Özçubukçu: Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi çoxşaxəli diplomatiya əsasında güclənir
Bakı, 12 oktyabr, AZƏRTAC
Azərbaycanın qarşıdakı illərdə müxtəlif beynəlxalq və regional təşkilatlarda üzərinə götürəcəyi vəzifələr ölkənin diplomatik manevr imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, beynəlxalq sistemdəki mövqeyini də gücləndirir. Azərbaycanın fərqli siyasi və iqtisadi prioritetlərə malik platformalarda fəallıq göstərməsi onun çoxşaxəli xarici siyasətinin mühüm xüsusiyyətidir. Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB), İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT), Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT), Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) və Avropa Siyasi Birliyi kimi platformalar ölkəmizə müxtəlif coğrafiyalardakı aktorlarla əlaqələri inkişaf etdirmək, regional məsələləri daha geniş beynəlxalq çərçivədə nəzərdən keçirmək və əməkdaşlıq imkanlarını artırmaq şəraiti yaradır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Mehmet Gökhan Özçubukçu deyib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın 2027-ci ildə MDB-də həmsədrlik vəzifəsini üzərinə götürməsi və 2028-ci ildə təşkilata sədrlik etməyə hazırlaşması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu prosesi yalnız institusional vəzifənin təhvil alınması kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra ilk dəfə postsovet məkanındakı münasibətlərin formalaşdığı bu platformada ümumi gündəliyin müəyyənləşdirilməsinə, iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına və üzv ölkələr arasında dialoqun gücləndirilməsinə töhfə vermək imkanı əldə edəcək. Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri onun Cənubi Qafqaz, Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya arasında bağlantı rolunu oynamasıdır. Müasir beynəlxalq sistemdə ölkələrin təsir imkanları yalnız hərbi və siyasi potensialla məhdudlaşmır. Nəqliyyat şəbəkələri, enerji resursları, logistika infrastrukturu və ticarət marşrutları strateji mövqenin müəyyənləşməsində mühüm rol oynayır.
“Mərkəzi Asiya ölkələri ilə dərinləşən əlaqələr Azərbaycanın regional strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycanın 2025-ci ildə Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının Məşvərət Görüşü formatına tamhüquqlu iştirakçı kimi qoşulması Xəzər dənizinin hər iki sahili arasında münasibətlərin institusional əsasda inkişafına şərait yaradıb. Bu proses əməkdaşlığın enerji və nəqliyyat sahələrindən kənara çıxaraq investisiya, sənaye, rəqəmsal iqtisadiyyat və kənd təsərrüfatı istiqamətləri üzrə şaxələndirilməsi üçün yeni imkanlar açır. Mərkəzi Asiya ölkələrinin beynəlxalq bazarlara çıxışında Azərbaycanın təqdim etdiyi nəqliyyat və logistika imkanları qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin inkişafına töhfə verə bilər. TDT çərçivəsində əməkdaşlıq bu əlaqələri tamamlayan mühüm mexanizmdir. Ortaq nəqliyyat siyasətinin inkişaf etdirilməsi, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, ticarət maneələrinin azaldılması və enerji bağlantılarının şaxələndirilməsi Türk dünyasındakı siyasi yaxınlığın konkret iqtisadi nəticələrə çevrilməsinə şərait yarada bilər. Azərbaycan Türkiyə ilə Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin inkişafında oynadığı bağlantı rolu sayəsində Türk dünyasının iqtisadi inteqrasiyasına töhfə verə biləcək mühüm aktorlardan biri kimi çıxış edir. İƏT, AQEM və Avropa Siyasi Birliyi çərçivəsindəki fəaliyyət Azərbaycanın diplomatik əlaqələrini şaxələndirmək baxımından əhəmiyyətlidir. İƏT çərçivəsində fəallıq İslam ölkələri ilə siyasi dialoqun inkişafı ilə yanaşı, iqtisadi tərəfdaşlıq, investisiya və enerji sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yarada bilər. AQEM Asiya ölkələri ilə etimad quruculuğu məsələlərində əməkdaşlıq imkanlarını artırır. 2028-ci ildə Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi Avropa ölkələri ilə siyasi dialoqun dərinləşdirilməsi, enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi və regional sabitlik məsələləri üzrə müzakirələrin intensivləşdirilməsi baxımından mühüm platforma rolunu oynayacaq”, - deyə M.G.Özçubukçu vurğulayıb.
O qeyd edib ki, Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə mövqeyinin güclənməsini yalnız Qarabağda baş verən hadisələrlə izah etmək kifayət deyil. Ölkənin enerji resursları, Xəzər dənizi üzərindən inkişaf edən daşımalar üzrə potensialı, strateji coğrafi mövqeyi və müxtəlif beynəlxalq aktorlarla qurduğu əlaqələr də artan diplomatik nüfuzunun əsas amillərindəndir. Azərbaycan Türkiyə ilə müttəfiqlik münasibətlərini dərinləşdirir, Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrini inkişaf etdirir, Avropa ilə enerji və siyasi dialoq sahələrində əməkdaşlığını davam etdirir. Xəzər hövzəsini Cənubi Qafqaz vasitəsilə beynəlxalq bazarlarla birləşdirən marşrutlarda ölkənin mühüm rol oynaması onun iqtisadi və siyasi əməkdaşlığın istiqamətinə təsir göstərmək imkanlarını artırır. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin uzun illər yaratdığı siyasi məhdudiyyətlərdən sonra meydana çıxan yeni şərait Azərbaycana beynəlxalq əməkdaşlıq gündəliyində daha geniş məsələlərə diqqət yetirmək imkanı verir. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsinin Azərbaycanın Qələbəsi ilə nəticələnməsi və 2023-cü ilin sentyabrında ölkənin Qarabağda suverenliyini tam bərpa etməsi regiondakı geosiyasi şəraiti əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Bu hadisələr Azərbaycanın yalnız öz təhlükəsizliyi və ərazi bütövlüyü məsələlərində deyil, Cənubi Qafqazın gələcəyi və daha geniş Avrasiya coğrafiyasındakı bağlantılar baxımından da mövqeyini gücləndirib. Yeni şərait Azərbaycanın təhlükəsizlik və münaqişə məsələləri ilə yanaşı, iqtisadi əlaqələrə, nəqliyyat bağlantılarına, ticarətə və regional inkişafa daha çox diqqət yetirməsinə imkan yaradır.
M.G.Özçubukçu hesab edir ki, Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə müxtəlif beynəlxalq platformalardakı fəallığını bir-birindən ayrı diplomatik təşəbbüslər kimi deyil, vahid və bir-birini tamamlayan xarici siyasət yanaşması çərçivəsində dəyərləndirməkdir. Beynəlxalq təşkilatlarda sədrlik etmək özlüyündə uzunmüddətli nüfuzun təminatı olmasa da, bu vəzifələrin konkret layihələr və əməkdaşlıq mexanizmləri ilə dəstəklənməsi diplomatik nailiyyətlərin davamlılığına xidmət edə bilər. Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzu iqtisadi və strateji potensialı ilə birləşdikdə ölkənin təkcə Cənubi Qafqazda deyil, daha geniş Avrasiya coğrafiyasında da təsir imkanlarını gücləndirəcək.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
