İQTİSADİ İNKİŞAF NAZİRLİYİNİN MƏLUMATI
İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Antiinhisar siyasəti departamenti tərəfindən mobil telefon rabitəsi tariflərinin və bu sahədə xidmət şərtlərinin telefon istifadəçilərinin mənafelərinə uyğunluğu araşdırılmışdır.
Araşdırmalar zamanı, son dövrlərdə mobil rabitə bazarında fəaliyyət göstərən operatorlar (“Azərsell” BM və “Baksell” BM) tərəfindən mobil telefon xidmətlərinin həcminin ardıcıl olaraq artırılması müşahidə olunmuşdur. Mobil telefon rabitəsindən istifadə edən abonentlərin sayının dəfələrlə artmasına baxmayaraq, göstərilən operatorlar tərəfindən tariflərin səviyyəsi aşağı salınmamış, əksinə, Azərbaycan manatının ABŞ dollarına nisbətdə məzənnəsinin dəyişməsi əsas götürülərək, xidmət tarifləri xeyli artırılmışdır.
Mobil telefon operatorlarının əsas xidmət tariflərinin nisbi artım səviyyəsi yüksəkdir. “Azərsell” BM-in telefon danışıqları tariflərinin indeksi 2001-ci ilin aprel ayından 2002-ci ilin iyul ayınadək olan müddətdə 105,8 faiz olmuşdur. Halbuki, həmin dövr üçün ölkədə istehlak qiymətləri indeksi 102,1 faiz, əhaliyə göstərilən pullu xidmətlərin qiymət (tarif) indeksi isə 99,4 faiz təşkil etmişdir.
2002-ci ilin yanvar-iyun aylarında “Baksell” BM-in telefon danışıqları tariflərinin indeksi 102,1 faiz olmuşdur. Bu, istər istehlak qiymətləri indeksindən (101,2 faiz), istərsə də əhaliyə göstərilən pullu xidmətlərin qiymət (tarif) indeksindən (100 faiz) çoxdur.
Hazırda Azərbaycanda mobil telefonla danışıq haqları bir sıra qonşu ölkələrlə müqayisədə yüksəkdir. Belə ki, Azərbaycanda mobil telefonla ölkə daxilində bir dəqiqəlik danışıq haqqı Gürcüstanda fəaliyyət göstərən ayrı-ayrı mobil telefon operatorlarının (“Geoseli”, “Maqti”) aldıqları müvafiq haqdan təxminən 2 dəfə, Ukraynada fəaliyyət göstərən operatorların (məsələn, “Kiivstar”) aldıqları müvafiq haqdan təxminən 3 dəfə, Rusiyada fəaliyyət göstərən operatorların (“Severo-Kavkazski GSM”) region daxilində danışıq üçün aldıqları müvafiq haqdan 1,7 dəfə artıqdır.
Əksər xarici ölkələrdə mobil rabitə xidmətləri bazarında geniş rəqabət mövcuddur və bu da təklif edilən xidmət paketlərinin çox olmasına, xidmətin keyfiyyətinin yüksəlməsinə və tariflərin tədricən aşağı salınmasına təsir göstərən başlıca amillərdəndir. Xarici ölkələrdə təklif olunan xidmətlərin strukturunda müxtəlif paketlər mövcuddur və mobil rabitənin hər dəqiqəsi üçün tətbiq edilən qiymətlərin geniş spektri vardır.
Azərbaycanda mobil rabitə sahəsində geniş rəqabət formalaşmamışdır və bu sahədə rəqabəti məhdudlaşdıran bəzi hallara rast gəlinir. Bu növ fəaliyyəti yalnız iki subyekt həyata keçirdiyi üçün onların arasında sağlam rəqabətdən daha çox, inhisar mövqeyindən istifadə edilməklə “dinməz” razılaşma və hər iki subyekt tərəfindən təqribən eyni şərtlərin tətbiq olunması mövcuddur.
Son illərdə mobil rabitə sahəsində mövcud xidmətlərin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində (əhatə dairəsinin genişləndirilməsi nəzərə alınmazsa) əhəmiyyətli irəliləyiş olmamış və bir sıra hallarda isə pisləşmə (istənilən qeyri-ordinar şəraitdə, bəzən hətta pik saatlarda əlaqə yaratmağın qeyri-mümkünsüzlüyü, təmir və quraşdırma zamanı əlaqənin kəsilməsi və s.) halları baş vermişdir.
Hazırda mobil rabitə xidmətləri tariflərinin formalaşmasında mövcud inhisar mövqeyindən sui-istifadə edilməsinin qarşısını almaq, bu xidmətin istifadəçilərinin maraqlarını, habelə “Azərsell” və “Baksell” birgə müəssisələrinin fəaliyyətində iqtisadi qanunvericiliyin və xidmətlərin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasının təmin olunması məqsədi ilə mobil telefon rabitəsi bazarında rəqabət mühitinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı təkliflər hazırlanır. Bununla yanaşı, operatorlar tərəfindən telefon istifadəçilərinin mənafelərinə cavab verən tarif siyasətinin həyata keçirilməsi və yeni texnologiyaların tətbiqi, təklif olunan xidmətlərin strukturunun təkmilləşdirilməsinin təmin edilməsi istiqamətində qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tədbirlər görülməsi nəzərdə tutulur.
Bölmənin digər xəbərləri
