Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

DÜNYA

İqlim dəyişmələri kütləvi miqrasiyaya və iqtisadi tənəzzülə səbəb olub

İqlim dəyişmələri kütləvi miqrasiyaya və iqtisadi tənəzzülə səbəb olub

Bakı, 8 iyul, AZƏRTAC

Pakistanın cənubunda yerləşən və dünyanın ən isti şəhərlərindən olan Cakobabad sakinlərinin təxminən 25 faizi isti havadan qaçmaq üçün hər yay şəhəri tərk edir. Bu ilin may ayında şəhərdə ən yüksək temperatur 52 dərəcə təşkil edib. Bir çox sakin enerji təchizatındakı fasilələrdən, içməli suyun olmamasından şikayətlənir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, yaxınlıqdakı Kəraçi meqapolisi də yüksək temperaturdan əziyyət çəkir. “New York Times” qəzetinin məlumatına görə, keçən ay Kəraçidə beş gün ərzində günvurmasından 568 nəfər ölüb.

Təkcə Pakistanda deyil, qonşu Hindistanda da bu ilin aprelindən üç aydır isti hava davam edir, temperatur 40-50 dərəcə arasında dəyişir.

Avropa, Afrika, Şimali Amerika və Cənubi Amerikanın əksər yerlərində bu il yüksək temperatur rekordları qeydə alınıb.

Ekstremal iqlim pik nöqtəyə çatdığına görə, bir çox ölkədə hökumətlər və əhali təcili tədbirlər görür. Bunlardan ən nəzərəçarpanı yaşayış yerini dəyişməkdir.

Zəif inkişaf etmiş ölkələrdə “iqlim miqrantları”nın əksəriyyəti kənd yerindən şəhərlərə köçməyi üstünlük verirlər. Yüksək temperatur səbəbindən kənd təsərrüfatı istehsalı kəskin şəkildə aşağı düşüb.

May ayında hindlilər arasında sorğu aparan Yel (“Yale”) Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən dərc edilən nəticələrə görə, respondentlərin 34 faizi “həddindən artıq isti, quraqlıq, daşqın və s. səbəbi ilə artıq köçüb və ya köçməyi planlaşdırır”. “South Asia Climate Action Network” Beynəlxalq Ətraf Mühit Qrupunun hesablamalarına görə, 2050-ci ilə qədər iqlim təsirləri səbəbi ilə miqrasiya etməyə məcbur olan insanların sayı təkcə Hindistanda 45 milyon nəfərə çatacaq.

Dəniz səviyyəsinin qalxması ilə üzləşən bir çox ölkə də iqlim fəlakətinin öhdəsindən gəlməyə çalışır.

Panamada dəniz səviyyəsinin sürətlə qalxmasına görə su altında qalan adaların sakinləri materikə köçür. Dəniz səviyyəsindən cəmi 0,5 metr hündürlükdə yerləşən Qardi Suqdub adasında 300 ailə keçən ay hökumət tərəfindən tikilən müvəqqəti yaşayış evlərinə köçməyə başlayıb. Panama Suqdub adasından başlayaraq bir neçə onilliklər ərzində 62 icmadan 38 min insanı köçürməyə qərar verib, bu da büdcədən ən azı 1,2 milyard dollar vəsait ayrılması deməkdir.

Dəyişən iqlim və dəniz səviyyəsinin qalxması səbəbindən adanı və yaxınlıqdakı 37 digər məskunlaşma yerini yavaş-yavaş su basır, onların əksəriyyəti dəniz səviyyəsindən bir metrdən az səviyyədə yerləşir. Su səviyyəsi hər il 3,4 millimetr qalxır. Smitson Tropik Tədqiqatlar İnstitutunun məlumatına görə, adalar əsrin sonunda yaşayış üçün yararsız hala düşəcək.

Avqustun 17-dən İndoneziya da paytaxtını Borneo adasına köçürməyə başlayacaq, paytaxt Nusantaru adlanacaq. Bu da dəniz səviyyəsinin qalxması ilə sıx bağlıdır. İndiki paytaxt Cakartanın yerləşdiyi və 10 milyon əhalisi olan Yava adası əhalinin sıxlığı və dəniz səviyyəsinin qalxması səbəbindən hər il 25 santimetr çökür. Paytaxtın kiçik infrastruktura malik Nusantaruya köçürülməsinin astronomik məbləğdə vəsaitə başa gələcəyi gözlənilir.

Bunun əksinə olaraq, təkrarlanan quraqlıqlardan əziyyət çəkən Meksika 2020-ci ildən bəri iqlim dəyişmələrinə “süni yağış”larla cavab verir. Meksika Meteorologiya Agentliyinin məlumatına görə, bu ilin may ayında yağıntıların həcmi 9,9 mm təşkil edib ki, bu da 1941-ci ildən bəri quraqlığa dair ən yüksək göstərici olub. Hətta paytaxt Mexikoda da su çatışmazlığı müşahidə olunurdu. Hökumət ildə ən azı bir dəfə təyyarələr və ya dronlardan istifadə edərək buludlara gümüş yodid səpərək yağıntıların həcmini artırmağa çalışır.

Hətta inkişaf etmiş ölkələr də anomal iqlimdən qaça bilmir. ÜDM-in 20 faizini turizm sənayesinin təşkil etdiyi Cənubi Avropada böhran daha güclüdür.

Yunanıstanda bu ilin iyun ayında onadək turist günvurmadan və ya digər səbəblərdən ölüb. Bunu nəzərə alan səlahiyyətli orqanlar Afinanın Akropol kimi məşhur tarixi yerlərinə gündüz vaxtı ziyarəti məhdudlaşdırıb. Bundan əlavə, Afinada kondisioner olan ictimai binaları və yaşıl sahələri xəritədə təsvir edən və təyinat yerinə gedən ən əlverişli marşrutu göstərən “yay tətbiqi” buraxılıb.

Barselona (İspaniya) və Melburn (Avstraliya) da sakinlərə istidən qaçmağa kömək etmək üçün oxşar tətbiqlər istifadəyə verib.

ABŞ Əmək Departamentinin Əməyin Təhlükəsizliyi və Sağlamlığı Administrasiyası Əməyin Təhlükəsizliyi haqqında Qanununa 36 milyon işçinin istidən qorunmasını tələb edən düzəliş edildiyini bildirib. Əgər iş yerində temperatur 27 dərəcədən yuxarı qalxırsa, işəgötürən içməli su, kölgəlik və kondisioner təmin etməli, yeni əməkdaşları işə götürərkən isə onların istiyə uyğunlaşmasına kömək üçün iş yükünü tədricən artırmalıdır.

Ötən il Bayden administrasiyası həmçinin Səhiyyə və Sosial Təminat Nazirliyinin tərkibində “İqlim dəyişmələri və sağlamlığa dair ədalət Bürosu” – istiyə reaksiya verməklə məşğul olan departament təsis edib.

Elektrik enerjisinin 78 faizini sudan alan Ekvadorda quraqlıq səbəbindən bəndlərdəki suyun səviyyəsi 29 faizə enib. Elektrik enerjisinin kəsilməsi səbəbindən aprel ayında iki dəfə fövqəladə vəziyyət elan edilib, lakin iyunun 19-da 20 ildən sonra ilk dəfə ölkə miqyasında elektrik enerjisi kəsilib.

Təkcə ötən ay Çində ekstremal hava şəraiti, o cümlədən şimalda quraqlıq və cənubda daşqınlar səbəbindən onlarla insan həlak olub. Çin cənubdan su götürüb şimala çatdıran “Su cənubdan şimala” kimi irimiqyaslı infrastruktur layihələri vasitəsilə böhranı həll etməyə çalışır. Britaniyalı iqtisadçı qeyd edib ki, 1,4 milyard nəfər əhalinin suya tələbatını azaltmaq səyləri yetərli deyil.

Ekstremal iqlim səbəbindən kənd təsərrüfatı bitkilərinin istehsalı da xeyli azalıb. ABŞ-ın “The Diplomat” diplomatik jurnalının məlumatına görə, dünyanın ikinci ən böyük buğda istehsalçısı olan Hindistan, anomal yüksək temperaturlar və quraqlıqdan əziyyət çəkib. Keçən ay buğda ehtiyatı cəmi 29,9 milyon ton təşkil edib, bu isə son 16 ilin ən aşağı göstəricisidir.

Britaniyanın “Financial Times” qəzeti Hindistan və Çinin ərzaq təhlükəsizliyi istiqamətində addımlar atacağı təqdirdə münaqişənin yoxsul ölkələrin ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşməsinə səbəb ola biləcəyindən narahatlığını ifadə edib.

İqlimin səbəbi olduğu ziyan zəif inkişaf etmiş “üçüncü dünya” ölkələrində daha ciddi müşahidə olunur. Əhalinin əksəriyyətinin yoxsul olduğu ölkələr iqlim dəyişmələrinə reaksiya vermək imkanına malik deyil, sakinlər isə həyatlarını riskə ataraq işləməyə davam edirlər. Humanitar yardım göstərməklə məşğul olan qlobal QHT – Beynəlxalq Xilasetmə Komitəsinin seçdiyi iqlim böhranına ən həssas olan ölkələr siyahısına Somali, Suriya, Əfqanıstan, Yəmən, Çad və Cənubi Sudan daxil olub. Bu, ən azı bir neçə il və ya onilliklər davam edən vətəndaş müharibələri və ya siyasi münaqişələrə görə iqlim dəyişikliyinə reaksiyanın bir növ “israfçılıq” hesab edildiyi ölkələrdir.

Alimlər bildirirlər ki, iqlim böhranı artıq başlayıb və biz bu böhranla mübarizə üçün resursları ədalətli şəkildə bölüşdürərək indidən hərəkət etməliyik. Zəngin ölkələr kasıb ölkələrə böhran və onun nəticələrini aradan qaldırmağa kömək etməlidir.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Ağstafada 60 yaşlı kişini elektrik cərəyanı vuraraq öldürüb

Rəşad Sadıqov: Təəssüflər olsun ki, qırmızı vərəqə aldıqdan sonra matçın taleyi dəyişdi

“Şerif”in baş məşqçisi: Əsas odur ki, Moldovaya qələbə ilə qayıdırıq

“Zirə” penaltilər seriyasında “Şerif”ə məğlub olaraq Avropa Liqası ilə vidalaşıb YENİLƏNİB 8

Vaqif Poeziya Günləri çərçivəsində Şuşada ilk dəfə etnocaz konserti

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Almaniyanın Kansleri Olaf Şolts ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

“ANAMA”nın icraçı prodüseri: Çəkilişlərdə ən təsirli məqam vaxtilə yurd-yuvalarından didərgin düşən minaaxtaranlarla bağlı oldu

Banqladeşdə işsizliklə əlaqədar keçirilən etiraz aksiyalarında 16 nəfər ölüb

Azərbaycan ilə İsveçrə arasında elm və təhsil sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilib

Nadir Mehdiyev: “ANAMA” filmi tamaşaçılara minatəmizləyənlərin həyatına yeni nöqteyi-nəzərdən baxmağa imkan verir

Tayvanda rezin zavodunda güclü yanğın baş verib VİDEO

Avropa Universitet Oyunları: Azərbaycan karateçisi qızıl medal qazanıb

“ANAMA” sənədli filminin təqdimatı keçirilib

Türkiyə Futbol Federasiyasının yeni prezidenti məlum olub

Prezident İlham Əliyev Oksfordda Zirvə toplantısının iştirakçılarının şərəfinə verilən rəsmi ziyafətdə iştirak edib

2020-ci ilin noyabrından bu günə qədər 148 min hektar ərazi minalardan təmizlənib

Vüqar Süleymanov: Mina hadisələrinin təxminən 70 faizi keçmiş təmas xəttindən kənar ərazilərdə baş verib

Türkiyədə meşə yanğınları ilə mübarizə davam edir

Prezident İlham Əliyev: Biz neftimizi Azərbaycanın xam neftindən əhəmiyyətli dərəcədə asılı olan çox həssas nöqtələrə nəql edirik

Prezident İlham Əliyev “Avropa Siyasi Birliyi” 4-cü Zirvə toplantısının bağlanış plenar sessiyasında iştirak edib YENİLƏNİB

Prezident: Azərbaycan qazının daha çox Avropa ölkəsinə ixrac edilməsi üçün əlavə imkanlar olacaq

Prezident İlham Əliyev: Strateji tərəfdaşlıq Avropaya qaz təchizatımızın ikiqat artırılmasını nəzərdə tutur

Ərdoğan ilə Tramp arasında telefon danışığı olub

® “Bakcell”dən eksklüziv təkliflə smartfon al

Naxçıvanda ət satışı məntəqələrində yararsız məhsullar aşkar olunub

Çay və lavanda plantasiyasının genişləndirilməsinə 30 min manat güzəştli kredit verilib

Türk Dövlətləri Təşkilatı ölkələri arasında “OTS-Made” məsələlərinə dair iclas keçirilir

Avropa Liqası: “Zirə” və "Şerif" komandalarının start heyətləri açıqlanıb

Trampa qarşı sui-qəsdə cəhd göstərən gənc Britaniya Kral ailəsini də araşdırıb

AZAL Bakı-Düşənbə-Bakı aviabiletlərinin satışına başlayıb

Azərbaycan və Monteneqroda basketbolun inkişafı ilə bağlı anlaşma memorandumu imzalanıb

“Din araşdırmaları” jurnalının növbəti nömrəsi oxuculara təqdim edilib

Sumqayıtda sahibsiz iti öldürən şəxs cərimə edilib

Çağırışçıların yekun tibbi müayinəsinin aparıldığı Mərkəzlə tanışlıq olub

Kukla Teatrı cari mövsümünü uğurla başa vurub

Andrey Yatskin Azərbaycanda keçiriləcək parlament seçkilərində MDB PA müşahidə missiyasının koordinatoru təyin edilib

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Çexiyanın Baş naziri Petr Fiala ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

Mahir Emrelinin Almaniya klubuna keçidinin yubanmasının səbəbi bəlli olub

“Asiya xalqları ədəbiyyatı: ənənələr və müasir tendensiyalar” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin rəhbəri Şəkidə vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

Türkiyədə normadan yüksək olan temperaturun daha da artacağı proqnozlaşdırılır

Banqladeşdə etirazlar davam edir, hakimiyyət mobil interneti kəsib

Xətai rayonunda iaşə obyektinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb

Azərbaycan-İtaliya iqtisadi əlaqələrinin inkişaf imkanları müzakirə edilib

Paytaxtın daha bir küçəsində nəqliyyatın hərəkəti tam məhdudlaşdırılacaq

UNEC-də çinli tələbələr üçün yay məktəbi təşkil olunub

“Qarabağın incisi – Şuşa” kitab-albomu və “Azadlıq” romanı Bosniya və Herseqovinada təqdim olunub

“Armani” lüks malları və “Dior” brendi ilə bağlı təhqiqat başlanılıb

Mikayıl Müşfiq küçəsində nəqliyyatın hərəkəti tam məhdudlaşdırılacaq

Bu il qəbul edilən dövlət standartlarının sayı 2 dəfəyədək artıb

İcraçı direktor: Beynəlxalq Azadlıq Cəbhəsi müstəmləkəçiliklə mübarizədə yeni platforma olacaq

Beynəlxalq Azadlıq Cəbhəsinin saytı istifadəyə verilib

Bakının mərkəzində qanunsuz quraşdırılan metal konstruksiyalar sökülüb

Daxili işlər naziri Quba rayonunda vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirib

Qravitasiya təsiri sayəsində yeni neytron ulduzları tapılıb

“Yuventus” Fransa millisinin futbolçusu ilə yollarını ayırıb

Sosial işçilər üçün UNICEF ilə əməkdaşlıq çərçivəsində təlimlər keçirilir

Zabratda süd məhsullarının emalı müəssisəsində istehlaka yararsız məhsullar aşkarlanıb

“Sözün Vətəni – Qarabağ” poeziya saatında tanınmış və gənc şairlər şeirlərini oxuyublar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

Jan-Jakob Bisep: Fransa bəşəriyyətə qarşı cinayətlər üzrə “çempion”dur

Muzeyin yeni ekspozisiyasında qadın təsvirini əks etdirən antropomorf qab təqdim edilir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Oksfordda Litva Prezidenti Gitanas Nauseda ilə görüşüb YENİLƏNİB VİDEO

Mikael Forrest: Bu gün Fransa kolonializmindən əziyyət çəkənlər üçün yeni səhifə açılır

Bakıda Beynəlxalq Azadlıq Cəbhəsinin yaradılması ilə bağlı Bəyannamə imzalanıb

Ursula Fon der Lyayen müdafiə üzrə yeni komissar təyin edəcək

İtaliya Qəzzaya 60 tondan çox humanitar yardım göndərib

Prezident İlham Əliyev “Avropa Siyasi Birliyi”nin 4-cü Zirvə toplantısı çərçivəsində “Enerji və bağlantı” mövzusunda dəyirmi masada çıxış edib YENİLƏNİB-2 VİDEO

Sədr müavini: İlin sonunadək daha 5 regionda “KOB Fest”lərin təşkilini planlaşdırırıq

Nitsada yaşayış binasında yanğın: uşaqlar daxil olmaqla 7 nəfər həlak olub

Lefkoşada Türkiyə, Azərbaycan və ŞKTC-nin qadın sahibkarları arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunacaq

Tovuzda oğurluq etdiyi evi yandıran şəxs saxlanılıb

BANM-in tələbəsi ABŞ-da keçirilən simpoziumda iştirak edəcək

Zarina Təhməzova: Əsas məqsədlərimizdən biri Azərbaycanda peşə təhsilinə marağın artırılmasıdır

Ursula Fon der Lyayen yenidən Avropa Komissiyasının Prezidenti seçilib

ANAMA-nın kollektivi Ulu Öndərin məzarını ziyarət edib

Azərbaycanda hotelçilər üçün təlimlərə başlanılıb

AMB: Dünya Bankının “Business Ready” hesabatı ilə bağlı qiymətləndirmələrə başlanacaq

Çempionlar Liqası: “Qarabağ” iştirak ərizəsini UEFA-ya təqdim edib

“Paris-2024”: Azərbaycan cüdoçularının görüşlərinin təqvimi müəyyənləşib

Kir Starmer: Britaniya Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasından heç vaxt çıxmayacaq

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri Ağdamda vətəndaşlarla görüşüb

Sorğu: Amerikalıların 70 faizi Baydenin istefa verməsini istəyir

Naxçıvanda seçki hüququ ilə bağlı müraciətlərə baxılmasına həsr olunan seminar keçirilib VİDEO

Şuşada “Füzuli hücrələri”

Yaponiyanın Honşu adasının şimalında 6,1 bal gücündə zəlzələ olub

Akademik Milli Dram Teatrında “İblis və...” tamaşasına daxili baxış keçirilib

Layihə rəhbəri: Bakıda təşkil olunan aşpazlıq yarışması beynəlxalq arenalara çıxış imkanıdır

Gürcüstanın yeni baş prokuroru müəyyənləşib

Vyetnam Prezidenti müvəqqəti olaraq Kommunist Partiyası rəhbərinin səlahiyyətlərini icra edəcək

Dünya Bankı: Qərbi Balkan ölkələri iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə 34 milyard avro sərmayə qoymalıdır

Şuşada “İslam dünyasında qadınlar: ənənələr və çağırışlar” mövzusunda konfrans keçirilib  YENİLƏNİB

Daşkənddə Amerika Texnologiya Universiteti açılacaq

Çempionlar Liqası: “Qarabağ”ın səfər oyunu macarıstanlı hakimlərə tapşırılıb

Ramin Məmmədov: Azərbaycan tarixdə qazandığı nailiyyətləri ilə bir çox ilklərə imza atıb

30 ildən sonra nəşi tapılan şəhid Zahid Nağıyev Ağdamda torpağa tapşırılıb VİDEO

Masallıda “Yaşıl dünya üçün hüquqi yeniliklər” adlı seminar və ağacəkmə aksiyası keçirilib

Türkiyə terrorla mübarizədə İraqla uzunmüddətli əməkdaşlığa sadiq olduğunu bəyan edib

Qazaxıstan elektrik avtomobilləri üçün infrastrukturunu inkişaf etdirir

“Paris-2024”: Olimpiya kəndi idmançıları qarşılayır