Bakı, 15 noyabr, AZƏRTAC

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Fizika-Riyaziyyat və Texnika Elmləri Bölməsinin (FRTEB) növbəti onlayn iclası keçirilib.

AMEA-dan AZƏRTAC-a bildirilib ki, iclasın gündəliyində yer alan ilk məsələ “Zülal aqreqatlarının parçalanması üzrə biofiziki tədqiqatlar: amiloid xəstəliklərinin müalicəsində yeni perspektivlər” mövzusunda elmi məruzə olub. Məruzəni təqdim edən Biofizika İnstitutunun baş direktoru AMEA-nın müxbir üzvü Oktay Qasımov diqqətə çatdırıb ki, rəhbəri olduğu elmi müəssisənin qarşısında bir sıra mühüm vəzifələr, o cümlədən qlobal xarakter daşıyan xərçəng və neyrodegenerativ xəstəliklərin biofiziki üsullarla tədqiqi üzrə tapşırıqlar dayanır.

Alim 2021-ci ildə AMEA-TUBİTAK layihəsi çərçivəsində xərçəng əleyhinə peptidlər üzrə nəzəri və eksperimental işlər aparıldığını, xərçəng hüceyrələrinin məhvedilmə mexanizmində mühüm nəticələr əldə edildiyini vurğulayıb.

Neyrodegenerativ xəstəliklərin (Altsheymer, Parkinson, Prion və s.) əsasını təşkil edən zülal aqreqatlarının yaranma mexanizmi, kinetikası, ətraf mühit və s. faktorlardan asılılığına aid alınan nəticələrdən danışan məruzəçi vurğulayıb ki, zülal aqreqatlarının yaranması nəticəsində baş verən fəsadlar 40-a yaxın müxtəlif xəstəlikdə müşahidə olunur və ona görə də müasir təbabətin ən mühüm problemlərindən biridir.

Onlayn tədbirdə çıxış edən AMEA-nın vitse-prezidenti akademik Rasim Əliquliyev Biofizika İnstitutunun alim və mütəxəssisləri tərəfindən aparılan multidisiplinar tədqiqatları, beynəlxalq layihələrdə əldə etdikləri nailiyyətləri yüksək qiymətləndirib.

Məruzə ətrafında aparılan müzakirələrdə akademiklər Fikrət Əliyev, Adil Qəribov, Yusif Məmmədov, Nazim Məmmədov, AMEA-nın müxbir üzvü Ramiz Alıquliyev, Bakı Dövlət Universitetinin professorları Niftalı Qocayev və Rövşən Xəlilov rəy və təkliflərini səsləndiriblər.

Sonra AMEA Rəyasət Heyətinin “AMEA-nın və respublikanın digər elm və ali təhsil müəssisələrində 2021-ci ildə aparılmış elmi tədqiqat işlərinin yekunlarına dair hesabatlar haqqında” qərarından irəli gələn məsələlərdən danışan akademik Rasim Əliquliyev FRTEB-in elmi müəssisələrində keçiriləcək hesabat iclaslarının Rəyasət Heyəti tərəfindən təyin olunmuş qrafik və aidiyyəti üzrə dövlət, özəl, biznes sektorunun mütəxəssislərinin, eləcə də ictimai təşkilatların nümayəndələrinin iştirakı ilə geniş müzakirə şəraitində təşkili barədə zəruri tövsiyələri səsləndirib.

Onlayn iclasın gündəliyinə əsasən, Avropa Komissiyasının dəstəyi, AMEA-nın İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun iştirakı ilə keçiriləcək Şərq Tərəfdaşlığı ölkələri üçün E-infrastrukturlar 5-ci beynəlxalq konfransının hazırlıq işləri barədə məlumat verən akademik Rasim Əliquliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Avropa İttifaqının Şərq Tərəfdaşlığı ilə əməkdaşlığa verdiyi önəmdən, Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin Azərbaycanla strateji tərəfdaşlığından söz açıb. Bildirib ki, Azərbaycan bir çox istiqamətdə, o cümlədən innovasiyalar və texnoloji mübadilə sahəsində Şərq Tərəfdaşlığının fəal strateji tərəfdaş ölkəsidir.

Alimin sözlərinə görə, İKT-nin cəmiyyətin müxtəlif sferalarına tətbiqi, Industry 4.0 platformasında e-elmin transformasiyası, virtual məkanın bir hissəsi kimi elm, e-təhsil, ümumiyyətlə, elmdə gedən transformasiyalar və dünyanın bu kimi mühüm elmi trendləri adıçəkilən mötəbər beynəlxalq konfransın əsas müzakirə istiqamətlərində öz əksini tapıb.

Qeyd edək ki, Şərq Tərəfdaşlığı ölkələri üçün E-infrastrukturlar 5-ci beynəlxalq konfransında dünyanın 100-dən çox ölkəsini təmsil edən alim və mütəxəssislərin, qabaqcıl elmi mərkəzlərin nümayəndələrinin iştirakı gözlənilir.

Akademik Rasim Əliquliyev Rusiyada təşkil ediləcək “X Milli Superkompüter Forumu” çərçivəsində AMEA-nın İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun həmtəşkilatçılığı ilə keçiriləcək “Elektron idarəetmədə bulud və paylanmış hesablama sistemləri” beynəlxalq konfransına hazırlıq məsələləri barədə də məlumat verib.

FRTEB-in Ümumi yığıncağı 35 yaşadək elmlər doktoru dissertasiyası müdafiə etmiş fizika elmləri doktoru Elçin Hüseynovun mükafata təqdim edilməsini müzakirə edib. Akademik Rasim Əliquliyev diqqətə çatdırıb ki, Elçin Hüseynov 2021-ci ildə ABŞ-ın Stenford Universitetinin tərtib etdiyi reytinq qiymətləndirmə siyahısında yer alıb. Həmçinin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu, AMEA və ICESCO-nun təşkilatçılığı ilə “Elmdə Zəfər mükafatı-2021” müsabiqəsində I yerin qalibi olub. 2014-cü ildə “İlin gənc alimi” fəxri adına layiq görülüb. AMEA-nın Fəxri fərmanı ilə təltif edilib. Bütün bu nailiyyətləri nəzərə alaraq, fəlsəfə elmləri doktoru Elçin Hüseynovun mükafatlandırılması barədə AMEA Rəyasət Heyəti qarşısında vəsatət qaldırılıb.

Tədbirdə, həmçinin, AMEA-nın müxbir üzvü İsmayil İsmayılovun 75 illik, Radiasiya Problemləri İnstitutunun baş direktoru AMEA-nın müxbir üzvü İslam Mustafayevin 70 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında müvafiq qərarlar qəbul olunub.

Daha sonra Ümumi yığıncaqda akademik Lətif İmanovun 100 illiyinə həsr olunmuş “Molekulyar spektroskopiya” və akademik Məhəmmədəmin Şahtaxtinskinin 90 illiyinə həsr olunmuş “Kompozisiyalı quruluşlar fizikası” beynəlxalq konfranslarının keçirilməsi barədə təklif dəstəklənib.

Bununla yanaşı, fizika elmləri doktoru Hüseyn Orucovun, fizika üzrə fəlsəfə doktoru Nərmin İsmayılovanın və fizika elmləri doktoru Zakir Cahangirlinin həmmüəllifliyi ilə ərsəyə gələn “Kristal cisimlərin elektron strukturunun və dinamik xassələrinin tədqiqinin müasir metodları” monoqrafiyası nəşrə tövsiyə olunub.

Onlayn iclasda qəbul edilən digər bir qərara görə, AMEA-nın Fizika İnstitutunun böyük elmi işçisi Samirə Məmmədova “Türkiyə təqaüdləri” araşdırma proqramında qalib gələrək Ankara Yıldırım Beyazit Universitetində elmi araşdırma aparmaq hüququ qazandığı üçün onun qonşu ölkəyə ezam edilməsi dəstəklənib.

AMEA-nın Nəsrəddin Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının Elmi şurasının və “Azərbaycan astronomiya jurnalı”nın redaksiya heyətinin tərkibində qismən dəyişiklik edilməsi haqqında, eləcə də Fizika İnstitutuna 2020-2021-ci tədris ili üçün məqsədli qəbul olunmuş fəlsəfə və elmlər doktoru hazırlığı üzrə doktorant və dissertantların Biofizika İnstitutuna keçirilməsi haqqında müvafiq qərarlar qəbul edilib.

Sonra FRTEB-in və onun elmi müəssisələrinin qarşısında duran müxtəlif cari məsələlərin həlli istiqamətində müzakirələr və fikir mübadiləsi aparılıb, suallar cavablandırılıb.