Türk ekspert: Regionun geosiyasi arxitekturasını Bakı və Ankara müəyyən edir
Bakı, 13 may, AZƏRTAC
Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun son illərdə həyata keçirdiyi daxili və xarici siyasət kursu həm Fransa cəmiyyətində, həm də beynəlxalq siyasi dairələrdə ciddi narazılıq doğurmaqdadır.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında türkiyəli siyasi ekspert Cafer Dal bildirib. C.Dalın fikrincə, Makronun populist bəyanatlara və selektiv yanaşmalara əsaslanan siyasəti Fransanın qlobal nüfuzuna ciddi zərbə vurub və ölkəni uzun illər malik olduğu diplomatik təsir imkanlarından mərhələli şəkildə uzaqlaşdırıb.
Ekspert bildirib ki, hazırda Fransa daxilində Makrona qarşı ictimai etimadın sürətlə azalması təsadüfi deyil. Onun sözlərinə görə, iqtisadi problemlərin dərinləşməsi, sosial narazılıqların artması, pensiya islahatları ətrafında yaranan gərginlik, miqrasiya böhranı və təhlükəsizlik problemləri Fransa cəmiyyətində hakimiyyətə qarşı ciddi etiraz dalğası formalaşdırıb. Cafer Dal qeyd edib ki, küçə aksiyalarının və hökumət əleyhinə çağırışların intensiv xarakter alması Makron administrasiyasının zəifləyən legitimliyinin göstəricisi hesab olunur.
Türk ekspert vurğulayıb ki, Fransa Prezidenti daxili siyasətdə üzləşdiyi uğursuzluqları kompensasiya etmək üçün xarici siyasətdə daha sərt və emosional ritorikaya üstünlük verir. Lakin bu yanaşma Parisin beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyini gücləndirmək əvəzinə daha da zəiflədir. Onun sözlərinə görə, xüsusilə Cənubi Qafqaz məsələsində Makronun nümayiş etdirdiyi birtərəfli və qeyri-obyektiv mövqe Fransanın vasitəçi kimi etibarlılığına ciddi xələl gətirib.
C.Dal hesab edir ki, Azərbaycan regionda yeni siyasi və hüquqi reallıq formalaşdırmaqla beynəlxalq münasibətlər sistemində prinsipial mövqe ortaya qoyub. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam təmin etməsi beynəlxalq hüququn aliliyinin real nümunəsinə çevrilib. Ekspert bildirib ki, bu proses eyni zamanda illərlə fəaliyyətsiz qalan və status-kvonun qorunmasına xidmət edən beynəlxalq mexanizmlərin iflasını nümayiş etdirdi.
Onun fikrincə, ATƏT-in keçmiş Minsk qrupu fəaliyyət göstərdiyi müddətdə münaqişənin həllindən daha çox işğal vəziyyətinin uzanmasına şərait yaradıb: “Fransa bu platformada vasitəçi statusuna malik olsa da, əslində tərəfsiz mövqe sərgiləməyib və ermənipərəst siyasəti ilə seçilib. Bu isə Parisin region xalqları arasında etimadını ciddi şəkildə sarsıdıb. Makronun son dövrlərdə Ermənistanla münasibətləri nümayişkaranə şəkildə ön plana çıxarması Fransanın Cənubi Qafqaz siyasətində balansı tam itirdiyini göstərir. Onun sözlərinə görə, Fransa Prezidenti regionda yeni geosiyasi düzəni qəbul etmək əvəzinə köhnə siyasi stereotiplərlə hərəkət etməyə çalışır. Lakin artıq bölgədə tamamilə fərqli reallıq formalaşıb və bu reallığın əsas memarları Azərbaycan və Türkiyədir”. C.Dal diqqətə çatdırıb ki, Makronun Ermənistana planlaşdırdığı səfərinin Türkiyə üzərindən həyata keçirilməsi ilə bağlı niyyətinin baş tutmaması da siyasi baxımdan mühüm mesaj hesab olunmalıdır. O bildirib ki, Prezident İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın nümayiş etdirdiyi prinsipial mövqe bölgədə artıq kənar siyasi manipulyasiyalara imkan verilmədiyini göstərdi.
Ekspert vurğulayıb ki, Ankara və Bakı arasında strateji müttəfiqlik münasibətləri regionun təhlükəsizlik arxitekturasını köklü şəkildə dəyişib. Onun sözlərinə görə, Türkiyə və Azərbaycanın koordinasiyalı siyasəti yalnız Cənubi Qafqaz üçün deyil, bütövlükdə Türk dünyası və Avrasiya məkanı üçün yeni geosiyasi əməkdaşlıq modeli formalaşdırır: “Bu gün regionda əsas söz sahibi olan ölkələr reallığı sahədə formalaşdıran dövlətlərdir. Azərbaycan öz gücü hesabına beynəlxalq hüququ bərpa edib, Türkiyə isə bölgədə sabitlik və təhlükəsizliyin təmin olunmasında əsas strateji tərəfdaş kimi çıxış edib. Bu amillər fonunda Fransa kimi ölkələrin birtərəfli bəyanatlarla proseslərə təsir imkanları xeyli zəifləyib”. Ekspertin fikrincə, Makron administrasiyası region dövlətləri ilə münasibətlərdə emosional və ideoloji yanaşmadan imtina etməsə, Fransa Cənubi Qafqazda tamamilə kənarda qala bilər. O bildirib ki, beynəlxalq münasibətlərdə etimadın əsas şərti obyektivlik və beynəlxalq hüquqa hörmətdir. Paris isə son illərdə bu prinsiplərdən uzaqlaşdığı üçün həm regional, həm də qlobal miqyasda nüfuz itkisi ilə üzləşir.
Türk ekspert vurğulayıb ki, Azərbaycan və Türkiyənin nümayiş etdirdiyi siyasi iradə regionda sülhün, əməkdaşlığın və sabitliyin əsas təminatçısıdır. Onun sözlərinə görə, bölgədə yaranmış yeni geosiyasi reallıq artıq beynəlxalq aktorlar tərəfindən qəbul edilməyə başlanıb və bu reallığa qarşı çıxmaq cəhdləri nəticəsiz qalacaq.
Bölmənin digər xəbərləri
