USAID dünyada inkişafı deyil, xaosu stimullaşdırır - ŞƏRH
Bakı, 14 noyabr, AZƏRTAC
ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) təqribən 27 milyard dollar məbləğində büdcəyə malik olmaqla, dünyanın ən böyük yardım təşkilatıdır. Agentliyin məramnaməsində qeyd edilir ki, o, xarici ölkələrdə mülki-humanitar yardımların çatdırılmasını, həmçinin demokratik inkişafı hədəfləyən proqramların icrasını reallaşdıran təsisatdır. ABŞ Konqresi tərəfindən “Xarici Yardım Aktı” proqramı çərçivəsində təsdiqlənən layihələr USAID vasitəsilə icra edilir. Amma təcrübə göstərir ki, USAID fəaliyyət göstərdiyi ölkələrdə mülki-humanitar kampaniyalarla, demokratik inkişafı ehtiva edən proqramlarla deyil, yaratdığı xaos və dağıntılarla yadda qalır. İşlədiyi ölkələrdə siyasi proseslərə açıq müdaxilə etməsi, hakimiyyət çevrilişlərinə dəstək göstərməsi ilə məşhurdur. ABŞ xarici yardım siyasətinin rəsmi komponenti kimi qurulan USAID son hərəkətləri ilə daha çox Dövlət Departamentinin və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin tapşırıqlarının icraçısı rolunda görünür. ABŞ-ın hədəfində olan ölkələrdə fəlakətlər törədir.
Bir ay əvvəl - oktyabrda Gürcüstan Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti USAID-i ifşa edən rəsmi açıqlama yayaraq onu bu ölkədə inqilabi proseslərin planlaşdırılmasında ittiham etdi. Amma bu, USAID-in adının hallandığı ilk qalmaqal deyil. Afrika, Asiya, Yaxın Şərq, Latın Amerikası və Şərqi Avropa dövlətlərində son 30 ildə baş verən inqilabi proseslərdə, xaosun, qarşıdurmaların artmasında USAID-in iştirakı görünür.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin üzvü media eksperti Müşfiq Ələsgərli söyləyib.
"Problem ondadır ki, USAID özünün bütün bu əməllərini “demokratiyaya dəstək” adı altında törədir. Bu təşkilat ABŞ-ın siyasətinə boyun əyməyən dövlətlərin vətəndaş cəmiyyəti institutlarını “qrantlar vermək” adı ilə ələ alır. Reallıqda isə onları maddi vəsaitlə şirnikləşdirir, əvəzində legitim hakimiyyətlərə qarşı ictimai etimadsızlıq göstərməyə sövq edir. Bu kontekstdə USAID-in imkanları hədsiz dərəcədə genişdir. Təkcə 2023-2025-ci illərdə “müxtəlif ölkələrdə vətəndaş cəmiyyəti quruculuğuna dəstək vermək” adı altında USAID 9 milyard dollardan çox vəsait sərf edib. Beləliklə, o, real fəaliyyətini “Vətəndaş cəmiyyətlərinin inkişafına töhfə vermək” adı altında pərdələyir. Əslində isə bununla təşkilat siyasi proseslərə müdaxilə edir, cəmiyyətlərdə qarşıdurma yaratmağa çalışır. Gürcüstan DTX-nin açıqladığı son məlumat bu baxımdan indiyədək bilinən faktların rəsmi şəkildə ifadəsidir.
Faktlar sübut edir ki, ABŞ İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı 70 il ərzində Avropa məkanında, ümumilikdə dünya miqyasında öz hegemonluğunu təmin etmək üçün bu mexanizmdən də faydalanıb. USAID “humanitar yardım göstərmək”, “demokratik inkişafı dəstəkləmək” adları ilə çoxsaylı “donor institutlar” və “QHT şəbəkələri” formalaşdırıb. ABŞ-ın hansısa regionda maraqları təhlükəyə düşəndə həmin təsisatlar aktivləşib. Onlar ərazisində fəaliyyət göstərdikləri milli hökumətləri fakt qarşısında qoyaraq, güzəştlərə sövq ediblər. Belə proqramların işlək halda saxlanılması üçün ABŞ-da tam bir dövlət mexanizmi yaradılıb”, - deyə M. Ələsgərli vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, USAID, NED (National Endowment for Democracy), Marşall, İREX və digər “beynəlxalq donorlar” məhz bu proqramın icraçıları olaraq meydana çıxarılıb. Onların çevrələrində QHT-lərdən, media orqanlarından ibarət şəbəkələr formalaşdırılıb. Ayrı-ayrı ölkələrdə yüzlərlə “milli” QHT var ki, öz fəaliyyətlərini istisnasız olaraq Vaşinqtonla koordinasiya edir, okeanın o tayından gələn tapşırıqları qeyd-şərtsiz yerinə yetirir.
Azərbaycan bu vəziyyətlə total şəkildə ilk dəfə 2012-ci ildə Avroviziya mahnı müsabiqəsi dövründə üzləşib. Daha sonra Birinci Avropa Oyunları ərəfəsində “QHT şəbəkələri”nin hədəfinə çevrilib. Azərbaycanın adına uğur gətirən bütün hadisələr bu şəbəkələrin hədəfinə çevrilib.
İkinci Qarabağ müharibəsi dönəmində, sentyabrın 19-20-də həyata keçirilən antiterror tədbirləri zamanı da ölkəmizə qarşı qarayaxma kampaniyaları aparan QHT-lər və KİV -lər də məhz bu şəbəkələrin üzvləri idilər.
Son vaxtlar yenidən aktivləşən, heç bir əsas olmadan Azərbaycanı “etnik təmizləmə”də, “Ermənistan ərazisini işğal etməy”ə hazırlaşmaqda ittiham edən bəzi KİV-lər və QHT-lər də eyni missiyanı yerinə yetirirlər. ABŞ Dövlət Departamenti və ya Konqres direktivlər yaradır, bu direktivlər USAID, NED və digər “donorlar” vasitəsilə QHT/KİV şəbəkələrinə ötürülür və beləliklə, qarayaxma kampaniyaları intişar tapır”.
Ekspert bildirib ki, qondarma “hüquq müdafiəçiləri”nin son fəallaşmaları da baş ofisi ABŞ-da yerləşən NED tərəfindən Azərbaycanla bağlı elan olunan yeni qrant layihələri ilə eyni vaxta təsadüf edir. Bu layihələrdən görünür ki, ölkəmizdə xaricdən idarə olunacaq yeni QHT/KİV şəbəkəsinin formalaşdırılması istiqamətində ciddi iş gedir. NED-in Azərbaycan üçün 2022-ci ildə təsdiqlədiyi qrantın ümumi məbləği 970 min 235 dollar təşkil edib. Bu məbləğin 398 min 837 dolları “Bakıda və regionlarda vətəndaş iştirakçılığının fəallığının artırılması, “insan hüquqlarının müdafiəsi” adı altında etirazların təşkili, insan hüquqlarının qorunmasının monitorinqi” və bu kimi digər layihələrə həsr olunub.
Məsələnin digər tərəfi ondan ibarətdir ki, ABŞ administrasiyası 2021-ci ilin dekabrında keçirilən qalmaqallı “Demokratiya sammiti” çərçivəsində yeni strategiya qəbul edib. “Antikorrupsiya strategiyası” adlanan bu sənədlə USAID, “jurnalistlər”, “QHT-lər”, “hüquq müdafiəçiləri” üçün yeni imkanlar yaradılır. Hətta fəallıq göstərənlər üçün “Çempionlar mükafatı”nın təsis edilməsinə qərar verilir.
Strategiyadan belə nəticə çıxır ki, ABŞ USAID vasitəsilə xarici ölkələrə nəzarəti gücləndirmək niyyətindədir. USAID-in “Qlobal Hesabatlılıq Proqramı” vasitəsilə müxtəlif ölkələrdə ABŞ tərəfdarları olan QHT/KİV-lərə əlavə vəsaitlərin çatdırılması üçün layihələr icra olunacaq. Bu layihələrə QHT-lər və KİV-lərlə yanaşı, “araşdırmaçı-jurnalistlər”, “hüquq müdafiəçiləri” də cəlb ediləcəklər.
Belə nəticə çıxır ki, ABŞ-ın “donor institutları”nın dünyada yaratdığı xaos səngiməyəcək, əksinə, daha da genişlənəcək.
Bölmənin digər xəbərləri
