Bakı, 17 aprel, AZƏRTAC

Qloballaşma və sürətli informasiya dəyişiklikləri kontekstində Ana dilinin qorunub saxlanması məsələsi təkcə mədəni deyil, həm də strateji əhəmiyyət kəsb edir. Rusiyadakı Azərbaycan icması üçün bu, kimliyin təməli, nəsillərarası əlaqənin vacib elementi və sistemli dəstək tələb edən mədəni koddur.

Diqqətəlayiqdir ki, Azərbaycan dilinin inkişafı mövzusu getdikcə dövlətlərarası səviyyədə də daha aktiv şəkildə müzakirə olunur. Belə ki, Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk bu yaxınlarda verdiyi açıqlamada Rusiyada Azərbaycan dilinin öyrənilməsinə ehtiyac olduğunu açıq şəkildə qeyd edərək, bu istiqaməti təşviq etməyə hazır olduqlarını vurğulayıb. Bu sözlər iki ölkə arasında humanitar əməkdaşlığın yeni bir mərhələsini əks etdirir, burada dil qarşılıqlı anlaşma və yaxınlaşma üçün vacib bir vasitəyə çevrilir.

Bu kontekstdə milli medianın rolu əhəmiyyətli dərəcədə artır: məhz o canlı linqvistik mühit yaradır, ana dilini gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirir və müasir media məkanında onun mövcudluğunu təmin edir. Bu mövzu ilə bağlı AZƏRTAC “Dərbənd” respublika qəzetinin baş redaktoru Tərlan Ələkbərovla söhbət aparıb.

– “Dərbənd” qəzeti Rusiyada Azərbaycan dilində dərc edilən yeganə dövlət nəşri olaraq qalır. Bu gün bu missiyanın əhəmiyyətini necə hiss edirsiniz? Redaksiya heyətinin işinin hansı istiqamətlərini bu gün ən vacib hesab edirsiniz?

– Çap nəşrimizin missiyası dəyişməz olaraq qalır və həmişəki kimi Azərbaycan dilində yüksəkkeyfiyyətli xəbər və sosial əhəmiyyətli məzmunun populyarlaşdırılmasından ibarətdir. Müasir şəraitdə bu vəzifə daha dəyərli olur, çünki söhbət təkcə jurnalistikadan deyil, həm də dil mühitinin, mədəni yaddaş və nəsillərarası əlaqələrin qorunub saxlanılmasından gedir.

Azərbaycana səfərim bundan əvvəl başlatdığım layihənin məntiqi davamıdır, məqsəd dilin inkişafı, ölkənin aparıcı media qurumları ilə peşəkar təcrübə mübadiləsi və təhsildə yeni praktik həll yollarının axtarışıdır. Bu, xüsusilə dövlətlərarası əməkdaşlıq çərçivəsində müasir ana dili dərsliklərinin yaradılması ilə bağlı işə aiddir.

Biz, milli media qurumlarının jurnalistləri üçün əsas məqsəd müasir rəqəmsal texnologiyalardan fəal şəkildə istifadə edərək ana dillərində əlçatan və başadüşülən informasiya siyasətinin formalaşdırılmasıdır. Biz kimliyimizi və dil fundamentimizi qoruyaraq zamanla ayaqlaşmalıyıq.

– Bu gün mədəni irsin qorunmasına getdikcə daha çox diqqət yetirilir. Gənclər arasında Azərbaycan dilinə olan marağı necə qiymətləndirirsiniz? Bu sahədə hansı müsbət dəyişikliklər müşahidə olunur? Sizcə, media ana dilinin dəstəklənməsində və inkişaf etdirilməsində hansı rol oynayır?

– Mədəni irsin qorunması hazırda Dağıstan Respublikasında dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Şübhəsiz ki, dil bu prosesdə mərkəzi yer tutur. Gənclər arasında Azərbaycan dilini öyrənməyə maraq qalmaqdadır və hətta müəyyən istiqamətlərdə artmaqdadır. Gənclər getdikcə dərk edirlər ki, dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də kimliyin və mədəni mənsubiyyətin təməlidir. Lakin eyni zamanda obyektiv çətinliklər də hələ qalmaqdadır.

Fikrimcə, ilk prioritet ümumtəhsil məktəblərində ana dilinin tədrisinə sərf olunan saatların sayını artırmaqdır. Bundan əlavə, dil ilə tanışlığa artıq məktəbəqədər səviyyədə - uşaq bağçalarının yuxarı qruplarında - oyunlar, interaktiv metodlar və müasir təhsil formatları vasitəsilə başlamaq vacibdir. Məktəbdə isə daha dərin və sistemli öyrənmə davam etdirilməlidir.

Bu sistemdə biz Rusiyanın milli mediasının nümayəndələri olaraq, həyati əhəmiyyətli informasiya və mədəni körpü kimi effektiv şəkildə çıxış edirik. Nəşrlərimiz media məkanında əsas rol oynayır, çünki onların vasitəsilə dil gündəlik istifadədə yaşamağa davam edir. Və dilin gələcək nəsillərə nə dərəcədə inamla ötürüləcəyi əsasən işimizin keyfiyyətindən asılıdır.

– Dağıstan məktəblərində Azərbaycan dilinin tədrisi ilə bağlı hazırkı işi necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə, hansı addımlar bu sistemin daha da inkişafına töhfə verə bilər? Yaxın gələcəkdə hansı təşəbbüsləri həyata keçirmək istərdiniz?

– Bu gün ana dilinin tədrisi sahəsində həqiqətən də sistemli və ardıcıl həllər tələb edən çox məsələ var. İlk növbədə, dilin tədris planında mövcudluğunu gücləndirmək, xüsusən də tədris saatlarının sayını ən azı ikiqat artırmaq vacibdir.

Əsas problemlərdən biri vahid, müasir metodoloji bazanın və mövcud təhsil standartlarına və reallıqlarına uyğun olan “Ana dili” dərsliklərinin olmamasıdır. Bu olmadan təlim prosesi parçalanmış və təsirsiz hala gəlir.

Mənim fikrimcə, bütün bu məsələlər vahid yanaşma çərçivəsində həll edilməli və federal təhsil sistemi səviyyəsində əlaqələndirilməlidir. Bu, daha dayanıqlı və məntiqli tədris modeli qurmağa imkan verəcək. Bu gün mənim şəxsi və peşəkar məqsədim Federal Dövlət Təhsil Standartı çərçivəsində müasir Azərbaycan dili dərsliklərinin hazırlanması üzrə dövlətlərarası komissiyanın yaradılmasına kömək etməkdir. Bu, dil təhsilinin sistemləşdirilməsində irəliyə doğru mühüm addım ola bilər. Çünki ana dilinin inkişafı olmadan öz unikal kimliyini qorumaq mümkün deyil - bu, hər hansı bir millətin mədəni varlığının təməlidir.

– Dərbənddəki Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının yenidənqurmadan sonra yenidən açılması əlamətdar hadisə oldu. Bu hadisənin Dərbənd sakinləri və bütün bölgə üçün əhəmiyyətini necə qiymətləndirirsiniz?

– Dərbənddə Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının açılışı həqiqətən əlamətdar və simvolik bir hadisə oldu. Bu, sadəcə bir mədəni obyekt deyil, Rusiya Federasiyası ilə Azərbaycan arasında humanitar, mənəvi və mədəni əlaqələrin gücləndirilməsində mühüm addımdır.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin açılış mərasimində iştirak etməsi, mədəni mübadilənin simvolik əhəmiyyətini vurğulaması, Bakıdakı Rus Dram Teatrının işini və Dərbənddə Azərbaycan teatrının açılışını ölkələrimiz arasında mədəni körpünün gücləndirilməsi prosesinin bir hissəsi kimi qeyd etməsi xüsusilə əhəmiyyətlidir. Bu tədbirin Rusiya Xalqlarının Birliyi İli dövründə baş tutması sevindirici haldır ki, bu da ona xüsusi tarixi və simvolik əhəmiyyət verir.

Dərbənd azərbaycanlıları üçün bu, əsl bayram və uzun illərdir gözlədiyimiz bir hadisə oldu. Bu, sadəcə bir teatrın açılışı deyil, insanları incəsənət, dil və ənənələr vasitəsilə birləşdirən canlı mədəni mühitin qayıdışıdır. Ölkələrimizin həqiqətən də çox ortaq cəhətləri var və məhz bu təməl üzərində mədəni diplomatiyanın daha da inkişafını qurmalı, xalqlarımız arasında qarşılıqlı anlaşma və hörməti gücləndirməliyik.

_{Müəllif – Tamilla Məmmədova}