AQFETM-İN II SAMMİTİNDƏ AZƏRBAYCAN PREZİDENTİ İLHAM ƏLİYEVİN ÇIXIŞI
- Hörmətli cənab sədr!
Hörmətli dövlət və hökumət başçıları!
Xanımlar və cənablar!
İlk növbədə, bizə göstərilmiş qonaqpərvərliyə görə və sammitin gözəl təşkilinə görə Nursultan Abişoviç Nazarbayevə təşəkkür etmək istərdim.
Biz “Asiyada qarşılıqlı fəaliyyətə və etimad tədbirlərinə dair müşavirə”nin II sammitini dövlətlərimizin səylərini daha da əlaqələndirmək, regionda təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirmək, habelə səmərəli iqtisadi əməkdaşlığı qaydaya salmaq işində çox mühüm hadisə kimi qiymətləndiririk.
Asiya regionu dünyanın ən dinamik inkişaf edən regionudur. Bu gün və gələcəkdə onun inkişaf perspektivləri bütün sahələrdə daha səmərəli əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar açacaqdır. Ölkələrimiz arasında siyasi əlaqələr yüksək səviyyədədir, bizi regional məsələlər bağlayır. İstərdik ki, iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərində də böyük nailiyyətlər və irəliləyiş olsun. Bu baxımdan, planlaşdırdığımız mühüm nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi regional inkişaf üçün tamamilə yeni şərait yarada bilər. Bu isə regionumuzda təhlükəsizlik və sabitlik tədbirlərini möhkəmləndirməyin mühüm elementidir. Azərbaycan, öz növbəsində, nəqliyyat, kommunikasiya layihələrində mühüm rol oynamağa hazırdır. Biz Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi layihəsində fəal iştirak edirik. Tarixi İpək yolunun bərpası ilə bağlı məsələlər regional inkişaf üçün, habelə Avropa ilə Asiya arasında əlaqələr üçün böyük maraq doğurur. Hazırda biz Avropa ilə Asiya arasında dəmir yolu əlaqəsi sisteminin möhkəmləndirilməsinə dair mühüm layihə üzərində fəal işləyirik. Bu baxımdan məhz Azərbaycan elə bir ölkədir ki, Asiya ilə Avropa arasında bu təbii körpü buradan keçir. Bizim vəzifəmiz bu strukturu möhkəmlətməkdən, tərəfdaşlarımız üçün sərfəli şərait yaratmaqdan və bununla da ölkələrimizin potensialını tam işə salmaqdan ibarətdir. Biz Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinə də çox böyük əhəmiyyət veririk. Azərbaycan bunda da kifayət qədər fəal iştirak edir və özünün infrastrukturunu bütünlüklə tərəfdaş ölkələrin sərəncamına verməyə hazırdır.
Hər bir dövlətin inkişafı ancaq sabitlik şəraitində mümkündür. Dövlətlərimizin müsbət nümunəsi göstərir ki, sabitlik olan yerdə, ictimai konsensus olan yerdə inkişaf da var. Ölkələrimizin iqtisadiyyatlarının sürətlə inkişafı buna əyani sübutdur. Lakin regionumuzda böyük təhlükə də var. Bu gün artıq bu barədə danışıldı. Bu, ilk növbədə, beynəlxalq terrorizmdir. O, əslində, bütün planlarımızı alt-üst edə və sonu bəlli olmayan nəticələrə gətirib çıxara bilər. Təcrübə göstərmişdir ki, bu bəla ilə təklikdə mübarizə aparmaq mümkün deyildir. Bu məsələdə bütün dövlətlərin səylərini sıx birləşdirmək lazımdır, vahid yanaşma lazımdır, ikili standartlardan qurtarmaq lazımdır. Terrorizmin milliyyəti yoxdur, dini yoxdur, ona görə də bu məsələyə vahid mövqedən yanaşmaq üçün çox ciddi səylər gərəkdir. Pis terror təşkilatları, bitərəf terror təşkilatları ola bilməz, onların hamısına eyni mövqedən yanaşılmalıdır. Terrorizmdən ziyan çəkən ölkə kimi Azərbaycan terrorizmlə mübarizə ilə bağlı bir çox tədbirlərdə iştirak edir. Biz bu istiqamətdə gələcəkdə də işləyəcəyik. Erməni terror təşkilatları ölkəmizdə 32 terror aktı törətmiş və bunun nəticəsində iki min günahsız vətəndaşımız həlak olmuşdur. Terrorizmin xalqımıza vurduğu ağrı-acılar yaxşı məlumdur. Ona görə də bir daha demək istəyirəm ki, yalnız birgə səylər, vahid yanaşma bu bəlanı aradan qaldırmağa imkan verə bilər.
Regionumuzdakı həll edilməmiş münaqişələr də sabitlik üçün potensial və praktik təhlükə törədir. Azərbaycan Ermənistanın təcavüzü nəticəsində ərazisinin 20 faizi işğal altında olan ölkədir və bu işğal artıq 10 ildən çoxdur davam edir. Azərbaycanlılara qarşı həyata keçirilmiş etnik təmizləmə nəticəsində hazırda bir milyondan çox vətəndaşımız qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətindədir. Biz ümid edirik ki, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı qətnamələri yerinə yetiriləcəkdir. Təəssüf ki, BMT-nin dörd qətnaməsi indiyədək yerinə yetirilməyibdir. Bu qətnamələrdə bütün işğalçı qüvvələrin Azərbaycan ərazisindən qeyd-şərtsiz çıxarılması tələb olunur. Ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığı prinsipi beynəlxalq hüququn hamılıqla qəbul olunmuş prinsipidir və ona dönmədən əməl edilməlidir. O ki qaldı ölkələrimizin ərazilərindəki azlıqların təhlükəsiz yaşaması məsələsinə, onların, demək olar, hər birində milli azlıqlar var. Lakin azlıq olmaq hələ o demək deyil ki, ərazinin azlıq yaşayan hissəsinin ayrılmasını tələb etmək və davakar separatçılıq siyasəti yürütmək lazımdır. Bu gün qəbul ediləcək bəyannamədə bu barədə çox aydın bəhs edilir. Ərazi bütövlüyü, separatçılıqla mübarizə regional inkişafın və təhlükəsizliyin dəyişməz elementləridir. Çünki separatçılıq meyillərinə göz yumulsa, bu məsələdə də ikili standartlardan çıxış edilsə, bir yerdə ərazi bütövlüyünün pozulması mümkün, digər yerdə qeyri-mümkün sayılsa, onda bu, bir çox ölkələr və bütün dünya üçün fəlakətli nəticələrə gətirib çıxaracaqdır. Ona görə də bunun üzərində çox ciddi düşünmək və belə məsələlərin həllinə vahid mövqedən yanaşmaq lazımdır. Dünyada muxtariyyətlərin çox müsbət təcrübəsi mövcuddur. Muxtariyyətlər Asiya regionunda da, Avropa regionunda da var. Odur ki, bu cür hər bir münaqişə yalnız və yalnız beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində, etimad tədbirlərinin möhkəmləndirilməsi şəraitində həll olunmalıdır.
Azərbaycan regional əməkdaşlıq məsələlərində iştirakına özünün xarici siyasətinin çox mühüm elementi kimi baxır. Biz hesab edirik ki, gələcəkdə Asiya regionunda əməkdaşlıq genişlənəcək, inkişaf edəcək, ölkələrimizin həm iqtisadi potensialı, həm də qarşılıqlı siyasi fəaliyyəti buna təkan verəcəkdir. Biz, öz tərəfimizdən, bütün regional layihələrə fəal qoşulmağa hazırıq və bunlarda iştirak etmək niyyətindəyik.
Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.