Stanislav Pritçin: Sülh sazişinin imzalanması üçün “top” indi Ermənistan tərəfindədir MÜSAHİBƏ
Moskva, 11 aprel, AZƏRTAC
Rusiya Elmlər Akademiyası Dünya İqtisadiyyatı və Beynəlxalq Münasibətləri Milli Tədqiqat İnstitutunun postsovet tədqiqatları Mərkəzinin baş elmi işçisi Stanislav Pritçin aprelin 9-da Bakıda, ADA Universitetində keçirilən “Yeni dünya nizamına doğru” mövzusunda beynəlxalq forumda iştirak edib.
Rusiyalı ekspert forum haqqında təəssüratlarını AZƏRTAC ilə bölüşüb, beynəlxalq diplomatiyanın qarşısında duran çağırışları qiymətləndirib, qlobal proseslər fonunda Azərbaycanın mövqeyini şərh edib, həmçinin Cənubi Qafqazda davamlı sulun perspektivləri ilə bağlı sualları cavablandırıb.
- ADA Universitetində keçirilən “Yeni dünya nizamına doğru” mövzusunda beynəlxalq forumda iştirak etdiniz. Bu tədbirlə bağlı ümumi təəssüratlarınız necədir?
- Bu, artıq kifayət qədər ənənəvi konfransdır – ADA Universiteti ilə aparıcı beynəlxalq analitik mərkəzlər və media arasında qarşılıqlı fəaliyyət formatıdır. Forum yeddinci dəfədir keçirilir; birincisi 2021-ci ilin aprelində baş tutub. Hazırkı konfrans dünya siyasətindəki təlatümlər və onilliklər ərzində qurulmuş qüvvələr balansında dəyişikliklərin mühüm mövzusuna həsr olunub. Təbii ki, bu kontekstdə təkcə dünya siyasətindəki təlatümlü vəziyyətə deyil, həm də regionda müşahidə etdiyimiz transformasiyalar kontekstində onun Cənubi Qafqaza təsirinə diqqət yetirmək kontekstində Azərbaycanın təklif etdiyi gündəm çox aktual oldu. Mənə elə gəlir ki, müzakirənin mövzusu da, formatı da yaxşı seçilib. Təşkilatçılar qarşıya 40-dan çox ölkədən olan nümayəndələrin iştirakı ilə mümkün gələcəyin təhlili, eləcə də beynəlxalq münasibətlərin ağrılı məqamları və qarşıdakı illərdə hələ də həllini gözləyən problemləri nəzərə alaraq, Cənubi Qafqaz da daxil olmaqla əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə etmək vəzifəsini qoyublar.
- Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev çıxışında Qərbin siyasətini sərt tənqid edib və onun öz standartlarını başqalarına tətbiq etmək üzrə mənəvi haqqının itirdiyini bəyan edib. Bu qiymətləndirməni necə qarşıladınız?
- Ümumiyyətlə, Azərbaycan Prezidentinin mövqeyinin ardıcıl qaldığını görürük. Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin tənzimlənməsi ətrafında vəziyyətin inkişafının müxtəlif mərhələlərində Bakı Qərb aktorlarının obyektiv və ədalətli yanaşmasına ümid edirdi. Müxtəlif vaxtlarda Azərbaycan həm Avropa, həm də Amerikanın vasitəçilik missiyasında iştirak edib, amma bu formatların heç biri yekunda nəzərəçarpacaq nəticələr verməyib.
Üstəlik, ABŞ dövlət katibi səlahiyyət müddətinin başa çatmasına bir neçə gün qalmış Ermənistanla strateji tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə imzaladı - sanki bu, yeni administrasiyanın üzərinə qoyulan bir yük idi. Bu, Azərbaycana qarşı əlavə təzyiq faktoruna çevrildi və Qərb dövlətlərinin bəzən, xüsusən də onların ardınca getmədiyi hallarda nə qədər tutarsız ola biləcəyini nümayiş etdirdi. Bu, bəlkə də ən çətin və ağrılı məqamlardan biridir, çünki siz avropalılar və amerikalılarla onların şərtlərinə çevik şəkildə uyğunlaşdığınız müddətcə qarşılıqlı münasibətlər qura bilərsiniz. Amma dövlət öz maraqlarını müdafiə etməyə başlayan kimi, belə çətinliklər yaranır.
Biz bunu Azərbaycanın, Rusiya Federasiyasının timsalında, eləcə də öz maraqlarını uğurla müdafiə edən və çox qısa müddətdə Avropa İttifaqının “favoritindən” və postsovet regionunda Qərbin ən yaxın müttəfiqindən maneələrə məruz qalan ölkəyə çevrilən Gürcüstanın nümunəsində görürük.
- Azərbaycan liderinin USAID-in fəaliyyəti ilə bağlı faktların Tramp komandasına ötürülməsi ilə bağlı bəyanatına xüsusi diqqət yetirilib. Regional və qlobal diplomatiya baxımından bu addımı necə qiymətləndirirsiniz?
- Son illər Azərbaycan Qərb dövlətlərinin maraqlarını təmsil edən qeyri-hökumət təşkilatlarına qarşı maksimum mühafizəkar siyasət aparır. Bənzər bir yanaşma Rusiya Federasiyasında da tətbiq edilib. USAID-in fəaliyyəti həm Rusiyada, həm də Azərbaycanda bu təşkilatın rəsmən bağlanmasından əvvəl, faktiki olaraq, dayandırılıb. Çünki həyata keçirilən layihələrin əksəriyyəti siyasi motivli hesab olunurdu və onların məqsədləri çox vaxt bu layihələrin elanlarında rəsmi olaraq bəyan edilənlərlə uyğun gəlmirdi. Azərbaycan nəinki öz ərazisində USAID-in fəaliyyətini dayandırıb, həm də təşkilatın işinin daha obyektiv qiymətləndirilməsi üçün amerikalı tərəfdaşlara konkret məlumat verməyi planlaşdırır.
Fikrimcə, bu, Azərbaycanın ABŞ-ın yeni administrasiyası ilə əlaqələr qurmaq üçün atdığı konstruktiv addımdır.
- Azərbaycan Prezidenti vurğulayıb ki, regionda vəziyyətin gələcək inkişafı Ermənistanın mövqeyindən asılıdır. Sizcə, Cənubi Qafqazda davamlı sülh ssenarisi nə dərəcədə realdır?
- Sualın qoyuluş forması ilə tam razı deyiləm. Prezident bildirib ki, münasibətlərin tənzimlənməsi və normallaşması daha çox Ermənistandan asılıdır. Məsələ burasındadır ki, həm sülh sazişinin imzalanmasının, həm də onun praktiki icrasının asılı olduğu bəzi qərarları Ermənistan tərəfi verməlidir.
Obyektiv olaraq vəziyyət elə inkişaf edib ki, 2020-ci il noyabrın 9-10-da İkinci Qarabağ müharibəsinin başa çatması ilə bağlı üçtərəfli Bəyannamənin imzalanmasından sonra Ermənistan tərəfindən razılaşmaların icrasında dinamikanın olmaması əsas maneə faktoru olub. Buna baxmayaraq, bir sıra sahələrdə razılaşmalar əldə olundu - sərhədin delimitasiyasına qismən başlanıldı və ikitərəfli dialoqda irəliləyiş əldə oluna bildi. Biz xoş niyyət ifadələrini və müsbət siqnalları görürük. Ancaq sülh sazişinin imzalanması və münasibətlərin normallaşması istiqamətində işləməyə davam etmək üçün “top” indi Ermənistanın tərəfindədir.
Fəridə Abdullayeva
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Moskva
Bölmənin digər xəbərləri
