Azərbaycan-Özbəkistan nəqliyyat əlaqələri geniş perspektivə malikdir - ŞƏRH
Bakı, 24 avqust, AZƏRTAC
Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər yüksələn xətlə dinamik inkişaf edir. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) verdiyi müsahibədə də vurğulandığı kimi, ölkəmizlə Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə 795 milyon dollar təşkil edib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artım deməkdir. Ticarət dövriyyəsindəki müsbət dinamika 2026-cı ildə də davam edir. Eyni zamanda, 2024-cü ildə 500 milyon dollar məbləğində ümumi kapitalla təsis edilən Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarında perspektivli layihələrin reallaşdırılmasına əhəmiyyətli töhfələr verir. Dövlət başçısının Özbəkistana dövlət səfəri zamanı, eləcə də UzA-ya verdiyi müsahibədə səsləndirdiyi fikirlərdən də aydın olur ki, ikitərəfli münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən birini nəqliyyat-tranzit-logistika məsələləri təşkil edir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin şöbə müdiri, iqtisad elmləri doktoru Aqil Əsədovun şərhində yer alıb. O bildirib ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri son illərdə siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqdan daha geniş məzmun alaraq, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqazı birləşdirən nəqliyyat-tranzit-logistika tərəfdaşlığı istiqamətində inkişaf edir: “Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana səfəri zamanı mətbuata bəyanatla çıxışında səsləndirdiyi “Bu gün Mərkəzi Asiya və Azərbaycan böyük potensiala, eyni zamanda, bundan da böyük inkişaf imkanlarına malik vahid geosiyasi və geoiqtisadi regiondur. Bu böyük, hətta deyərdim ki, yenidən yaradılmış və artıq kifayət qədər inteqrasiya olunmuş regionun inkişafının ümumi müsbət dinamikası da bu halda Özbəkistan və Azərbaycan arasında sıx qarşılıqlı əlaqələrdən asılıdır” fikirləri ikitərəfli münasibətlərin miqyasını ifadə etməklə yanaşı, bu münasibətlərə verilən əhəmiyyətin də bir daha təsdiqidir”.
A.Əsədov deyib ki, nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsi artıq yükdaşımaları üzrə göstəricilərdə də özünü göstərir. 2024-cü ildə Azərbaycan–Özbəkistan arasında tranzit daşımalarının həcmi əvvəlki illə müqayisədə 18 faizdən çox artaraq 1,3 milyon tondan yuxarı olub. 2025-ci ildə də müsbət dinamika davam edib və iki ölkə arasında tranzit daşımalarının həcmində 6,7 faizə yaxın artım əldə edilib. Bütün bunlar nəqliyyat əlaqələrinin sadəcə potensial xarakter daşımadığını, real yük axınlarının formalaşdığını göstərir: “Əlbəttə, nəqliyyat-tranzit-logistika əlaqələri həm ölkələrin coğrafi mövqeyindən, həm də müasir qlobal reallıqlardan irəli gələn əsas çağırışlardan biridir. Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin mətbuata bəyanatı zamanı qeyd etdiyi “Əməkdaşlığın daha bir mühüm istiqaməti nəqliyyat-tranzit sahəsidir. Trans-Xəzər dəhlizinin potensialını birlikdə inkişaf etdirəcək, logistika infrastrukturunun səmərəliliyini artıracaq, daşımaları stimullaşdıracağıq” fikirləri də hər iki tərəf üçün nəqliyyat əlaqələrinin prioritetliyini bir daha təsdiq edir”.
Onun fikrincə, nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın əsas strateji dayaqlarından biri hər iki ölkənin Orta Dəhlizdə – Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunda iştirakıdır. Azərbaycan Xəzərin qərb sahilində yerləşən tranzit hab kimi Özbəkistanın Mərkəzi Asiya bazarlarını Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə əlaqələndirən mühüm qovşaq rolunu oynayır. Bu mənada, Özbəkistan üçün Orta Dəhlizin əhəmiyyəti onun Mərkəzi Asiyanın dənizə birbaşa çıxışı olmayan ölkəsi kimi alternativ beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirməsi ilə bağlıdır. Azərbaycan üçün isə Özbəkistan Mərkəzi Asiyadan gələn yük axınlarının formalaşdığı mühüm iqtisadi mərkəzlərdən biridir: “Özbəkistan-Qazaxıstan/Türkmənistan-Xəzər dənizi-Bakı Limanı-Bakı-Tbilisi-Qars-Türkiyə-Avropa xətti üzrə dəmir yolu nəqliyyatı ən perspektivli istiqamətlərdən biridir. Özbəkistanın dəmir yolu sistemi Mərkəzi Asiyanın daxili yük axınlarını formalaşdırarkən, Azərbaycan tərəfdə Bakı Limanı və Bakı–Tbilisi–Qars xətti həmin yüklərin Avropa istiqamətinə çıxışını təmin edir. Gələcəkdə Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin Orta Dəhlizlə əlaqələndirilməsi Özbəkistanın Azərbaycan üzərindən Avropa bazarlarına çıxışını daha da genişləndirə bilər. Bu halda Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələri yalnız ikitərəfli daşımalar deyil, daha geniş Mərkəzi Asiya–Xəzər–Cənubi Qafqaz–Avropa logistika sisteminin mühüm hissəsinə çevriləcək”.
Şöbə müdiri qeyd edib ki, Azərbaycan–Özbəkistan nəqliyyat əməkdaşlığında rəqəmsallaşma və elektronlaşdırma xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Ona görə ki, rəqəmsallaşma xərcləri azaldır, intensivliyi artırır, məlumat mübadiləsini və icazələrin verilməsini sürətləndirir, daşıyıcılar üçün inzibati yükü azaldır, tranzit proseslərinin şəffaflığını artırır və digər üstünlüklər yaradır. Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığının perspektiv istiqamətlərindən biri də birgə logistika mərkəzlərinin yaradılmasıdır. Artıq ölkələrimiz arasında imzalanmış sənədlər və qarşılıqlı investisiya qoyuluşları buna tam əsas verir. Eyni zamanda, yük axınlarının artması və əlverişli coğrafi mövqe də belə mərkəzlərin yaradılmasını zəruri edir: “Nəzərə alsaq ki, Zəngəzur dəhlizinin də yaxın gələcəkdə Orta Dəhlizin mühüm komponentinə çevrilməsi artıq reallıqdır, onda nəqliyyat-tranzit-logistika əlaqələrinin əhəmiyyəti daha da aydın olar. Zəngəzur dəhlizi yalnız yüklərin lazımi bazarlara çatdırılması baxımından deyil, bütün Türk dünyasını birləşdirən layihə kimi də aktualdır. Hər iki ölkənin nəqliyyat-tranzit-logistika məsələlərinə yanaşmalarında bunun da nəzərə alınması zəruridir. Bütün hallarda isə nəqliyyat əlaqələrinin ölkələrin büdcəsinə, iqtisadiyyatına və ümumilikdə qarşılıqlı münasibətlərinə müsbət mənada ciddi təsir edəcəyi danılmaz reallıqdır”.
Bölmənin digər xəbərləri
