Məktəb direktoru: Distant təhsildə mühüm rolu “müəllim-şagird” qarşılıqlı təsir metodu oynayır
Bakı, 30 dekabr, AZƏRTAC
2020-ci ilin əvvəlindən dünyanı bürüyən koronavirus pandemiyası təhsildən də yan keçmədi. Koronavirus pandemiyasının səbəb olduğu məktəblərin kütləvi şəkildə bağlanması nəticəsində dünyada şagirdlər onlayn resurs və texnologiyalar vasitəsilə evdən öyrənməyə məcbur oldular. Dünyadakı hər ikinci uşaq yeni bir koronavirusun yayılması səbəbindən məktəbə getmir. UNICEF-in məlumatına görə, məktəbin bağlanması 145 ölkədə 1,6 milyard uşağa təsir göstərib. Nazirlər Kabinetinin “Xüsusi karantin rejimi dövründə Azərbaycan Respublikasının ərazisində fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinin təşkilinə dair əlavə tədbirlər barədə” 2020-ci il 29 oktyabr tarixli müvafiq qərarı ilə ölkəmizdə fəaliyyət göstərən bütün təhsil müəssisələrində noyabrın 2-dən tədris və təlim-tərbiyə prosesinin distant (məsafədən) formada təşkili nəzərdə tutulub. Pandemiya ilə əlaqədar dərslər “Virtual məktəb”, eləcə də digər onlayn platformalar üzərindən keçirilir. Qəbul etməliyik ki, müəllimlər, valideynlər, şagirdlər bu təhsil formasına hazır deyildilər, hətta demək olar ki, məlumatsız idilər.
Bunu AZƏRTAC-a müsahibəsində 245 nömrəli tam orta məktəbin direktoru Arzu Azadəliyeva söyləyib. O bildirib ki, distant təhsilin təşkilində mühüm rolu “müəllim-şagird” qarşılıqlı təsir metodu oynayır. Təlimi distant şəkildə necə, nə vaxt, hansı yolla təşkil etmək, tapşırıqları nə vaxt, harada, hansı formada təhvil vermək, necə qiymətləndirmək və digər məsələlər barədə dəqiq bir şəkildə təlimat və göstərişlər yoxdur. Uşaqların dərs vaxtını məktəbdən kənarda necə təşkil etməyi valideynlər bilmir, onlar təlimin tənzimlənməsi, tapşırıqların sistemli və müstəqil şəkildə yerinə yetirilməsini izləmək funksiyalarını üzərlərinə götürməlidirlər. Əks təqdirdə, distant təhsil son dərəcə zəif, formal ola bilər. Onlayn dərs prosesi bilavasitə şagirdlərin ev mühitində keçirildiyindən valideynlərin də bu prosesdə iştirakını zəruri edib. Belə ki, valideynlər dərslərin keçirilməsi zamanı övladlarının yanında olmalı, dərs prosesini təşkil etməkdə kömək göstərməli, dərslərin effektiv keçməsi üçün şərait yaratmalı oldu. Ümumiyyətlə, valideynin məsuliyyəti tədrisin bütün formalarında çox vacibdir. Dərsin təşkilatçısı, birbaşa idarəçisi müəllim olduğu üçün, sözsüz ki, bu prosesdəki fəaliyyəti də önəmlidir. Müəllimlərin İKT bacarıqları, veb-resurslardan istifadə səriştələri bu prosesin effektivliyinə təsir edən amillərdəndir. Distant təhsilin xarakterik xüsusiyyətlərinə müəllimin yeni rolu, tədrisin keyfiyyətinə nəzarət, təlimdə fərqli vasitə və texnologiyalardan istifadə etməsidir. Virtual şəkildə şagirdi idarə etmək müəllimdən tamam başqa bacarıqlar istəyir. Burada yenə bizim üçün aydın olan bir məsələ yada düşür. Yaradıcı müəllim operativ şəkildə vəziyyətdən çıxmağı bacardığı üçün onlayn dərslərdə də problem yaşamayacağı şübhəsizdir. Müasir müəllim qabaqcıl tədris təcrübələrini, elmi nailiyyətlərini və pedaqoji təcrübəsini əsas götürərək elektron tədris texnologiyalarından istifadə etməklə təlim prosesinin təşkili xüsusiyyətlərini, elektron təlimin didaktik funksiyalarını və metodikasını bilməlidir. Distant təhsilə başlayarkən müəllimin diqqət yetirəcəyi məqamlar- təlim məqsədlərinə uyğunluğunu müəyyən etmək, təlim məqsədinə müvafiq ən vacib materialları seçmək və ən səmərəli (vaxta qənaət, şagird yönümlülük, effektivlik və s.) metodlardan istifadə etmək, dərsin gedişatını şagirdlərin bilik, bacarıq səviyyələrinə və yaş xüsusiyyətlərinə görə planlaşdırmaq və valideynlərin bu prosesdəki məsuliyyətini artırmaqdır.
Dünyada müxtəlif fənlər və bilik sahələri üzrə çoxlu sayda resurslar mövcuddur. Eyni zamanda, heç bir ən mükəmməl bilik platforması məktəbin bütün fənlərin ehtiyaclarını və bütün tapşırıqlarını əhatə edə bilməz. Məsələn, ingilis dili, musiqi, ədəbiyyat, tarix, texnologiya fənlərin təlim və tədrisində digər onlayn qaynaqlar da ola bilər. Azərbaycan təhsili üçün isə ən əsas çətinlik də odur ki, bu resurslar Azərbaycan dilində çox az sayda mövcuddur. Bu problemi nəzərə alan Təhsil Nazirliyi ilk həftələrdən “Teledərslər”, “Virtual məktəb” layihəsinə start verdi. Həyata keçirilən tədris prosesini iki növə bölmək olar. Bəzi müəllimlər sadəcə uşaqlara tədris materiallarını internet vasitəsilə (e-mail, “WhatsApp”, “Skype”) təqdim edir və cavab olaraq şagirdlərin ev tapşırıqlarını vaxtında göndərmələrini gözləyirlər. Digərləri onlayn platforma (“Zoom”, “Microsoft Teams”) vasitəsilə videodərslər verir. Bu sahədə müəllim və şagirdlərin bir sıra bacarıqları inkişaf etməlidir - İKT-dən və resurslardan istifadə, rəqəmsal təhlükəsizlik, rəqəmsal ünsiyyət, rəqəmsal hüquqlar, öyrənməyi öyrənmək, komandada işləmək, yeni metodlardan istifadə və resursların hazırlanması.
Qeyd olunanlarla yanaşı, distant təhsilin müsbət cəhətləri də danılmazdır. “Müəllimlərin və şagirdlərin inkişaf etmiş rəqəmsal bacarıqları, məsuliyyət, yaradıcı yanaşma, valideynlərlə daimi ünsiyyət, şagirdlərin metakoqnitiv bacarıqlarının olması, müəllimlərə metodik dəstəyin həyata keçirilməsi. Distant təhsil adi təhsil sistemini əvəz etmir və əvəz də etməməlidir, amma distant təlim-tədris sistemi hamı üçün münasibdir. Bu, illər ötdükcə daha çox inkişaf edəcək müasir təhsil formasıdır. Çətinliklər çoxdur. “Təhsil” ərəb sözü olub, “Hasil” , yəni “nəticə”, “yekun” deməkdir. Nəticəyə gedən yol əziyyətli olsa da ona çatmaq möhtəşəm hissdir”, - deyə məktəb direktoru fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
