AZƏRBAYCANDA ARXİV QURUCULUĞUNUN 85 İLLİYİNƏ HƏSR OLUNMUŞ YUBİLEY MƏRASİMİ
Foyedə Dövlət Arxivinin tarixi ilə bağlı sərgi təşkil edilmişdi.
Milli Arxiv İdarəsinin rəisi, tarix elmləri namizədi Ataxan Paşayev ölkəmizdə arxiv quruculuğunun tarixi haqqında məruzə etmişdir. Bildirilmişdir ki, bu işin əsası 1920-ci il dekabrın 6-da Azərbaycan İnqilab Komitəsinin sədri Nəriman Nərimanov tərəfindən imzalanmış “Vahid dövlət arxiv fondunun yaradılması və Xalq Maarif Komissarlığı yanında mərkəzi dövlət arxivinin təşkili haqqında” dekretlə qoyulmuşdur. 1921-ci ilin yanvarından Bakıda fəaliyyətə başlayan Azərbaycan SSR Mərkəzi Dövlət Arxivi Qafqazda ilk dövlət arxivi olmuşdur. 1925-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında, 1928-ci ildən isə qəzalarda da arxiv təşkilatları yaradılmışdır. 1938-1960-cı illərdə bütün keçmiş SSRİ məkanında olduğu kimi, Azərbaycanda da arxiv təşkilatları Xalq Daxili İşlər Komissarlığının (sonralar nazirliyinin) tabeliyində idi və bu səbəbdən onlar qapalı təşkilatlara çevrilmişdi, elmi tədqiqat işlərinin aparılması və arxiv sənədlərindən istifadə edilməsi işində ciddi əngəllər vardı. 1960-cı ildə arxiv təşkilatlarının Nazirlər Sovetinin tabeliyinə verilməsi ilə dövlət arxivləri şəbəkəsinin yenidən qurulması və genişlənməsinə imkan yaranmışdır. 1966-cı ildə Mərkəzi Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivi, 1968-69-cu illərdə Mərkəzi Dövlət Səs Yazıları Arxivi və Mərkəzi Dövlət Elm, Texnika və Tibb Sənədləri Arxivi və s. təşkil olunmuşdur. Hazırda ölkəmizin arxiv sisteminə bilavasitə Milli Arxiv İdarəsinə tabe olan respublika əhəmiyyətli 7 dövlət arxivi, Dövlət Arxivinin 15 filialı, Naxçıvan MR Dövlət Arxivi, eləcə də 57 rayon və şəhər arxivləri daxildir.
Məruzəçi vurğulamışdır ki, xüsusilə müstəqillik illərində Azərbaycanda arxiv quruculuğu işinə diqqət və qayğının artırılması, arxivlərin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. “Milli arxiv fondu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu və “Azərbaycan Respublikasında arxiv işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” 2002-ci il 2 dekabr tarixli Prezident Fərmanı bu sahədə mühüm rol oynamışdır.
Yığıncaqda Milli Məclisin deputatları - Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin direktoru professor Rafael Hüseynov, AMEA-nın Tarix İnstitutunun direktoru, professor Yaqub Mahmudov, habelə Kinematoqrafçılar İttifaqının birinci katibi, xalq artisti Rasim Balayev, AZƏRTAC-ın baş direktorunun birinci müavini Vaqif Musayev, bəstəkar, xalq artisti Tofiq Bakıxanov, ABŞ-dan gəlmiş qonaqlar - Viskonsin Universitetinin professoru, hazırda Azərbaycan aşıq sənətinə dair araşdırmalar aparan Anna Şenarslan və “Azerbaijan-İnternational” jurnalının redaktoru Beta Bleyer və başqaları arxiv işçilərini təbrik etmişlər. Çıxış edənlər xalqımızın mənəvi sərvətinin qorunub saxlanması sahəsində arxiv işçilərinin fədakar əməyini yüksək qiymətləndirmiş, xarici ölkələrin arxivlərində və kitabxanalarındakı Azərbaycanla bağlı sənədlərin, heç olmazsa, surətlərinin respublikamıza gətirilməsinin zəruriliyindən danışmışlar.
Mərasimdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə müraciət qəbul edilmişdir. Müraciətdə vurğulanır ki, 85 il ərzində şərəfli yol keçmiş Azərbaycan Respublikasının arxiv xidməti təşkilatları xalqımızın çoxəsrlik tarixini öyrənmək üçün qiymətli sənədlərin və materialların mərkəzləşdirildiyi, mühafizə olunduğu və hərtərəfli istifadə edildiyi elmi tədqiqat mərkəzinə çevrilmişdir.
Müstəqil Azərbaycanımızın əsas dövlət atributlarından biri olan arxiv xidməti təşkilatları hazırda geniş şəbəkəyə malikdir. Ölkəmizdə dövlət quruculuğunun, iqtisadiyyatın, elmin, mədəniyyətin, ictimai həyatın ən müxtəlif sahələrini özündə əks etdirən arxivlərdə 13 min fond üzrə 4 milyondan artıq kağız əsaslı idarəçilik işləri, 800-dən çox fond üzrə elm, mədəniyyət, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin 110 minədək işdən ibarət şəxsi sənədləri, 170 mindən artıq saxlama vahidindən ibarət elm və texnika sənədləri, 26 min saxlama vahidi kino, 400 mindən artıq foto, 26 min saxlama vahidi fono (səs yazıları) sənədləri mühafizə olunur.
Müraciətdə daha sonra deyilir ki, ölkəmiz müstəqillik əldə etdikdən sonra ulu öndərimiz Heydər Əliyev tərəfindən imzalanmış “Milli arxiv fondu haqqında” Qanun və “Azərbaycan Respublikasında arxiv işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Fərman respublikamızın arxiv orqanları qarşısında böyük vəzifələr qoymuş və geniş perspektivlər açmışdır. Bu sənədləri əldə rəhbər tutan ölkəmizin arxiv işçiləri xalqımızın tarixinin ən mühüm və şərəfli bir dövrünü təşkil edən 1970-90-cı illərə aid yüz minlərlə iş və sənədlərin dövlət arxivlərinə qəbulunu təmin etmiş, bununla da ictimai elmlərin, xüsusilə tarix elminin tədqiqat bazasını daha da zənginləşdirmişlər. Milli arxiv fondunun sənədlərindən gənc Azərbaycan dövlətçiliyinin daha da möhkəmləndirilməsi və tərəqqisi naminə hərtərəfli istifadəsi üçün möhkəm zəmin yaradılmışdır.
Möhtərəm cənab Prezident!
Biz - ölkəmizdə dövlət arxiv xidməti təşkilatının 85 illiyi münasibətilə keçirilən toplantının iştirakçıları Milli arxiv fondunun xalqımızın tarixinin öyrənilməsindəki roluna və tariximizin ilkin mənbələr əsasında yazılmasında arxivlərimizin xüsusi yer tutmasına hər cür şərait yaratdığınıza və hərtərəfli dəstək verdiyinizə görə Sizə təşəkkürümüzü bildirir və əmin edirik ki, həyata keçirdiyiniz daxili və xarici siyasət xəttini ürəkdən bəyənərək dəstəkləyir və Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv Fondunun bundan sonra daha da zənginləşdirilməsi naminə səylərimizi artıracağıq.
Bölmənin digər xəbərləri
