Bakı, 14 fevral, Tatyana İvanayeva, AZƏRTAC

Ötən ilin sonundan bəri çoxsaylı konsert təklifləri arasında Kamera və Orqan Musiqisi Zalında şam işığında keçirilənlərə tələb daha çoxdur. Onların təşkilatçısı qismində “RED EVENTS” agentliyi çıxış edir. Bu cür ab-havada “Mystery Ensemble” qrupunun yüksək səviyyəli musiqiçilərinin ifa etdikləri əsərlər xüsusi maraq doğurur. Bu qrupu Azərbaycanın Əməkdar artisti, P.İ.Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının məzunu Ceyla Seyidova bir araya gətirib.

Qeyd etmək lazımdır ki, “Mystery Ensemble” qrupu “RED EVENTS”in beynəlxalq musiqi layihəsidir. O, müxtəlif ölkələrdə aparıcı musiqiçiləri bir araya gətirir. Azərbaycanın “Mystery Ensemble” qrupu bakılılara və şəhərin qonaqlarına “Harri Potter”, “Üzüklərin hökmdarı”, “Karib dənizinin quldurları”, “Taxt-tac oyunları” və digər filmlərin musiqisindən ibarət orijinal proqram təqdim edir. Yeni il ərəfəsində isə onlar musiqisevərlər qarşısında P.İ.Çaykovskinin əsərləri ilə çıxış ediblər. Hər bir konsert anşlaqla keçib, dinləyicilər musiqiçiləri sürəkli alqışlarla qarşılayıblar.

Təəccüblü deyil ki, “Mystery Ensemble” ansamblını öz skripkası ilə idarə edən Ceyla Seyidova 2017-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasındakı Dövlət kvartetində “birinci skripka” vəzifəsində çalışır.

-“Birinci skripka” olmaq sizin üçün nə deməkdir?

-Bu, ilk növbədə, məsuliyyətdir! Bu, həm də güc deməkdir. Eyni zamanda, musiqiçilərin dayağıdır. “Birinci skripka”nın əhvali-ruhiyyəsi təxminən bir dəqiqədən sonra digər musiqiçilərə də sirayət edir. Axı onlar incə hissləri daha tez qəbul edirlər. Bu səbəbdən mən özüm də həmkarlarımın qarşısına müsbət emosiyalarla çıxmağa çalışıram. Aydındır ki, həyat öz şərtlərini diktə edir və yüksək əhvali-ruhiyyədə olmaq müəyyən səbəblərdən heç də həmişə mümkün olmur. Məsələn, qış mövsümündə Çaykovskinin musiqisi artıq o qədər də ənənəvi deyil. Bu bəstəkarın əsərlərini başqa təbdə təqdim etmək lazımdır. Onu olduğu kimi ifa etmək çox çətin olur. Bu musiqinin xüsusiyyəti elədir ki, ifa zamanı onun dinləyiciyə çatdırılması getdikcə təkmilləşir. “RED EVENTS” ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Kirxdə keçirilən silsilə konsertlərin sonunda mən elə bir emosional vəziyyətdə idim ki, pianoçumuz da bir müddətdən sonra mənim halıma düşdü. Bax onda özümə təlqin etdim ki, toparlanmalı və həmkarlarımın qarşısında məsuliyyətli olmalıyam. Çünki mən aparıcı ifaçıyam və buraya toplaşdığımız məqsəd uğrunda başlıca kamerton rolunu oynayıram. “Birinci skripka” konsertə hamıdan əvvəl gəlməli, hazırlaşmalı və heç bir səhvə yol verməməlidir. Mən kollektivimizdə həm də konsertmeysterəm. Sayıqlığı itirmək öz-özlüyündə digər musiqiçilərə də sirayət edə, onları ruhdan sala bilər. Yalnız şəxsi nümunə həmkarlarımı konsert zamanı daha məsuliyyətli olmağa sövq edir. Bizim ansamblın timsalında qeyd etmək lazımdır ki, kollektivimiz dirijorsuz çalışır. Belə ki, onun olmadığı şəraitdə məsuliyyəti də yarıbayarı bölmək lazım gəlir. Əks halda, bütün konsert boyu baş verənlərin tam məsuliyyəti sənin üzərinə düşür. “Harri Potter” saundtreki konsertini misal gətirmək istəyirəm. Həmin vaxt filarmoniyanın səhnəsində on musiqiçi çıxış edirdi, sonra mən dostlarım olan dirijorlardan ifamız haqqında yüksək qiymət aldım. Onlar qeyd etdilər ki, biz təkcə eyni ritmdə ifa etmirdik, həm də birlikdə nəfəs alırdıq. Şəxsi şübhələrimi xatırlayıram; düşünürdüm ki, dirijorsuz işin öhdəsindən gələ biləcəyikmi? Axı musiqiçilər mənə tam etimad göstərirdi və “birinci skripka”nın ən kiçik nüansları onların dayağı idi. Beləliklə, mənim skripkam təkcə musiqi aləti yox, həm də dirijor çubuğu funksiyasını yerinə yetirirdi. Bax belə ardıcıllıqla çıxışımız davam edirdi. Musiqiçilər mənim işarəmdən sonra notlara baxır, sonra yenidən diqqəti mənə yönəldirdilər. Belə demək mümkünsə, konsertdə gözlərlə təmas, musiqi alətlərinin vəhdəti və təbəssümlə ifa yaddaqalan oldu.

-Yeri gəlmişkən, dirijora həmişə ehtiyac varmı?

-Yox. Kvintet onsuz da keçinə bilir. Amma hazırkı məqamda elə müasir əsərlər var ki, onları dirijorsuz ifa etmək mümkün deyil. Çünki müəyyən sayda taktlardan sonra səsi tutmaq lazım gəlir, həm də partiyaya bələd olmaq, deyək ki, royalı bilmək tələb olunur. Dirijor isə artıq partituranın bütün partiyalarına baxır, bəstəkarın hər hansı fantaziyasını idarə etməyə çalışır. Müasir musiqidə keçmişdəki bəstəkarlarla müqayisədə müəlliflər daha sərbəst olurlar.

-Siz aparıcı musiqiçi kimi diktatorsunuz?

-Mənə elə gəlir ki, uşaqlıqdan diktatoram. Bu, artıq Uşaq Kamera Orkestrinin tərkibində səhnəyə çıxdığım vaxt bəlli idi. Yeddi yaşımda məni Teymur Göyçayevin uşaq filarmoniyasına gətirdilər. Orada üç qrup vardı və skripkaçıların arasında ən kiçiyi mən idim. Qalan uşaqlar məndən daha böyük idilər. Beləliklə, mən öz yoluma ən sonuncu skripka mövqeyimdən başladım. Amma birinci olmaq arzum və səylərim o qədər böyük idi ki, bir müddət sonra artıq ikinci skripkaların konsertmeysteri oldum. Mənim qrupumdan üç oğlanın məndən üç boy hündür olması hələ də yadımdadır. Beləliklə, birinci olmaq anadangəlmə istedaddır. Bunun üçün diktatorluq, inadcıllıq lazımdır. Adi şıltaqlıq deyil, sadəcə, çoxlu çalışmaq məqsədə çatmaqda əsas vasitədir. Bunu davranışınla deyil, öz ifan, musiqiyə münasibətinlə sübut edirsən. Bizim peşədə başqa vasitə yoxdur. Burada sözlər və emosiyalar heç bir rol oynamır. Yalnız yaxşı ifa və gərgin zəhmət. Öz qrupumu idarə etmək üzrə hüququmu isbat edərək, yaşıma və boyuma rəğmən, indiyədək “diktatorluq” fəaliyyətimi davam etdirirəm və artıq bilirəm ki, heç vaxt ikinci mövqedə olmayacağam. Bu gün də mövqelərimi qoruyub saxlamağa çalışıram...

-Siz saundtreklərin müstəqil əsər kimi tamaşaçıya çatdırılması trendinə üstünlük verirsiniz. Bu zaman hansı istiqamətdə hərəkət edirsiniz?

-Azərbaycanda bu trend indi yayılmağa başlayır və mən buna çox şadam. Çünki mənim özümün də buna ehtiyacım var idi. Mən də həmin musiqini ifa etmək istəyirdim. Ona görə də “RED EVENTS”in dəstəklədiyi saundtrek proqramı məni həyəcanlandırdı. Səfərlərim zamanı bu proqramlarla verilən konsertlərdə olurdum və düşünürdüm ki, onlar bizdə niyə olmasın. Çoxlu sayda insanlar üçün şərti Bethoven, Bax, Çaykovski maraq doğurmur. Bəli, həmin konsertlərin müəyyən tamaşaçıları var. Amma geniş dinləyici kütləsi həm tamaşa etməyi və həm də qulaq asmağı xoşlayır. Mən səhnədən tamaşaçını görürəm, onların çoxu əvvəllər bizim konsertlərdə olmayıb. Ziyalı və yaraşıqlı insanlar konsertdən sonra bizə yaxınlaşır, təşəkkür edir və şəkil çəkdirmək istəyirlər. Onların növbəti konsertlərin nə vaxt olacağı barədə sualları məni ruhlandırır. Həmin məqamda sevinirəm ki, nəhayət insanların musiqiyə marağı artır. Saundtreklər formatına tələbat var və səhnəyə çıxdığımda zalın dolu olduğunu görürəm. Bu, bir musiqiçi kimi mənim üçün xoşdur. Mən anşlaqlarda ifa etməyi sevirəm. Çünki bu vaxt qeyri-adi enerji alıram. Düşünürəm ki, insanlar vaxt ayıraraq sənin təklif etdiyin konsertə gəlib, deməli, onların bayram əhvali-ruhiyyəsi bizdən asılıdır.

-“Mystery Ensemble”in musiqini tamaşaçıya təqdim etməkdə novator yanaşması olduğunu söyləmək mümkündürmü?

-Dəfələrlə eşitmişəm ki, səhnədə musiqi əsərlərinin elan edilməməsi tamaşaçılar üçün həqiqətən də qəribədir. Axı, bu, onların musiqinin səslənməsi “mistikası”nı pozur, amma bu qərar emosional dalğanı itirməmək üçün şüurlu şəkildə verilir. Son nəticədə konsert proqramı elektron anonslarda təqdim edilir. Öz müşahidələrimdən misal çəkmək istəyirəm: Miyadzakinin konsertinə gələnlər onu yaxşı tanıyırdırlar. Zalda oturan uşaqlar bu və ya başqa əsərin mənbəyini özləri deyirdilər. Konsertlərimizin müxtəlif yaş qruplarına aid auditoriya toplaması da ayrıca sevinc mənbəyi və özünəməxsus novatorluqdur. Demək, bizim yanaşmamız düzgündür.

-Layihələr ötən ilin sonunda və bu ilin əvvəlində təqdim edilib və müəyyən dərəcədə salon konsertlərini dirçəldir. Bu ab-havanın seçilməsi musiqiyə və ya ruh yüksəkliyinə təsir edirmi?

-Bütün bunların şüurlu şəkildə baş verdiyini söyləyə bilmərəm. Konsertlərin təşkilatçılarının təklif etdikləri format öz-özlüyündə maraqlıdır - şam işığında, həm də gözəl bir zalda musiqi əsərləri ilə vəhdət... Belə olan halda ruh yüksəkliyi də təbiidir. Tamaşaçıların münasibəti isə konsertlərə yeni ovqat qatır.

-Konsertin təşkilatçıları hansı rola malikdirlər? Konkret kompaniya ilə əməkdaşlığın səmərəliliyi baxımından hansı incəliklər meydana çıxır?

-“Mystery Ensemble”in təşkilatçıları ilə birgə işimiz əla alındı. Qarşılıqlı fəaliyyət və musiqiçiləri eşitmək bacarığı, onlar üçün şərait yaratmaq konsertin uğurunu şərtləndirir. “Mystery Ensemble”ə olan diqqətin “RED EVENTS” tərəfindən güclənməsi tarixçəsi özü də bir “mahnı”dır. Sentyabrda Kirxdə keçirilən konsertlərin birində kompaniyanın nümayəndələri ilə tanış olduq. Sonrakı görüş Londonda oldu, həm də əməkdaşlığımızın daimi əsasda təşkilini şərtləndirdi. Eyni zamanda, mənə fəaliyyət sərbəstliyinin verilməsi verilən təklifi daha da cəlbedici etdi. Təşkilatçıların musiqiçiləri anlaması da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çox vaxt bir axşamda iki konsert veririk və təşkilatçıların qayğısı bizi təsirləndirir... Belə əməkdaşlıq öz bəhrəsini verir, konsertlər anşlaqla keçir, musiqiçilər yeni yaradıcılıq enerjisi ilə səhnəyə çıxırlar.