Bakı, 18 iyun, AZƏRTAC

AZƏRTAC xaricdə yaşayan və fəaliyyət göstərən soydaşlarımızla silsilə müsahibələrini davam etdirir. Bu dəfə qonağımız musiqişünas, Vyanada fəaliyyət göstərən “Musiqi sevinc bəxş edir” musiqi məktəbinin təsisçisi Fərəh Tahirovadır.

Fərəh Tahirova fortepiano, nəzəriyyə və musiqi tarixi müəllimi, konsertmeyster, həmçinin Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının elmi laboratoriyasının baş elmi işçisi və “Musiqi tarixi” kafedrasının dosenti (2006–2010) kimi fəaliyyət göstərib. O, 2011-ci ildə sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb. 2010–2024-cü illərdə Vyanada fəaliyyət göstərən “Mədəniyyətlərin görüş nöqtəsi” təşkilatının bədii rəhbəri olub. Hazırda isə Vyanadakı “Musiqi sevinc gətirir” Musiqi Məktəbində pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur.

O, həmçinin “Dmitri Şostakoviç və Azərbaycan musiqi mədəniyyəti”, “Şostakoviç və Türkiyə” kitablarının müəllifidir. Elmi və ədəbi fəaliyyəti ilə yanaşı, Avstriya, Macarıstan və Slovakiyada çoxsaylı beynəlxalq musiqi festivalları və konsertlər təşkil edib, onlara rəhbərlik edib. Müxtəlif beynəlxalq musiqi tədbirlərində və simpoziumlarda iştirak edib. Vyanada keçirilən bir neçə beynəlxalq fortepiano müsabiqəsində, o cümlədən “Classic Pure Vienna” və “Sounds of the Land of Fire” müsabiqələrində münsiflər heyətinin üzvü olub.

O, həmçinin Vyana Musiqi və İfaçılıq Sənətləri Universitetində (Mdw) akademik təqdimatlarla çıxış edib. Bu təqdimatlar, xüsusilə, Şostakoviçin Qara Qarayev və Cövdət Hacıyev kimi görkəmli Azərbaycan bəstəkarları ilə tarixi əlaqələrinə həsr olunub. Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin xaricdə təbliği sahəsində xidmətlərinə görə 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin medalı ilə təltif olunub. Bundan əvvəl isə Azərbaycan musiqi sənətinin inkişafına verdiyi töhfəyə görə “Bakılı” Cəmiyyətinin “HUMAY” milli mükafatına və Gənclər və İdman Nazirliyinin mükafatına layiq görülüb.

-Fərəh xanım, siz Avstriyada yaşayırsınız və bu ölkədə çalışırsınız. Bakıya tez-tezmi gəlirsiniz və həmyerlilərinizlə əməkdaşlıq edirsinizmi?

-Mən çalışıram ki, ildə ən azı bir dəfə Vətənə gəlim. Həmyerlilərimizlə əməkdaşlığı hər bir azərbaycanlının borcu hesab edirəm. Təbii ki, mən də onlarla əlaqə saxlamağı davam etdirir, birgə layihələr həyata keçirirəm.

-Siz Avstriyada Azərbaycan musiqisi haqqında akademik səviyyədə danışırsınız. Avropalılar buna nə dərəcədə maraq göstərirlər?

-Azərbaycan musiqisinə maraq çox böyükdür. Məsələn, Vyana Dövlət Konservatoriyasında Qara Qarayevin və Cövdət Hacıyevin 100 illik yubileylərinə həsr olunmuş tədbirlər təşkil edəndə Haydn Kvartetinin rəhbəri, tanınmış avstriyalı violonçel ifaçısı Nikolay Nyu Azərbaycan bəstəkarlarının kvartetlərini ifa etmək istədiyini bildirdi və hətta məndən notları istədi.

Həmin tədbirlərdə tarixi faktlar, arxiv sənədləri və fotoşəkillər əsasında Dmitri Şostakoviçin Azərbaycanla əlaqələrinin ümumi mənzərəsi ilk dəfə Avstriyada təqdim olundu. Xüsusilə onun azərbaycanlı tələbələri – Qara Qarayev və Cövdət Hacıyevlə yaradıcılıq və peşəkar əlaqələri müzakirə edildi. Vyanada Azərbaycan musiqisinə mədəni və peşəkar marağın bu cür nümunələri az olmayıb. Avstriya ictimaiyyətində böyük maraq doğuran digər mühüm layihə isə 2022-ci ildə Azərbaycan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi ilə Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyəti ilə birlikdə təşkil etdiyim “Azad Şuşa” konserti oldu. “Şuşa İli”nə və Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılmasının 20 illiyinə həsr olunmuş tədbir Vyananın qədim mərkəzi kilsələrindən biri olan Müqəddəs Pyotr kilsəsində keçirildi. Fürsətdən istifadə edərək, Zalsburqdakı Azərbaycan Evinin rəhbəri Fərid Əzizova xüsusi təşəkkürümü bildirirəm.

Gecə çərçivəsində mən görkəmli musiqiçilər Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xan Şuşinski və başqalarının vətəni olan Şuşa şəhərinin tarixi və mədəni irsi haqqında məlumat verdim. İlk dəfə olaraq Avstriya kilsəsində Azərbaycan bəstəkarlarının muğam musiqisi Azərbaycan-Amerika Musiqi Fondunun təsisçisi və beynəlxalq müsabiqələrin laureatı Cəmilə Cavadova-Şpitsberqin ifasında orqanda səsləndirildi.

Qonaqlara həmçinin Qara Qarayevin, Vasif Adıgözəlovun, Aqşin Əlizadənin, İohann Ernst Eberlinin, Georq Muffatın və Cozef Rennerin əsərləri təqdim olundu. Konsert diplomatik nümayəndəliklərin, mədəniyyət və elm dairələrinin nümayəndələrinin də iştirak etdiyi auditoriya tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılandı.

Bundan başqa, məktəbimin şagirdləri müxtəlif beynəlxalq müsabiqə və festivallarda uğurla çıxış edərək Avropa bəstəkarlarının əsərləri ilə yanaşı Azərbaycan musiqisini də ifa edirlər. Onlar “Edelweiss” və “Prima La Musica” kimi məşhur Vyana müsabiqə və festivallarının qalibləri və laureatlarıdır.

– Siz Şostakoviçi qeyd etdiniz. Elmi fəaliyyətiniz onun yaradıcılığı ilə bağlıdır. Niyə məhz bu bəstəkarı seçdiniz?

– Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının aspiranturasında təhsil aldığım illərdə dissertasiya mövzum tanınmış alim, musiqişünas, professor bibim Şəhla Mahmudova-Həsənovanın məsləhəti ilə seçilmişdi.

“Dmitri Şostakoviçin ənənələri Qara Qarayev və Cövdət Hacıyevin simfonik və kamera-instrumental yaradıcılığında” adlı dissertasiya mövzusu mənim sevimli və əvəzedilməz elmi rəhbərim – görkəmli alim, musiqişünas, professor Elmira Abasova tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdi.

Mövzunun aktuallığını və kifayət qədər araşdırılmamasını vurğulayaraq, qarşıya qoyulan məqsədə nail olmaq üçün bu tədqiqatın əhəmiyyətini və zəruriliyini ön plana çəkməyə çalışırdım. Beləliklə, “Dmitri Şostakoviç və Azərbaycan musiqi mədəniyyəti” kitabım meydana gəldi.

Sonralar Türkiyənin Azərbaycandakı səfirliyinin xətti ilə qardaş ölkəyə etdiyim yaradıcılıq səfərləri “Şostakoviç Şərq–Qərb mədəni dixotomiyası kontekstində” mövzusunun davam etdirilməsinə şərait yaratdı və nəticədə müəllif-tərtibçi kimi çıxış etdiyim “Şostakoviç və Türkiyə” kitabı ərsəyə gəldi.

– Bundan əlavə, siz Vyanadakı “Musiqi sevinc gətirir” musiqi məktəbinin təsisçisi və rəhbərisiniz. Bu qərara necə gəldiniz və xaricdə belə fəaliyyətlə məşğul olmaq nə dərəcədə çətindir?

– Pedaqoji fəaliyyət peşəkar həyatımda həmişə mühüm yer tutub. Uzun illər ərzində çoxlu sayda şagirdim olub və onlarla birlikdə müxtəlif beynəlxalq festival və müsabiqələrdə iştirak etmişik.

Zaman keçdikcə fortepianoda ifa etməklə yanaşı musiqi nəzəriyyəsi və tarixinin öyrənilməsinə də xüsusi diqqət yetirilən öz musiqi məktəbimi yaratmaq ideyası yarandı.

Şükürlər olsun ki, bəzi bürokratik məqamları nəzərə almasaq, hələlik ciddi çətinliklərlə qarşılaşmamışam.

Mən öz peşəmi sevirəm, çünki bu peşə mənə ilham verir, yaradıcılıq baxımından daim inkişaf etməyə sövq edir və böyük sevinc bəxş edir. Elə buna görə də məktəbə simvolik olaraq “Musiqi sevinc gətirir” adını vermişəm.

– Təhsilinizi Azərbaycanda almısınız, hazırda isə Vyanada dərs deyirsiniz. Metodikanızda Azərbaycan fortepiano məktəbinin yanaşmalarından istifadə edirsinizmi?

– Şübhəsiz ki, Azərbaycan musiqi məktəbinin zəngin ənənələri şagirdlərimin tərbiyəsində və peşəkar formalaşmasında son dərəcə mühüm rol oynayır. Məhz milli ifaçılıq və pedaqoji məktəbin fundamental prinsiplərinə söykənmək uşaqların yaradıcılıq potensialını səmərəli şəkildə inkişaf etdirməyə və onların bədii dünyagörüşünü formalaşdırmağa imkan verir.

Bunsuz tam təhsil prosesini təsəvvür etmək sadəcə mümkün deyil. İşimdə məni hər zaman dəqiqlik, tələbkarlıq, aydınlıq və intizam istiqamətləndirir. Amma bununla yanaşı, xeyirxahlıq və uşaqlara böyük sevgi də var. Çünki uşaqlar öz müsbət enerjilərini biz müəllimlərə bəxş edirlər, biz də onu sevgi ilə qəbul edərək öz biliklərimizi, bacarıqlarımızı və mənəvi dəyərlərimizi onlara ötürürük.

– Həyatda və yaradıcılıqda sizə kömək edən sırf azərbaycanlılara xas hansısa xarakter xüsusiyyətiniz varmı?

– Bəli, əlbəttə var. Düşünürəm ki, bu, səbir və daxili dözümlülük, hətta çətin şəraitdə belə ləyaqət hissini qoruyub saxlamaq bacarığıdır. Həyat və yaradıcılıq üçün bu, çox güclü dayaqdır.

_{Müəllif – Anara Axundova}