Kim ağlına gətirərdi ki, adi yerfındığı kəskin astma tutmasına, zərərsiz kivi övrə xəstəliyinə səbəb ola bilər, bir stəkan süd isə mədəyə bir şüşə romla (tünd spirtli içki) müqayisədə daha çox ziyan vurar? Fransa həkimləri bildirirlər ki, bəli, məhz belədir və bu, bəzi qida məhsullarının doğurduğu allergiyadan əziyyət çəkən milyonlarla fransız üçün kədərli gerçəklikdir. 

Son illər allergiya tutmalarının sayı daim artır və bir çox hallarda faciə ilə nəticələnir, xüsusən də uşaqlar üçün. Ona görə də Fransa Qida Məhsullarının Sanitariya Təhlükəsizliyi Agentliyinin və Milli Qida Məhsulları Assosiasiyasının ekspertləri hesab edirlər ki, bəzi adi ehtiyat tədbirlərini bilmək heç də pis olmazdı.

Məsələ ondadır ki, bu halın dəqiq elmi izahı hələlik yoxdur. İlk fərziyyələr sosial davranışın və qidalanma sisteminin dəyişməsinə əsaslanır. Məsələn, bəzi mütəxəssislərin fikrincə, allergiyaya meyllilik uşağı ana südü ilə bəsləməkdən imtina edilməsi, habelə onun yeməyinə yaşlıların istifadə etdiyi qida məhsullarının qatılması səbəb olur. Odur ki, mütəxəssislər uşağı azı üç ay ana südü ilə bəsləməyi təkidlə məsləhət görürlər, Dünya Səhiyyə Təşkilatı ekspertlərinin rəyincə isə, uşağa azı altı ay ana südü vermək ideal variant olardı. Yalnız bundan sonra yüngül süd məhsullarına keçmək və uşağa yalnız 4-6 aylığında ayrı-ayırlıqda və az miqdarda meyvə və tərəvəz vermək olar, amma ekzotik meyvə və tərəvəzlər olmaz. O ki qaldı ət, balıq və yumurtaya, onları uşaq 6-8 aylığa çatmayınca vermək məsləhət deyildir.

Nəhayət, allerqoloqlar uşağın bəzi məhsulların zərərli təsirinə hələ ana bətnində ikən məruz qala biləcəyini istisna etmirlər. Buna görə də onlar hamilə qadınlara araxis, quru meyvə və ekzotik meyvələri, habelə küncütü az yeməyi məsləhət görürlər.

Allergiya mexanizminin mürəkkəbliyi alimləri çaşdırır. Məsələn, “gigiyena” nəzəriyyəsi tərəfdarlarının fikrincə, ətraf mühitin getdikcə artan sterilizasiyası (mikrobsuzlaşması) insan orqanizminin həssaslığının və reaksiya qabiliyyətinin dəyişməsinə gətirib çıxarır. Nəticədə, həddindən ziyadə qorunan orqanizm zərərsiz məhsulu güclü allergendən fərqləndirmək qabiliyyətini itirir.

Bu mübahisəli nəzəriyyənin əleyhdarları isə, əksinə, hesab edirlər ki, qidanın “beynəlmiləlləşdirilməsi” heç də az təhlükəli rol oynamır. Yəni, indi süfrəyə dünyanın hər yerindən gətirilən məhsullar daha çox qoyulur ki, bu da mümkün allergenlərin spektrini xeyli genişləndirir. Elə həmin kivi və ya küncüt buna inandırıcı misal ola bilər.

Alimlər xəbərdarlıq edirlər: süfrəmiz üçün mağazadan çoxtərkibli yeməklər və ya yarımfabrikatlar almaqla biz onlardakı gizli allergenlərin zərərli təsirinə məruz qalmaq təhlükəsini artırırıq. Bunlar kütləvi istehsal zamanı tez-tez istifadə edilən, amma, bir qayda olaraq, etiketlərdə göstərilməyən yumurta zülalı, toz halında süd, lüpin (acıpaxla) unu ola bilər.

Həmin komponentlər yalnız məhsulun tərkibində 25 faizdən az olmadıqda etiketlərdə qeyd edilir. Fransız allerqoloqları isə bu həddi 5 faizə endirməyi, - hərçənd bu da tam təhlükəsizliyə təminat vermir, - təklif edirlər.

Allerqoloqlar xatırladırlar ki, uşaqlar üçün ən təhlükəli məhsullar, ilk növbədə, araxis, sonra isə yumurta, inək südü və balıqdır. Onlar nəinki mədə pozğunluğuna, həm də ölümlə nəticələnən asmatik boğulmaya səbəb ola bilər. Yaşlılar üçün üç qrup allergen müəyyən edilmişdir. Birinci qrupa kivi, şabalıd, avokado, banan, ikinci qrupa alma, armud, gavalı, üçüncü qrupa isə kök, kərəviz daxildir.

X x x

İTAR-TASS-ın verdiyi xəbərə görə, Fransa və ABŞ həkimləri xəstələrin özlərinin hüceyrə toxumasından istifadə etməklə, kəskin ürək çatışmazlığının ən yeni terapiyasını işləyib hazırlamışlar.

Kliniki tədqiqatlar 300 könüllünü cəlb etməklə, Avropa ölkələrinin və ABŞ-ın müalicə müəssisələrində aparılacaqdır. Parisdəki Jorj Pompidu adına xəstəxananın cərrah-kardioloqu professor Filipp Menaskenin rəhbərliyi ilə Fransada 10 xəstənin müalicəsində istifadə edilən yeni terapiyanın ilk sınağı əla nəticələr vermişdir.

Xəstənin bud əzələsindən ürəyin zədələnmiş toxumalarını yenidən bərpa etmək iqtidarında olan “yatmış” hüceyrələr götürülür. Laboratoriya şəraitində yetişdirilən hüceyrələr sonradan bilavasitə xəstəlik nəticəsində dağılmış sahələrə yeridilir və onları tamamilə bərpa edir. Filipp Menaskenin xəstələri - kəskin ürək çatışmazlığından əziyyət çəkən on nəfərdən doqquzu özünü yaxşı hiss edir. Beynin qan dövranında ciddi patologiyası da olan bir xəstəni isə xilas etmək mümkün olmamışdır.

Ürək xəstəliklərinin müalicəsi proqramı dünyada bütün dövrlərdə həyata keçirilən proqramlardan ən vacibidir. Milyonlarla adam kəskin ürək çatışmazlığından əziyyət çəkir və bu xəstəlik onların yarısında miokard infarktına gətirib çıxarır ki, bu da ürək əzələsinin nekrozuna səbəb olur. Ehtimal ki, bu yeni, hələlik eksperimental müalicə üsulu ən çıxılmaz vəziyyətlərdə istifadə olunan ürək tranplantasiyasını əvəz etməyəcəkdir. Çox güman ki, bu metod ürək köçürülməsi mümkün olmayan, habelə üzərində şuntlama əməliyyatı aparılması məqsədəuyğun olmayan xəstələrə tövsiyə ediləcəkdir.

X X X

Pişikotunun kökü insanı QİÇS-dən qoruya bilər. Hər halda, Yaponiyanın Osaka universitetinin alimləri belə hesab edirlər. Onlar bu dərman bitkisinin tərkibində insanın immun çatızmazlığı virusunu təcrid edən və orqanizmə yayılmasına imkan verməyən maddə aşkar etmişlər.

İmmun çatışmazlığı virusu limfositlərə - qanın tərkibində olan və immunitetin inkişafında iştirak edən ağ hüceyrələrə daxil olaraq, limfositin DNT-sinə yeni virus hissəciklərinin sintezinə səbəb olan fraqmentini salır. Cavan virionlar qonşu limfositləri zədələyir və bu proses tədricən bütün orqanizmə yayılaraq, onun immunitetini tamamilə dağıdır. Yapon alimləri eksperimentlər zamanı virusu “tələyə” salmağa, yəni onun nəinki sağlam limfositlərə düşməsinə mane olmağa, ümumiyyətlə, zədələnmiş hüceyrənin hüdudlarından kənara çıxmasına imkan verməməyə müvəffəq olmuşlar. Bu effekt zədələnmiş limfositlər pişikotu kökündən alınmış maddə ilə qarışdırıldıqdan sonra əldə edilmişdir. Məlum olmuşdur ki, həmin maddə təcridedici xüsusiyyətlərə malikdir. “Əsir düşmüş” immun çatışmazlığı virusu çoxalma qabiliyyətini və deməli, yaşamaq qabiliyyətini itirir. İlk təcrübələr sübut etmişdir ki, bu bitkinin kökündən alınmış maddənin təsiri ilə qanın tərkibindəki virusun miqdarı 80 faiz aşağı düşür.

Professor Nobutosi Murakaminin sözlərinə görə, yeni üsul QİÇS-in hazırkı müalicə üsullarından əsaslı surətdə fərqlənir. Mövcud üsullar virusu məhv etmir, yalnız sağlam hüceyrələrə daxil olmasına, yaxud sonradan müxtəlif fəsadlara gətirib çıxara bilən dərmanların köməyi ilə öldürücü zülalların sintezinə mane olur. Alimlərin fikrincə, onların kəşfindən və artıq mövcud olan müalicə üsullarından birgə istifadə xəstəliyin qarşısını almağa kömək edə bilər.