Avstraliyanın Molekulyar Genetika Mərkəzinin və Adelaida Universitetinin alimləri belə bir qənaətə gəlmişlər: beyin zədəsi olan adamlarda zədələrin bərpası üçün onların öz sinir kötük hüceyrələrinin dirçəlməsi imkanı meydana gələ bilər. 

Onlar bir sıra kompleks eksperimentlər əsasında cəsarətlə təsdiq edirlər ki, kötük hüceyrələrinin miqrasiyasını zədə yerinə doğru istiqamətləndirən “yönəltmə mexanizmi” aşkarlamışlar. Bu, insan beyninin regenerasiyaya qadir olmaması haqqında çoxdan kök salmış fikri təkzib edir.

İTAR-TASS-ın verdiyi xəbərə görə, neyrocərrahiyyə sahəsində mütəxəssis Saymon Kobların fikrincə, hazırda təcrübə heyvanları üzərində aparılan tədqiqatlar nəticə etibarilə insanlarda nəinki kəllə zədələrini, həm də Parkinson xəstəliyini və insultu müalicə etməyə imkan yaradacaqdır. “Yönəltmə mexanizmi” xəstənin özünün orqanizmindən götürülən kötük hüceyrələrini beynin zədələnmiş hissələrinə doğru ötürərək, onu bərpa edəcəkdir. Bu, qopub ayrılma prosesini istisna edir ki, o da, öz növbəsində, beyinə immun preparatları yeridilməsi zəruriliyini aradan qaldırır. Belə üsuldan müəyyən dərəcədə insan orqanizminin özü istifadə edir. İnsultdan sonra xəstələrdə nitqin və hərəkətin qismən bərpa olunması kimi kifayət qədər geniş yayılmış hallar buna sübutdur. İndi vəzifə kötük hüceyrələrinin köməyi ilə bu mexanizmi stimullaşdırmaqdan ibarətdir. Lakin, Saymon Kobların dediyinə görə, bu vəzifənin əməli surətdə həlli üçün hələ təxminən 10 il vaxt gərəkdir.

X X X

Yaponiya Dietoloqlar Cəmiyyəti həmvətənlərə müraciət edərək, onları tərkibində çox bitki yağları olan ərzaqla az qidalanmağa çağırmışdır. Alimlər təsdiq edirlər ki, mayonezə, kartof çipslərinə və xüsusən də bitki yağına aludəlik xərçəng şişi və miokard infarktı əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər.

Həmin məhsulların tərkibində böyük miqdarda olan linol turşusunun çoxluğu təhlükəlidir. Bu turşu normal dozada nəinki zərərsizdir, hətta lazımdır, çünki qanda xolesterinin səviyyəsini aşağı salmağa kömək edir. Yaşlı adam üçün gündəlik norma 7 qramdır, lakin, yaponların apardıqları tədqiqatların nəticələrinə görə, əgər həmin hədd keçilsə, onda turşu insan orqanizminə əks təsir göstərməyə başlayır. Maddələr mübadiləsi prosesində təhlükəli komponentlərə çevrilir və bunlar da xərçəng, ürək xəstəlikləri, allergiya daxil olmaqla, müxtəlif fəsadlarla nəticələnə bilər.

Milli Səhiyyə və Pəhriz İnstitutunda aparılmış eksperimentlərin yekunları göstərir ki, gündəlik yeməyində çoxlu linol turşusu olan xəstələrdə ürək-damar sistemi xəstəliklərinin əlamətləri ondan daha az istifadə edənlərdəkinə nisbətən üç dəfə artıqdır.

Dietoloqlar tələb edirlər ki, südəmər uşaqlar üçün qidada linol turşusunun miqdarı ana südündəki qədər olmalıdır. Onlar istehsalçıları bu məhsulların tərkibində nə qədər linol turşusu olduğunu etiketlərdə göstərməyə çağırırlar.

X x x

İnciklik nədir və o, insanın harasında yaşayır? Nə üçün bəziləri incikliyi daha asanlıqla bağışlayırlar? Məruz qaldığı incikliyi unuda bilməyən insanın daxilində nələr baş verir?

Sanki, bütün bu sualların cavabları ancaq mənəviyyat sahəsinə aiddir. Lakin, tədqiqatlar göstərir ki, insanlar öz incikliklərini ürəyinə salmağa və onlara edilmiş pislikləri bağışlamamağa nə qədər meylliddirlərsə, bu, onların sağlamlığı üçün bir o qədər kədərlidir.

“Los-Anceles tayms” qəzeti yazır ki, psixoloq Loren Tussen bağışlamaq bacarığı ilə insan səhhətinin vəziyyəti arasındakı qarşılıqlı əlaqəni öyrənməklə çoxdan məşğuldur. Miçiqan Universitetinin Sosial Tədqiqatlar İnstitutunda xanım Tüssenin qrupu ötən il əyani şəkildə nümayiş etdirmişdir ki, incikliyi asanlıqla unudanlarda psixoloji problemlər az olur və onlar kin saxlayanlardan fiziki cəhətdən daha sağlam olurlar. Tədqiqat həmçinin göstərmişdir ki, qadınlar incikliyi daha asanlıqla bağışlayırlar - onların 54 faizi “ürəyi yumşaqlar” kateqoriyasına aiddir. Kişilərin 49 faizi bu kateqoriyaya düşür. İncə məxluq nümayəndələri kiminsə xətrinə dəyəndə də daha tez üzr istəyirlər. Tədqiqatda iştirak etmiş qadınların 48 faizi demişdir ki, kimisə küsdürdükdə üzrxahlıq etməyə çalışırlar. Kişilərin yalnız 37 faizi buna qadir olmuşdur. Tədqiqatda cəmi 1423 adam iştirak etmişdir.

İTAR-TASS xəbər verir ki, Tussenin tədqiqatı bundan əvvəl başqa alimlərin əldə etdikləri qənaətləri təsdiqləyir. Məsələn, Şimali Karolina Universitetində 2000-ci ildə aparılmış tədqiqat göstərmişdir ki, qəzəbləndirilmiş adamlarda ürək tutmasının mümkünlüyü üç dəfə yüksəkdir. Mütəxəssislər belə güman edirlər ki, stress zamanı əmələ gələn hormonlar arteriyalarda trombların (qan laxtalarının) yaranmasına təkan verə bilər.

X x x

Osakadan olan bir qrup yapon alimi kariyesin inkişafını ilkin mərhələlərdə, hələ adi gözlə görünmədiyi vaxtda müəyyən etməyə imkan verən qeyri-adi bir üsul işləyib hazırlamışdır. Onların bu yeniliyi fizikanın belə bir məşhur pirinsipinə əsaslanır ki, müxtəlif səthlər işığı müxtəlif cür əks etdirir.

Kariyesi dişin üst qatına yığılan və emalı dağıdaraq onu kalsiumdan məhrum edən bakteriyalar törədir. Alimlər çoxsaylı təcrübələr nəticəsində müəyyən etmişlər ki, əgər dişin üst qatına yaşıl işıq salınarsa, rəng çalarlarının fərqinə əsasən, orada dağıdıcı mikroorqanızmlərin olub-olmadığını müəyyən etmək olar. Onun sağlam hissəsi açıq sarı rəngdə olacaq, zədələnmiş hissəsi isə işığı pis əks etdirdiyindən daha tünd olacaqdır. Dişin üstündəki bakteriyalar koloniyası daha çox və “köhnə” olarsa, həmin sahə alimlərin hazırladıqları cihazın ekranında daha qaranlıq görünəcəkdir.

Tədqiqatlara rəhbərlik edən professor Kambara demişdir: “Biz təbabət tarixində ilk dəfə olaraq kariyesə onun ən ilkin mərhələsində diaqnoz verə bildik”. Onun sözlərinə görə, dişlərin bütün müayinə prosesi cəmi bir neçə dəqiqə çəkir və təzəcə yaranmağa başlayan oyuqların ölçüsünü və dərinliyini müəyyən etməyə imkan verir. Professor iddia edir ki, onun komandasının işləyib hazırladığı metodika hazırda dünyada ən qabaqcıl metodikadır və öz səmərəliliyinə görə lazerin tətbiq olunduğu diaqnostikanı xeyli üstələyir.

İTAR-TASS-ın verdiyi xəbərə görə, alimlər belə hesab edirlər ki, həmin dövrdə diş qarşısıalınmaz dəyişikliklərə məruz qalmağa macal tapmadığından, zədələnmiş yeri tərkibində ftor olan preparatlarla təmizləməklə kariyesin inkişafının qarşısını almaq mümkün olacaqdır.