Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

MƏDƏNİYYƏT

Səlim Babullaoğlu: Kitab fenomeni unikaldır, heç bir qacet onu sıradan çıxara bilməz

Səlim Babullaoğlu: Kitab fenomeni unikaldır, heç bir qacet onu sıradan çıxara bilməz

Bakı, 18 iyun, AZƏRTAC

AZƏRTAC şair, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, müasir Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq nümayəndəsi Səlim Babullaoğlu ilə müsahibəni təqdim edir.

-Əvvəlcə, ədəbi sahədə yorulmaz fəaliyyətinizə görə sizə təşəkkür etmək istəyirəm. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin layihələri daha geniş beynəlxalq ictimaiyyəti yerli ədəbiyyatla, eyni zamanda, ölkəmizdəki oxucuları xarici ədəbiyyatın ən yaxşı nümunələri ilə tanış etməyə kömək edir. Elə bu günlərdə AYB-də gözəl çoxcildlik nəşrin - MDB ölkələrinin şeir və nəsr toplusunun təqdimatı keçirildi. Zəhmət olmasa, bu layihə haqqında bizə məlumat verin.

- Mənim ünvanıma dediyiniz xoş sözlərə görə təşəkkür edirəm. Artıq 25 ildir ki, yəni əsrin dörddəbiri ərzində ədəbi yaradıcılığımla yanaşı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəaliyyəti çərçivəsində xarici ədəbiyyatın Azərbaycan dilinə tərcüməsini, təbliğini, habelə yerli ədəbiyyatın xaricdə nəşri layihələrini təşkil edirəm. Bu illər ərzində bir çox təşəbbüslər, o cümlədən onlarla irimiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Sözügedən layihə – “MDB ölkələrinin müasir ədəbiyyatı” antologiyası iki hissədən ibarətdir. Birinci hissə uşaq ədəbiyyatı, nəsr və poeziya nümunələrini ehtiva edən üçcildlik kitabdır. Bu cildlərin hər biri Azərbaycan müəlliflərinin əsərləri ilə açılır. Ümumilikdə, üçcildliyə 50-yə yaxın Azərbaycan şairi və nasirinin əsasən son 35 ildə, yəni müstəqillik dövründə qələmə aldığı əsərlər daxil edilib. İkinci hissə ikicildlik rus nəsri və poeziya toplusudur, buraya 70-ə yaxın rus şairi və nasirinin orijinal əsərləri daxil edilib ki, onlar praktiki olaraq heç vaxt Azərbaycan dilində nəşr olunmayıb. Soljenitsın, Astafyev, Proxanov, Aksyonov və başqaları kimi müəlliflər istisna olmaqla. Antologiyada təqdim olunan bir çox şair və nasirlər haqqında Azərbaycanın geniş oxucu kütləsi, eləcə də bəzi yazıçılar az məlumatlıdır. Eyni sözləri rus oxucuları haqqında da demək olar. Təqdim etdiyimiz antologiyada müəlliflərin çoxu onlar üçün əsl kəşf oldu. Əlbəttə, Anar, Elçin kimi hörmətli müəllifləri istisna edirəm, rus oxucusu, təbii ki, onların yaradıcılığı ilə tanışdır.

Layihə Rusiya Federasiyasının Rəqəmsal İnkişaf, Rabitə və Kütləvi Kommunikasiyalar Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilib. Onun rəhbəri Vladimir Qriqoryev idi. Bütün redaksiya qayğılarını və səyləri OQİ (Birləşmiş Humanitar Nəşrlər nəşriyyatı) öz üzərinə götürmüşdü, redaktor və tərtibçi görkəmli rus şairi Maksim Amelin, koordinator isə Mədinə Jemuxova idi.

İkicildlik rus poeziyası və nəsri kitabı bizim Azərbaycan nəşriyyatımız “Mütərcim”in loqosu altında çap olunub ki, buna görə professor Telman Vəlixanlıya minnətdaram. Layihə zamanı müzakirələr üçün iki dəfə Moskvada oldum. Ümumiyyətlə, bu, bütün postsovet məkanında XXI əsrin çox mühüm ədəbi layihəsi oldu.

Təsadüfi deyil ki, beşcildlik Moskva Beynəlxalq Kitab Sərgisində “İlin kitabı” kimi tanınıb və Qran-Priyə layiq görülüb.

Yeri gəlmişkən, qeyd edim ki, şeir tərcümələrinin əsas hissəsini Nicat Məmmədov və siz həyata keçirmisiniz, mən Azərbaycan ədəbiyyatının rus dilinə tərcümələrini nəzərdə tuturam. Təbii ki, başqa tərcüməçilər də var idi. Hər cild üçün müfəssəl ön söz yazılıb: nəsr toplusu üçün akademik İsa Həbibbəyli, şeir və uşaq ədəbiyyatı cildləri üçün professor Abuzər Bağırov və filologiya elmləri doktoru Elnarə Akimova. Rus poeziyası və nəsrini isə Seyfəddin Hüseynli, Rəbiqə Nazimqızı, Azad Yaşar, Qismət, Günel Şamilqızı, Nadir Quliyev, Etimad Başkeçid və mən tərcümə etmişik. Öz tərəfimizdən beşcildlik əsərin koordinatoru və redaktoru olmuşam.

Təxminən il yarım rusiyalı həmkarlarımızla birlikdə beşcildlik kitab üzərində işlədik. Bu, çox dəyərli təcrübə idi. Mən sıx əməkdaşlıq etdiyim Maksim Albertoviçə və Mədinə Jemuxovaya çox minnətdaram.

- Əvvəlki sualdan irəli gələrək; ümumilikdə müasir mədəniyyət və xüsusən də ədəbiyyat, həm də prinsipcə zaman və tendensiyalar çox keçici və sürətlidir. Sizcə, bu və ya digər antologiya hansı zamana və ya seqmentə aiddir? Yoxsa bu akademik nəşrləri zamansız hesab etmək olar?

- Qısaca cavab verim. İstənilən yaxşı, savadlı, vicdanla tərtib edilmiş antologiya heç vaxt öz əhəmiyyətini itirmir. Ən azı gələcəkdə tədqiqatçılar üçün dəyərli mənbə olacağına zəmanət verilir.

- Ədəbiyyatı müəyyən qadın simasına bənzədiriksə, o, sizin gözünüzdə necə görünür - yerli ədəbiyyat və dünya ədəbiyyatı?

- Çətin sualdır. İndiyə qədər həyatımda beş əvəzolunmaz, unudulmaz qadın olub - nənəm, anam, bacım, həyat yoldaşım və qızım. Ümidvaram ki, inşallah, hələ gəlin və nəvələr də olacaq.

Nənəm mənə xeyirxahlığı, sevgini öyrətdi, nağıllar danışırdı. Anam mənə yazmağı, ədəbi düşünməyi öyrətdi və mütaliə sevgisini aşıladı, görünür, mən kəskin intuisiyamı ondan miras aldım; səbirli və inadkar olmağı bacımdan öyrənmişəm. Həyat yoldaşım bütün bu keyfiyyətləri özündə cəmləşdirib... O, necə deyərlər, mənim nənəmdən, anamdan, bacımdan mənimsədiyim bütün keyfiyyətləri mükəmməlləşdirib. Bundan əlavə, o, mənə sədaqət, ardıcıllıq öyrətdi, deyə bilər ki, məni xilas etdi. Qızım mənim eqoma alternativ oldu, bir növ müxalifətə çevrildi.

Milli ədəbiyyatımız, ümumən ədəbiyyatımız özümü, dünyanı dərk etməkdə mənə kömək etdi.

- Sizcə, müasir Azərbaycan cəmiyyətində ədəbiyyatın yerini necə qiymətləndirmək olar?

- Bilirsiniz, qədim zamanlardan Azərbaycan cəmiyyəti şeirmərkəzli olub. Bu, yəqin ki, hələ də müəyyən dərəcədə belədir. Ölkəmizdə və bütün Şərqdə, Türk dünyasında şairlər həmişə yüksək qiymətləndirilib. Təbii ki, təqib olunanlar da olub...

İnternetin və müasir texnologiyaların, telefonların və hər cür qacetlərin olduğu dövrümüzdə ədəbiyyatın yerini qiymətləndirmək çətindir. Yəqin ki, burada məsələ ədəbiyyat deyil, insanların sözə münasibətidir... Mən sizə bir əhvalat danışım. Bu, təxminən 10 il əvvəl olub. Mən bir dəfə Fəvvarələr meydanında dayanmışdım. Meydanın tam mərkəzində. Məndən bir neçə metr aralıda iki nəfər dayanmışdı, söhbətdən başa düşdüm ki, çoxdan bir-birini görməyən köhnə tanışlardır. Onlar sözün tam mənasında 3-4 dəqiqə danışdılar. Aralarındakı dialoqu xatırlayıram. Dayanmadan danışırdılar. Söhbətlərində kifayət qədər söz ehtiyatı olmasına baxmayaraq, lüğət vahidləri çox az idi. Bilirsiniz, primitiv hesablamalara görə, bir dəqiqəlik söhbət zamanı dialoq təxminən 150-200 sözdən ibarət olur, yəni bütövlükdə söz ehtiyatı; lüğət vahidləri isə - 70-80 sözdən. Bu söhbətdə 3-4 dəqiqə ərzində bu vahidlər dörd dəfə az oldu. Təkrarçılıq əmsalı bütün normaların üzərində idi. O vaxt necə dəhşətə gəldiyimi xatırlayıram və işə gələn kimi onların dialoqunu dərhal yaddaşdan kağıza köçürdüm. Belə bir cəmiyyətdə (mən təkcə Azərbaycanı deyil, bütün müasir dünyanı nəzərdə tuturam) bədii sözün rolu yüksək ola bilməz.

- Ölkəmizdə ədəbi tənqid məsələsinə də toxunmaq istərdim. Bu sahə mövcuddurmu? Təbii ki, söhbət şəxsiləşdirmədən sağlam ədəbi tənqiddən gedir.

- Ədəbiyyatşünaslara çox güvənmirəm. Başqa bir məsələ, əlbəttə ki, müəlliflərin özlərinin - Borxes, Yeyts, Bekket, Eliot, Brodskinin tənqidi məqalələridir. Deyək ki, böyük Şəhriyar təfsirdən yazır - bu, gözəldir. Yaxud Anar Vaqif Səmədoğlu haqqında yazır. Bu, artıq başqa məsələdir.

Zənnimcə, bir çox tənqidi məqalələr, qeydlər diqqətə layiq deyil, həm də təkcə bizdə yox.

- Gələk axırıncı suala. Siz bu fikrə şəriksinizmi ki, indiki uşaqları, necə deyərlər, bu “smart” nəslin nümayəndələrini oxumağa məcbur etmək lazımdır? Bununla bağlı daha bir sual; sizcə, kitab informasiyanın müasir audiovizual təqdimatının hücumuna tab gətirəcəkmi?

- Kimisə məcbur etməyə ehtiyac yoxdur. Həm də bu, çətin ki, mümkün olsun və istənilən effekti verməyəcək. Keçən il Şamaxıda keçirilən Ədəbiyyat Forumunda tribunadan çıxış edərkən təhsil nazirinə müraciətlə müasir təhsildə humanitar-ədəbi payın gücləndirilməsinin, onun təhsil sisteminə, dərsliklərə ahəngdar şəkildə daxil edilməsinin zəruriliyindən danışdım. Bu, fikrimcə, poeziyaya daha çox aiddir. Çünki öz ana dilini bilməyən, onu hiss etməyən insan gələcəkdə nə edirsə etsin, sözün əsl mənasında şəxsiyyətə çevrilə bilməz.

Sualınızın ikinci hissəsinə belə cavab verəcəyəm. Ola bilsin ki, kitab bir əmtəə kimi, paralelepiped formasındakı bir əşya kimi müasir yarışda davam gətirə bilməyəcək. Ancaq kitab bir fenomen kimi unikaldır. Onun fikir yükü zamanın fövqündədir. Başqa bir məsələ budur ki, bütün nəşrləri izləmək fiziki olaraq mümkün deyil. Dünyada hər gün nə qədər kitab nəşr olunur? Allah bilir! Keçən əsrin 50-ci illərinin statistikasını xatırlayıram. İldə 300 minə yaxın kitab nəşr olunurdu. Bilirsinizmi, oxuyan insan, əgər o, uzunömürlüdürsə, həyatı boyu 50 mindən çox kitab oxuya bilməyəcək. Belə olan halda, bu kitablardan hansını oxumaq, əsas olanları necə müəyyənləşdirmək və ikinci dərəcəliləri kənara qoymaq – bax, məsələ bundadır.

- Müsahibə üçün təşəkkür edirik.

Söhbəti Nadiya Kafarova apardı.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Dünyanın ən təhlükəli patogenlərindən birinin ölümcül sirri açılıb

ABŞ prezidenti COVID-19-a yoluxub

Alimlərin yuxu problemi olanlar üçün təklifi irəli sürüblər

Avropada dəmir yollarına ən az investisiya qoyan ölkə Fransadır

Ayda kəşf edilən mağara insanların məskunlaşması üçün əlverişli şərait yarada bilər

Moldova 2030-cu ilə qədər hərbi xərclərin ÜDM-də payını 1 faizə qədər artıracaq

Britaniyalı müğənni Adel musiqi fəaliyyətinə fasilə verəcək

Balakəndə qəza törədən motosikletçi komaya düşüb

Azərbaycan millisinin futbolçusu Polşa klubuna keçib

Qardabanidə uşaqlara “İçərişəhərin sirli sakini” adlı kitab hədiyyə olunub

Ankarada “Anadolu” agentliyinin “Yaşıl xətt: Ətraf mühit” adlı sərgisi açılıb

BBC Banqkokda 6 vyetnamlının həlak olmasının detallarını açıqlayıb

Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı: Sudanda baş vermiş müharibə səbəbindən 10 milyondan çox insan köçkün olub

Naxçıvanda aqrar sahədə lizinq fəaliyyətinin təşkilinə dair təlim keçirilib

Türkiyə Prezidenti Kipr Sülh Əməliyyatının 50-ci ildönümü proqramlarında iştirak edəcək

Sosial şəbəkədə səfir Polad Bülbüloğlunun adından saxta videomüraciət yayılıb

Sloveniyanın ətraf mühit, iqlim və energetika naziri ilə COP29-a hazırlıqla bağlı fikir mübadiləsi aparılıb

Azərbaycan idmançılarının Paris Olimpiadasına yolasalma mərasimi keçirilib

Konfrans iştirakçılarının Şuşa şəhərinə səfəri başlayıb

Ukrayna 95 nəfəri Rusiya əsirliyindən geri qaytarıb

XİN: Azərbaycan və Rumıniya arasında strateji tərəfdaşlığın gücləndirilməsi ilə bağlı müzakirələr aparılıb

Azərbaycan idmançılarının Paris Olimpiadası üçün vahid idman forması təqdim olunub

Azərbaycanın futbol klubları Türkiyədə təlim-məşq toplanışları keçirir

“Paris-2024”: Azərbaycan komandasının bayraqdarları bəlli olub

Macar ekspert: Macarıstan Azərbaycanla “qaz dostluğu” yox, qardaşlıq dostluğu qurur - MÜSAHİBƏ

Polkovnik Cəlil Xəlilov: Azərbaycanın sülh səylərini dəstəkləmək Ermənistanı yeni məğlubiyyətdən və böhrandan xilas edə bilər

Qazaxıstanda fəaliyyət göstərən Azərbaycan diasporu nümayəndələri Füzuliyə və Şuşaya səfər ediblər VİDEO

“Şerif”in baş məşqçisi: Sabahkı oyunda revanş üçün çalışacağıq

Naxçıvanda aktiv POS-terminalların sayı 3,6 dəfə artıb

Fransanın xarici borcu 800 milyard avroya çatıb

Peşə öyrənən yeniyetmə və gənclər erkən nikahın mənfi nəticələri ilə əlaqədar təlimdə iştirak ediblər

"Şerif"in futbolçusu: Yaxşı rəqibə qarşı oynayacağıq

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 17 noyabr tarixli 500 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası, idxal gömrük rüsumlarının dərəcələri və ixrac gömrük rüsumlarının dərəcələri”ndə dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2005-ci il 28 sentyabr tarixli 178 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qiymətləri (tarifləri) dövlət tərəfindən tənzimlənən malların (işlərin, xidmətlərin) Siyahısı”nda dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Sabah Suraxanının bəzi ərazilərinə qazın verilişi müvəqqəti dayandırılacaq

BSU-nun Tədbirlər Planına uyğun təşkil olunan yay məktəbinin iştirakçıları ilə görüş keçirilib

Yakutiyada daşqınlar nəticəsində 4,8 min nəfər zərər çəkib

Cənubi Koreyada güclü yağışlar nəticəsində yüzlərlə ev su altında qalıb

Rəşad Sadıqov: Hər şeyə hazır olmalıyıq

Dövlət Vergi Xidməti 17 milyon manatdan çox vurulmuş ziyanın dövlət büdcəsinə ödənilməsini təmin edib

"Zirə"nin müdafiəçisi: Azarkeşlərimizin dəstəyinə ehtiyacımız var

Azərbaycan ilə İsrail arasında elm və təhsil sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilib

Münxendə Ümumdünya QİÇS Konfransı (AIDS 2024) keçiriləcək

Özbəkistan BOE sayəsində 500 milyon kubmetr qaza qənaət edib

Loqoped: Uşaqlarda kəkələmənin əsas səbəbi beynin müəyyən mərkəzlərində həddindən artıq aktivlikdir

İtaliyanın antiinhisar təşkilatı “Armani” və “Dior” şirkətlərində araşdırmalara başlayıb

DİM məşqçilik ixtisası üzrə imtahan verəcək abituriyentlərə müraciət edib

“ChatGPT”də 180 milyon insan qeydiyyatdan keçib

Prezident To Lam: Vyetnam Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrlə əməkdaşlığı gücləndirmək istəyir

Respublika üzrə iyul ayının pensiya ödənişi yekunlaşıb

Amerika Kubokunun finalında zədələnən Messinin son durumu açıqlanıb

Bu il İKZF-in vəsaiti hesabına 230 milyon manatdan çox ipoteka krediti verilib

Memarlıq ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin nəzərinə

Gəncədə seçki hüququ ilə bağlı müraciətlərə baxılmasına həsr olunan regional seminar keçirilib VİDEO

Narkokuryerliyə cəlb olunan daha iki nəfərdən 26 kiloqram marixuana aşkarlanıb

Hərbi Prokurorluqda geniş kollegiya iclası keçirilib

Fövqəladə Hallar Nazirliyi tərəfindən COP29-la əlaqədar maarifləndirmə xarakterli növbəti tədbir keçirilib VİDEO

Ağdam Dövlət Dram Teatrı 101-ci mövsümə “Mübariz” tamaşası ilə yekun vurub

“Paris-2024”: Azərbaycanın daha bir idmançısına lisenziya verilib

Masallıda fəaliyyət göstərən kafenin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb

Qərbi Balkan ölkələrində anomal istilər hökm sürür

Dövlət və özəl müəssisələrin xidmətlərindən istifadə zamanı şəxsiyyət vəsiqəsi rəqəmsal formada təqdim olunacaq

“Birləşdik – 2024” beynəlxalq təlimi başa çatıb VİDEO

Banqladeşdə universitetlər və kolleclər qeyri-müəyyən müddətə bağlanıb

Fahrettin Altun: Oxucular “Azərbaycanın sirləri” kitabı vasitəsilə dəyərli məlumatlar əldə edə biləcəklər

Rumıniyadan alınan elektrik enerjisi Moldovaya 4 dəfə baha başa gəlir

Naxçıvanda əmlak xidmətlərinə müraciətlər kəskin artıb

Qafqaz İnvestisiya Forumunda regional əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub

Bakı-Quba yolunun ödənişli hissəsində xüsusi çip yerləşdirilmiş kartlardan istifadəyə başlanılır

Kral Çarlz Britaniya parlamentində çıxış edib

Parisdə Olimpiada üçün hərbi düşərgə ayrılıb

ŞKTC parlamentinin spikeri: Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin xatirəsini ehtiramla anırıq

“AzerGold” tərəfindən Daşkəsəndə növbəti vətəndaş görüşü keçirilib

Mədəniyyət paytaxtımız Şuşada növbəti Vaqif Poeziya Günləri keçiriləcək

“Süni intellekt və rəqəmsal inkişaf: mövcud reallıqlar və gələcəyə baxış” - elmi konfrans

Qazaxıstanda arxeoloji tapıntı elmi müzakirələrə səbəb olub

Türkiyənin İKT şirkətləri Azərbaycanda fəaliyyətini genişləndirir

Azərbaycan Malayziyada “İslamofobiya və təhsil” mövzusunda beynəlxalq dəyirmi masada təmsil olunur

“Real Madrid” Luka Modriçlə müqavilənin müddətini uzadıb

BMU-nun rektoru yay məktəbində tədris aparan koreyalı müəllimlərlə görüşüb

® Mərkəzi Gömrük Hospitalının Patomorfoloji diaqnostika şöbəsində müayinələr yüksək dəqiqliklə aparılır

ƏDV-nin qaytarılması üçün portalda 3 milyona yaxın istifadəçi qeydə alınıb

“Sumqayıt”ın baş məşqçisi: İnanıram ki, avrokubok və çempionat oyunlarında əvvəlki səhvləri təkrarlamayacağıq

Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsində 2024-cü ilin I yarımilinə həsr olunmuş əməliyyat müşavirəsi keçirilib

ABŞ FTB Trampa sui-qəsdin cavab hücumları barədə xəbərdarlıq edib

Rusiya və Ukrayna əsirlərin mübadiləsini həyata keçirir

Loqoped: Qız və oğlanların nitqləri arasında fərq onların fizioloji inkişaf xüsusiyyətlərindən asılıdır

Moldovanın Baş naziri vətəndaşları suya qənaət etməyə çağırıb

Yunanıstandan heyvandarlıq və quşçuluq məhsullarının Azərbaycana idxalına məhdudiyyət qoyulub

İsveçrədə mühafizəkarlar “Eurovision”a qarşı çıxırlar

Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinə yeni direktor təyin olunub

İlahiyyat İnstitutunun tələbələri xaricdə təhsillərini müvəffəqiyyətlə başa vurublar

Azərbaycan Premyer Liqasında ilk turun proqramı açıqlanıb

® “Silk Way Airlines” ağ balinaların yeni məkana köçürülməsi missiyasını uğurla tamamlayıb

Bakıda Fransanın müstəmləkə altında saxladığı ərazilərdəki Müstəqillik Hərəkatlarının Qurultayının açılış mərasimi keçirilib  YENİLƏNİB VİDEO

“YAŞAT” Fondunun Londondakı yay məktəbi davam edir

“Euronews”: Yay mövsümündə Azərbaycanda hər kəsin zövqünə uyğun əyləncə var

ARDNF-in investisiya portfelində funt sterlinq və yuanın payı artıb, dollar isə azalıb

Masallıda MSK-nın təşkilatçılığı ilə Ekspert qruplarının üzvləri üçün regional seminar keçirilib VİDEO

Türk Tarix Qurumu ilə Türkiyə-Azərbaycan tarixinə dair birgə layihələr müzakirə olunub