Araşdırma: Həkimlərin “normaldır” ifadəsi pasiyentləri müalicədən uzaqlaşdıra bilər
Bakı, 11 avqust, AZƏRTAC
Həkimlər pasiyentləri sakitləşdirmək üçün “panikaya düşməyin” və ya simptomların “normal” olduğunu deyə bilərlər. Lakin yeni araşdırma göstərir ki, pasiyentlər bu ifadəni bəzən “müalicəyə ehtiyac yoxdur” kimi başa düşür və nəticədə tibbi yardım almağa daha az meyilli olurlar.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Kaliforniya Universitetinin San-Dieqodakı Rady İdarəetmə Məktəbinin apardığı araşdırmanın nəticələri “Nature Human Behaviour” jurnalında dərc olunub. Tədqiqat 9 min 371 iştirakçının cəlb olunduğu 14 təcrübəni əhatə edib. Araşdırmada menopauza və miqrendən tutmuş diş ağrısı, mövsümi allergiya və qanda qlükozanın yüksək səviyyəsinə qədər müxtəlif sağlamlıq problemləri nəzərdən keçirilib.
Tədqiqatın ideyası müəllif Seyi Lawalın menopauza ilə bağlı tibbi ünsiyyətə marağından yaranıb. Pasiyentlər bəzən narahatedici simptomların sadəcə yaşlanmanın normal hissəsi olduğunu eşitdikdə özlərini diqqətdən kənarda qalmış hiss etdiklərini bildirirlər. Bu isə tədqiqatçılarda həkimlərin və pasiyentlərin eyni ifadələri fərqli şəkildə başa düşə biləcəyi ilə bağlı sual yaradıb.
Bunu araşdırmaq üçün alimlər ictimaiyyət nümayəndələri və tibb işçilərinin iştirakı ilə 14 təcrübə aparıblar. İştirakçılara real tibbi vəziyyətləri əks etdirən ssenarilər təqdim edilib. Ssenarilərin bir hissəsində tibb işçiləri simptomları “normal” kimi qiymətləndirib, digər hissəsində isə bu ifadədən istifadə etməyiblər. Daha sonra iştirakçıların müalicə almağa meyli ölçülüb və nəticələr tibb işçilərinin gözləntiləri ilə müqayisə edilib.
“İlk olaraq həkimlər gözləyirdilər ki, pasiyentin simptomlarını normallaşdırmaq onun müalicə alma ehtimalını artıracaq və ya ən pis halda heç bir təsir göstərməyəcək. Lakin pasiyentlərin reaksiyası tam əks istiqamətdə oldu”, – deyə Rady İdarəetmə Məktəbinin doktorantı və araşdırmanın ilk müəllifi Seyi Lawal bildirib.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, həkimlər “normal” sözündən daha çox “tez-tez rast gəlinən və yaxşı öyrənilmiş” mənasında istifadə edirlər. Pasiyentlər isə bu ifadəni “qəbul edilə bilən” və ya “müalicəyə ehtiyac olmayan” kimi qəbul edə bilirlər. Araşdırmanın nəticələri səhiyyə sahəsində pasiyentlərin özlərini diqqətdən kənarda qalmış hiss etməsi ilə bağlı müzakirələrin genişləndiyi bir dövrə təsadüf edir. Bəzi hallarda bu vəziyyət “tibbi qazlaytinq” (medical gaslighting) adlandırılır.
Tədqiqat göstərir ki, həkimlərin yaxşı niyyətlə pasiyentləri rahatlatmağa çalışması belə, düzgün izah edilmədikdə yanlış anlaşılmaya səbəb ola bilər.
Alimlər bu problemin qarşısını almağın iki sadə yolunu da sınaqdan keçiriblər. Birinci yanaşma “normal” ifadəsini açıq şəkildə müalicə tövsiyəsi ilə birlikdə işlətmək, ikinci yanaşma isə bu sözün statistik mənada istifadə edildiyini və “belə olmalıdır” və ya “müalicə edilməməlidir” anlamına gəlmədiyini izah etmək olub.
Hər iki üsul həkim və pasiyent arasındakı ünsiyyət boşluğunun azalmasına kömək edib.
Araşdırmanın baş müəllifi, Rady İdarəetmə Məktəbinin marketinq professoru On Amir bildirib ki, həkimlərin məqsədi adətən pasiyentin narahatlığını azaltmaqdır, lakin ifadələrin düzgün seçilməməsi əks nəticə verə bilər.
Müxbir-Günel Türksoy
Bölmənin digər xəbərləri
