Zaur İmrani: Turizmə yalnız gəlir mənbəyi kimi deyil, inkişaf konsepsiyası kimi yanaşılmalıdır - MÜSAHİBƏ
Bakı, 15 may, AZƏRTAC
Turizm müasir dünya iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun aparıcı istiqamətlərindən biri hesab olunur. Bu sahə yalnız iqtisadi gəlirlərin artırılması ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda, məşğulluğun təmin olunması, sosial problemlərin həlli, regionların inkişafı və nəqliyyat infrastrukturunun yaxşılaşdırılması baxımından mühüm rol oynayır. Dünyanın inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələri turizmi fərqli məqsədlərlə inkişaf etdirsələr də, ortaq məqam onun iqtisadi, sosial və ekoloji inkişaf üçün strateji vasitə kimi qəbul edilməsidir. Azərbaycanda da turizm qeyri-neft sektorunun əsas istiqamətlərindən biri kimi dəyərləndirilir. Lakin bu sahənin mövcud vəziyyəti, regional inkişaf imkanları və qarşıda duran problemlər “Turizm bizə nə vəd edir?” sualını aktuallaşdırır. AZƏRTAC-a müsahibəsində Elm və Təhsil Nazirliyi Coğrafiya İnstitutunun direktor vəzifəsini icra edən, coğrafiya elmləri doktoru Zaur İmrani bu mövzu ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.
Alim bildirib ki, turizm dünya iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun aparıcı sahəsi olmaqla yanaşı, ölkədə işsizliyin qismən də olsa qarşısının alınmasında, sosial problemlərin həllində və nəqliyyat infrastrukturunun yaxşılaşdırılmasında birbaşa təsir mexanizminə malikdir. İnkişaf etmiş ölkələr turizmi xarici vətəndaşların ölkəyə cəlb olunması, gəlirlərin artırılması, iqtisadi və sosial gücün nümayiş etdirilməsi, ekoloji sağlam mühitin yaradılması kimi təqdim edirlər. İnkişaf etməkdə olan ölkələr isə turizmi daha çox əyləncə, mədəni irsin tanıdılması, xarici valyutanın ölkəyə gətirilməsi və iqtisadi artımın təmin olunması üçün təsərrüfat sahəsi, eləcə də ekoloji gərgin zonalarda ekosistemin qorunması vasitəsi kimi qəbul edirlər.
“Lakin “Turizm bizə nə vəd edir?” sualına bir çox mütəxəssis cavab verməkdə çətinlik çəkir və ya onu yalnız iqtisadi gəlir mənbəyi kimi əsaslandırmağa çalışır. Turizm və onun müsbət təsirləri ölkənin dayanıqlı və davamlı inkişafında mühüm rol oynamaqla yanaşı, regional inkişafı da stimullaşdırır. Çünki turizm yalnız iqtisadi güc deyil, həm də ölkə təsərrüfatının bütün sahələrində özünü doğrultmuş inkişafın açarı kimi çıxış edir. Bu inkişaf iqtisadi, sosial və ekoloji aspektləri özündə birləşdirməklə yanaşı, siyasi üstünlüklərə və regional geosiyasətə də birbaşa təsir göstərir. Dünya praktikasında bunu Türkiyə, Misir, Çin, Küveyt və digər ölkələrin təcrübəsində görmək mümkündür. Məhz bu baxımdan turizmin inkişafı daim yeni yanaşmalar tələb edir”, - Z.İmrani qeyd edib.
O bildirib ki, Azərbaycan təcrübəsində turizm qeyri-neft sektorunun əsas aparıcı qüvvələrindən biri hesab edilir və onun inkişafı yalnız gəlir mənbəyi deyil, həm də regional inkişafın stimullaşdırıcı aləti kimi çıxış edir. Bu üstünlüklər turizmin davamlı əsaslarla inkişafına zəmin yaradır. Lakin regional miqyasda buna necə nail olunduğu sualı daim aktual olaraq qalır. Çünki turist axınının və turizm gəlirlərinin böyük hissəsi Bakı şəhərinin payına düşür.
Onun fikrincə, turizmin inkişafı investisiya qoyuluşuna, yaradılan turizm mühitinin davamlı şəkildə təkmilləşdirilməsinə, tanıtım işlərinə, düzgün qiymət siyasətinə və güzəştli turpaketlərin hazırlanmasına əsaslanır. Turistlərin əsasən Bakı şəhərində cəmləşməsi burada turizm mühitinin və infrastrukturunun daha yaxşı qurulması ilə bağlıdır. Bununla belə, turistlərin sayı və onların ölkəni davamlı olaraq ziyarət etmək istəyi ildən-ilə azalır. Statistik göstəricilərin təhlili də bunu təsdiqləyir.
Alim hesab edir ki, müasir dövrdə turizmin inkişafı inteqrasiya olunmuş proqramlar və yeni yanaşmalar əsasında həyata keçirilməlidir: “Yalnız tanıtım və turizm potensialı bu məqsəd üçün kifayət deyil. Turizmin inkişafı daha qlobal və dərindən düşünülmüş əsaslara söykənməlidir. Təbii potensial, təbiət abidələri və onların əlçatanlığı yalnız cəlbedici turizm mühitinin formalaşdırılması və münasib qiymət siyasəti ilə mümkün ola bilər.
Bazar iqtisadiyyatında qiymətlərin tənzimlənməsi olduqca mürəkkəb mexanizmdir və daha çox gəlir əldə etmək prinsipi üzərində qurulur. Lakin belə olan halda turizmin inkişaf konsepsiyasından danışmaq və görülən işlərin yetərli olduğunu söyləmək düzgün olmazdı. Çünki inkişaf yalnız rəqabət mühitində mümkündür.
Regional miqyasda baxdıqda görürük ki, bir çox rayonlarda turizmin inkişafı əsasən mehmanxanaların fəaliyyəti üzərində qurulub. Bu mehmanxanalar isə əsasən beşulduzlu hotellərdən ibarətdir. Turist üçün alternativ seçim imkanları kifayət qədər deyil. Halbuki turist istədiyi məkan, görmək arzusunda olduğu təbiət və ya antropogen abidə ilə öz seçimlərini uzlaşdıra bilməlidir. Əks halda o, getmək istədiyi və gedə biləcəyi yer arasında seçim etmək məcburiyyətində qalır ki, bu da hər zaman istəklə üst-üstə düşmür”.
Müsahibimiz vurğulayıb ki, turizmin inkişafı, ilk növbədə, regional turizm mühitinin formalaşdırılmasına əsaslanmalıdır: “Əsas dayaq turizm mühiti olmalı, qiymətlər isə turistlər üçün əlçatan səviyyədə müəyyənləşdirilməlidir. Çünki turizmə yalnız gəlir mənbəyi kimi deyil, inkişaf konsepsiyası kimi yanaşılmalıdır. Turizmin inkişafı regional problemlərin həllinə kömək edir, inkişafı stimullaşdırır, yeni investisiya axınlarına səbəb olur, nəqliyyat infrastrukturunun yaxşılaşmasına və sosial problemlərin həllinə şərait yaradır.
İnanırıq ki, yaxın gələcəkdə regional turizmin inkişafı elmi əsaslarla həyata keçiriləcək, turizm layihələri əsaslandırılmış proqramlar çərçivəsində icra olunacaq və onların tətbiq mexanizmi daha çox yerli icmalara xidmət edəcək. Belə olduğu təqdirdə dayanıqlı və davamlı turizm sabit regional turizm bazarından dünya turizm bazarına inteqrasiyanı təmin edə biləcək”.
Müəllif - Xatirə Cəfərova
Bölmənin digər xəbərləri
