən 7 ədəd müxtəlif markalı nəqliyyat vasitəsinin 2021-ci il ərzində müvafiq qaydada maliyyə (mühasibat) uçotundan silinməsinə baxmayaraq, onların söküntüsündən əldə edilən mal-materiallar cari bazar dəyəri ilə qiymətləndirilərək, auditlə əhatə olunan dövrün sonuna kimi uçota mədaxil olunmayıb, satışından dövlət büdcəsinə ödənişlər təmin edilməyib.

Auditlə əhatə olunan dövrdə idarədə (o cümlədən, regional strukturlarında) maliyyə (mühasibat) uçotu və hesabatlılığın müvafiq proqram təminatı vasitəsilə avtomatlaşdırılmış qaydada aparılması təmin edilməyib, nəqliyyat vasitələri, traktorlar, ekskavatorlar, buldozerlər, qoşqular, səyyar nasos stansiyaları və digər texnikaların elektron reyestri formalaşdırılmayıb. Eyni zamanda Əmək Məcəlləsinin 102-ci maddəsindən irəli gələn davamiyyətin tənzimlənməsi çərçivəsində vahid yanaşma (qaydalar) tətbiq edilməyib ki, bu da istər İdarə səviyyəsində, istərsə də mərkəzləşdirilmiş qaydada Nazirlik səviyyəsində inzibatçılığın əsas tərkib elementlərindən olan daxili nəzarət sistemindəki risklərin mövcudluğunu şərtləndirib.

İdarə tərəfindən 2020-ci il üzrə “Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat”da uzunmüddətli aktivlərin tərkib hissəsi kimi “Torpaq, tikili və avadanlıq və digər uzunmüddətli aktivlər”in dəyərinin ilin sonuna 2911,5 min manat məbləğində əks etdirilməklə ilin əvvəli ilə müqayisədə 11496,6 min manat məbləğində azaldılması, “Maliyyə fəaliyyətinin nəticələri haqqında hesabat”da gəlirlərin tərkib hissəsi kimi “Sair əməliyyat gəlirləri”nin 10048,1 min manat, “Xalis aktivlər/kapitalda dəyişikliklər haqqında hesabat”da “Əmlakın yenidən qiymətləndirilməsindən qazanc və itkilər”in 1793,8 min manat və “Əmlakın əvəzsiz verilməsindən (alınmasından) qazanc (itkilər)”ın 10048,2 min manat məbləğində göstərilməsi cari audit çərçivəsində ilkin sənədlərlə təsdiqlənməyib, analoji uyğunsuzluqlar ehtiyatların hesabatlılığında da mövcud olub ki, bununla da maliyyə hesabatlarında əhəmiyyətli təhriflərə yol verilib.