Yazıçı Şərif Ağayar: Laçın hər kəsin qürur yeri olacaqdır...
Bakı, 1 dekabr, AZƏRTAC
Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Laçına səfəri zamanı Həkəri çayının sahilində salınmış bulvarda keçirilən bayram şöləni zamanı yeni yaradılan “Hoçazfilm”i ziyarət etdi. Laçındakı “Hoçazfilm” studiyasında elə bir şərait yaradılıb ki, təkcə bölgə rayonlarından deyil, bütün respublikadan, hətta Bakıdan bura çəkiliş üçün gələcəklər. Studiyada dekorativ vertolyot, təyyarə salonu və həbsxana yaradılıb. Üstəlik modern avadanlıqları ilə təchiz olunmuş xüsusi laboratoriya var.
Studiyada Laçının igid oğlu Xosrov bəy Sultanovdan bəhs edən “Qubernator” filmi çəkilir. Xosrov bəy qısa vaxt ərzində Zəngəzur və Qarabağda baş qaldıran erməni separatçılarını məğlub edərək Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin suverenliyini bərpa etmiş, Ağdamdan Şuşaya hərbi parad keçirmişdi. Ondan yüz il sonra eyni Zəfər paradı Xankəndində keçirildi.
Artıq çəkilişləri yekunlaşmaq üzrə olan “Qubernator” filmin ssenarisi, yazıçı Şərif Ağayara məxsusdur. İstedadlı yazıçı bu yaxınlarda bir qrup həmkarı ilə birlikdə doğma rayonu ziyarətdən qayıdıb.
O, AZƏRTAC-ın müxbiri ilə söhbətində deyib: “Laçın rayonu dörd tərəfdən dağlarla əhatə olunub. Şimalda Dəlidağ, cənubda Kirs, şərqdə Qırxqız, qərbdə İşıqlı silsilələri... Bu əfsanəvi genişlik içərisində yaşıl bir okean dalğalanır. Kəndlər bu yaşıl çəmənlərin və meşələrin arasındadır.
Dərdin də, sevincin də işıqlısı olurmuş. Qələbə içimizin rəngini tamam dəyişmişdi və bunu Laçında daha aydın hiss edirdim. Laçın son abadlıq və köçürmə işlərindən sonra əməlli-başlı şəhərə çevrilib. Küçəni keçəndə maşınların sırasının seyrəlməyini gözləməli olursan”.
Yazıçı səfər təəssüratı barədə danışarkən deyib: “Əvvəlcə laçınlıları çox doğma olan “Abidə”ni ziyarət etdik. Bura Laçının “Dağüstü parkı” da demək olar. Şəhərin mərkəzində ən hündür yerdir. O vaxt burada 1941-1945-ci il müharibəsində həlak olanların xatirəsinə abidə qoymuşdular. Ermənilər abidə-kompleksi dağıtmasalar da, onun hər tərəfini cızıb-yazıb erməniləşdirməyə çalışıblar. Ona görə bizimkilər tamamilə söküb yenidən tikmək qərarına gəldilər.
“Abidə”dən nəinki Laçın şəhərini, hətta rayonun əksər hissəsini seyr etmək mümkündür. Eyni zamanda, Ermənistanın sərhəd kəndləri, Qərbi Zəngəzur dağları, bəlkə də Ordubad dağları da görünür. Eyni zamanda, buradan həm Zabux yolunu, həm də Ermənistan tərəfdən indiki sərhəd keçid məntəqəsinə enən yolu asanlıqla müşahidə etmək mümkündür.
“Abidə”dən haradasa 40 kilometr şimali-qərbdə yerləşən “Böyük İşıqlı” da aydın havada görünür. Hoçaz qayasının sol tərəfindən görünən qar başqa hansı zirvədə ola bilər?
Tat dərəsi və Həkəri çayının üstündə yaradılmış sərhəd-keçid məntəqəsi... Onlardan biri Andronikin darmadağın edildiyi, o biri separatçı rejimin quldurlarından olan Vaqif Xaçaturyanın tutulub Bakıya gətirildiyi yerdir. Artıq eyni çayın üstündə yerləşən Tat dərəsi kimi keçid məntəqəsi də öz qəhrəmanlıq tarixçəsi ilə yaddaşlara həkk olunub.
Laçının bir çox kəndləri xalqımızın möhtəşəm Zəfəri ilə başa çatan Vətən müharibəsindən sonra noyabrın 10-da imzalanan sülh sazişi ilə azad edilsə də, Qarabağ ermənilərinə Ermənistanla əlaqə saxlamaq üçün şəhərdən müvəqqəti yol verilməsi barədə razılıq əldə olunmuşdu. Ancaq tez bir zamanda Laçını alternativ yolun çəkilişi ilə rus sülhməramlılarının nəzarətindən çıxarmaq planlaşdırılırdı. Ermənistan müştərək çəkilən yolla bağlı işi nə qədər yubatmağa çalışsa da, Azərbaycan hökumətinin qətiyyəti ilə plan baş tutdu. Beləliklə, Laçın şəhəri qondarma dəhliz statusundan xilas oldu. Şəhərdən bir neçə kilometr aşağıda Həkəri çayının üstündə salınmış körpü ermənilərin istismarına verildi. Yerli əhali isə körpünün altından gedib-gəlirdi.
Gün gəldi ki, Azərbaycan hökuməti daha bir tarixi addım atdı: körpüdə gömrük postu yaradıldı. Bu, Şuşanın işğaldan azad edilməsindən sonra ən böyük qələbəmiz idi. Lakin ölkəmizə gedib-gələnlərə və yüklərə nəzarət etmədikcə problemi həll oluna bilməzdi. Laçın post-məntəqəsində göstərilən qətiyyət Xankəndinə bayrağımızın sancılması ilə nəticələndi. Bu da növbəti ağlagəlməz bir qələbə, böyük zəfər idi.
Zabux kəndindən eyni əhəmiyyətli strateji nöqtə kimi danışmalıyıq. Bura ermənilərin ən çox məskunlaşıb yaşadığı kənd idi. Onlar oradan-buradan əllərinə keçən ailələri köçürüb yerləşdirmiş, ayrıca bir qəsəbə salmışdılar. İndi tam əksinə iş gedib. Zabuxu bizimkilər daha böyük və daha abad bir qəsəbəyə çevirib və çoxlu ailələr köçürülüb. Ağalıdan sonra Zabux işğaldan azad olunmuş ərazilərdə əhali məskunlaşan ikinci yaşayış məntəqəsi kimi tarixə düşdü. Bugünkü Laçın abad, yaraşıqlı bir yaşayış məntəqəsi kimi ölkəmizin sosial xəritəsinə daxil olur. Heç şübhəsiz ki, bu şəhər hər birimizin qürur yerinə çevriləcək”.
Yazıçı fikrini belə yekunlaşdırıb: "Biz doğrudan da nağıl kimi tarixi günlər yaşamaqdayıq. Qarabağın separatçılardan tamam azad edilməsi ilə tariximizin yeni mərhələsinə qədəm qoymuşuq. Qüdrətli, suveren, inkişaf etmiş Azərbaycan dövləti hər birimizin taleyinə işıq saçmaqdadır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan nəhəng bərpa və quruculuq işləri, dövlətimizin uğurlu böyük qayıdış layihəsi parlaq və səadət dolu gələcəkdən soraq verir".