Akademik: “Türk dillərinin ekologiya terminləri lüğəti” ortaq elmi yanaşmanın bariz ifadəsidir
Bakı, 13 may, AZƏRTAC
Bu gün təqdimatı keçirilən “Türk dillərinin ekologiya terminləri lüğəti” türk dövlətlərinin intellektual birliyinə əhəmiyyətli töhfə verən çox mühüm bir hadisədir. Lüğət ümumi yaddaşımızın, ümumi təbiət anlayışımızın ümumi elmi düşüncəmizin bariz ifadəsidir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti akademik İradə Hüseynova deyib. Akademikin sözlərinə görə, qlobal iqlim dəyişiklikləri, biomüxtəlifliyin kasadlaşması, səhralaşma prosesləri, su ehtiyatlarından qənaətlə istifadə olunması, ərzaq təhlükəsizliyi kimi məsələlər artıq müxtəlif dövlətlərin birliyini, həmrəyliyini və onların ortaq elmi yanaşmalarını tələb edir. Hazırlanan ekoloji terminologiya lüğəti də bir tərəfdən türk dövlətlərinin zəngin təbii irsə malik olmasını, digər tərəfdən isə onların böyük elmi potensialı olduğunu göstərir.
Akademik qeyd edib ki, türk dövlətləri çox zəngin biomüxtəlifliyi, landşaft müxtəlifliyi, ekosistemləri ilə xarakterizə olunur: Türkmənistanın səhra ekosistemləri, Özbəkistanda, Qazaxıstanda bozqırlar, Azərbaycanda, Türkiyədə dəniz sahili dağ ekosistemləri, Qırğızıstanda daima qar olan Tanrı dağları və s. Ümumiyyətlə, Altaydan Anadoluya qədər ərazilər zəngin ekologiya ilə əhatə olunub. Bu, ümumilikdə dünyada, dünya botanika elmində Turan bitkiliyi adlanır və artıq rəsmi olaraq qəbul olunub.
Onun sözlərinə görə, türk xalqları daim təbiətlə bağlı olub, onların fəaliyyətləri təbiətlə harmoniya təşkil edib: “Onlar tərəfindən çoxsaylı bitki növləri, heyvan cinsləri yaradılıb, dərman bitkiləri geniş istifadə olunub. Bu da onu göstərir ki, bu gün bizim istifadə edə biləcəyimiz bu terminlər, eyni zamanda, həyatımızı, tariximizi əks etdirir və gələcəyimiz üçün yeni çağırışlar yarada bilər. Ümumiyyətlə, elmi terminologiyanın hazırlanması hər hansı bir elm sahəsinin inkişafı üçün çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir”. Akademikin fikrincə, bir terminin müəyyənləşdirilməsi, onun oxunuşu, müxtəlif dillərdə qarşılıqların tapılması çox ciddi araşdırmalar, vaxt tələb edir. “Yəni bu baxımdan hazırlanan sözlük həm ekologiya, ətraf mühit sahəsində çalışan alimlər, onların fəaliyyətləri üçün çox böyük yeniliklər gətirəcək, həm də gələcəkdə gənclərin formalaşması, onların öz işlərində müraciət edəcəyi bir mənbə rolunu oynayacaq. Həmçinin türkdilli və ingilisdilli tədqiqatçılar üçün stolüstü bir vasitəyə çevriləcək. Bununla yanaşı, həmin lüğət gələcəkdə türk xalqlarının vahid əlifbası qəbul olunduqdan sonra ortaq, unitar bir ekoloji lüğətin yaranmasında da əsas rol oynayacaq. Yekunda yeni tədqiqat sahələri, yeni məktəblər yaranacaq, ümumi tədqiqat işləri aparılacaq. Bu isə öz növbəsində ətraf mühitin, biomüxtəlifliyin qorunmasına xidmət edəcək”, - deyə İ.Hüseynova fikirlərinə yekun vurub.
Müxbir – Göyçək Mahmudlu
Bölmənin digər xəbərləri
