TƏBABƏT XƏBƏRLƏRİ
Dünya Səhiyyə Təşkilatının (DST) Cenevrədə dərc olunmuş illik məruzəsində deyilir ki, yüksəkdən təzyiq, alkoqol və tütün də daxil olmaqla, əsas risk amillərinin qarşısı alınarsa, insanların sağlam həyatının müddətini 5 ildən 10 ilədək uzatmaq mümkündür.
İTAR-TASS-ın verdiyi xəbərə görə, DST ekspertləri, ümumən, 25-dən artıq risk amili müəyyən etmişlər. Onlar bu nəticəyə gəlmişlər ki, ölüm hallarının təxminən 40 faizi 10 əsas risklə bağlıdır. Bunlar yüksək qan təzyiqi, tütün, alkoqol, “təhlükəli seks”, uşaqların və anaların pis qidalanması və həddən artıq arıqlığı, xolesterinin yüksək səviyyəsi, təmiz suyun qıtlığı, sanitariya və gigiyena qaydalarına əməl edilməməsi, otaqlarda bərk yanacaq tüstüsü, orqanizmdə dəmir çatışmazlığı, həddindən artıq köklükdür.
Məruzənin müəllifləri varlı və yoxsul ölkələr arasındakı fərqi “dəhşətli” təzad kimi qiymətləndirmişlər. Yoxsul ölkələrdə qida məhsulları çatışmadığından 170 milyonadək uşağın çəkisi normadan azdır. Yüksək və orta gəlirli ölkələrdə isə bir milyarddan artıq yaşlı adam köklükdən əziyyət çəkir.
Sənayecə inkişaf etmiş dövlətlərdə xolesterinin həddindən çoxluğu, fiziki gərginliyin olmaması, narkotik maddələr insanların sağlamlığı üçün daha ciddi təhlükə törədir. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə isə xəstəliklər, ilk növbədə, aclıqla, “təhlükəli seks”lə, içmək üçün yararsız sudan istifadə edilməsi və gigiyenanın lazımi səviyyədə olmaması ilə bağlıdır.
2000-ci ildə papiros çəkməklə bağlı xəstəliklərdən 4,9 milyon, sipirtli içkilərə aludəlikdən 1,8 milyon, QİÇS-dən 2,9 milyon adam ölmüşdür. Yüksək qan təzyiqi 7 milyondan artıq adamın, xolesterinin yüksək olması isə 4,4 milyon adamın ölümünə səbəb olmuşdur.
X X X
Orqanizmin bioloji cəhətdən qocalması prosesini aşağı kalorili pəhrizin köməyi ilə ləngitmək mümkündür. Viskonsin-Medison/ABŞ/ universitetinin alimləri uzun müddət apardıqları təcrübələr əsasında bu qənaətə gəlmişlər.
Qəbul edilən kalorinin azaldılması, ilk növbədə, ürəyi və qan damarlarını qoruyur, eləcə də orqanizmin uzun müddət sağlam qalmasına kömək edir. Təcrübələrin gedişində aşağı kalorili qida verilmiş siçanlarda ürək hüceyrələrinin qocalması prosesi 20 faiz ləngimişdir.
Məlum olmuşdur ki, aşağı kalorili qida qocalmaqda olan genləri “yenidən proqramlaşdırmağa” imkan verir və beləliklə, onların səmərəli işləməsinə kömək göstərir. Eyni zamanda, hüceyrələrin cavan qalmasını, habelə immun sisteminin normal fəaliyyətini təmin edir.
Qərbin bioloq alimlərinin getdikcə daha çox hissəsi belə hesab edir ki, məhz aşağı kalorili qida və sağlam həyat tərzi qocalma prosesini ləngidən əsas amillərdir.
Bölmənin digər xəbərləri
