Xəbər verdiyimiz kimi, mayın 23-də Kiyevdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Ukrayna Prezidenti Viktor Yuşşenkonun görüşü olmuşdur. Danışıqlarda siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə ikitərəfli əlaqələrin vəziyyəti və inkişaf perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparılmışdır.

Görüşdən sonra keçirilən brifinqdə prezidentlər müzakirə edilmiş məsələlər barədə jurnalistlərə məlumat verdilər.

VİKTOR YUŞŞENKO: İndi biz Azərbaycan tərəfi ilə ikitərəfli danışıqlar apardıq. Qeyd etmək istərdim ki, iqtisadiyyat, ticarət və energetika sahələrində qarşılıqlı əlaqələrə aid məsələlər danışıqlarda diqqət mərkəzində idi. Daha doğrusu, bu gün demək olar ki, diskussiyamızın əsas məqsədi həmin sahələrdə, o cümlədən də energetika sahəsində mövcud olan qarşılıqlı imkanları maksimum öyrənməkdir. Biz infrastruktur sistemi, ondan istifadə və enerji bazarının bu və ya digər hissəsinin keyfiyyətcə yeni təşkili naminə infrastrukturdan istifadənin dəyişdirilməsi barədə danışdıq. Biz, ilk növbədə, Ukraynanın energetika bazarından söhbət açdıq. Mən bildirdim ki, Ukrayna tərəfi Odessa rayonunda birgə layihələrdən, terminaldan, Odessa-Brodı neft kəmərindən, Qazaxıstan neftinin Brodıda, tikintisi hazırda nəzərdən keçirilən neftayırma zavodunda dərin emalından tutmuş Azərbaycan tərəfi ilə əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə hazırdır. Xam neftin dərin emalı, o cümlədən kimyəvi komponentlər istehsalı üçün təxminən 3 milyard dollar həcmində maliyyələşdirmə nəzərdə tutan beynəlxalq memorandum imzalanmışdır.

Biz Brodı-Qdansk layihəsini gerçəkləşdirməyin perspektivlərindən də danışdıq, Avropa İttifaqının, Avropa Bankının onu maliyyələşdirməyə hazır olduğunu təhlil etdik və bu layihənin həyata keçirilməsinə dair dialoqun davam etdirilməsi barədə razılığa gəldik. Biz digər imkanlardan, o cümlədən də Ukrayna ərazisində Azərbaycan istehsalçılarının mənafelərinin təmsil olunduğu yanacaqdoldurma stansiyaları şəbəkəsinin təşkilindən danışdıq. Razılığa gəldik ki, bununla üç gündən sonra yaradılacaq müvafiq işçi qrupu məşğul olacaqdır. Ekspert səviyyəsində, peşəkar səviyyədə layihələr işlənib hazırlanacaq və bunlar həyata keçirilmək üçün müvafiq surətdə iki ölkənin hökumətlərinə təklif ediləcəkdir.

İLHAM ƏLİYEV: İkitərəfli münasibətlərimizin böyük tarixi var və indi keyfiyyətcə tamamilə yeni səviyyəyə çıxır. Biz ikitərəfli münasibətləri həmişə geniş səpkidə müzakirə edirik. Buraya həm siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, energetika sahəsində əməkdaşlıq məsələləri, həm də ölkələrimizin şirkətlərinin birgə biznes layihələrində iştirakı daxildir. Hazırda bu sahələrdə daha səmərəli əməkdaşlıq üçün çox yaxşı perspektivlər açılır. Əlbəttə, indi energetika sektoru ilə bağlı məsələlər regionumuzda da, dünyada da ön sıraya keçir. Onlar regional əməkdaşlığın təhlükəsizliyi, dövlətlərimizin müstəqil xəttinin inkişafı və möhkəmləndirilməsi məsələləri ilə sıx bağlıdır. Ona görə də bu məsələlər müzakirələrimizdə, şübhəsiz, diqqət mərkəzində olmuşdur. Əməkdaşlıq üçün artıq yaxşı perspektivlər vardır. Azərbaycan karbohidrogen ehtiyatlarının iri hasilatçısına çevrilir.

Gələn il Azərbaycanda neft hasilatının həcmi 30 milyon tondan artıq olacaq, bizim proqnozlara və beynəlxalq qurumların proqnozlarına görə, 2008-ci il üçün isə Azərbaycanda hər il 60 milyon ton neft hasil ediləcəkdir. “Şahdəniz” yatağından böyük həcmdə qaz hasil ediləcəyi gözlənilir ki, bu da Azərbaycanı həm də qaz ixrac edən ölkəyə çevirəcəkdir. Təbii ki, bu məsələlər bizim görüşümüzdə müzakirə olunmuşdur, qarşılıqlı surətdə faydalı əməkdaşlıq üçün çox yaxşı perspektivlər var. Bilirsiniz ki, Azərbaycandan, ümumən Xəzər regionundan enerji daşıyıcılarının nəqlinin şaxələndirilməsi məsələsi indi geniş müzakirə olunur. Biz bu istiqamətdə müəyyən uğurlar əldə etmişik, Azərbaycandan Qara dənizin, Aralıq dənizinin müxtəlif limanlarına 3 boru kəməri çəkilmişdir. Azərbaycan qazının Gürcüstana və Türkiyəyə, ola bilsin, sonradan Avropanın digər ölkələrinə də nəqli üçün iri qaz kəmərinin inşası başa çatmaqdadır. Ukrayna etibarlı tərəfdaşımızdır və bizi iqtisadi sahədə çox fəal əməkdaşlıq birləşdirir. Energetika və neft-qaz sektorunda əməkdaşlıq məsələləri indi daha real görünür. Biz bu məsələləri çox ətraflı, təfsilatı ilə müzakirə etdik. Əminəm ki, bu yaxınlarda müfəssəl işə başlayacaq ekspertlər qrupu qısa müddət ərzində gələcək mümkün sazişlərin konkret iqtisadi parametrlərini bizə təqdim edəcəkdir. Ümumən demək istəyirəm ki, Ukraynaya səfərimdən çox razı qaldım, GUAM zirvə görüşü çərçivəsində çox mühüm qərarlar qəbul edilmiş, habelə dünən və xüsusilə bu gün səhərdən axşamadək ikitərəfli əlaqələrimizi müzakirə etmək üçün yaxşı imkan var idi, mən bu münasibətləri yüksək qiymətləndirirəm. Ukrayna ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin dinamik inkişafı bizdə böyük məmnunluq doğurur. Bu, təkcə bizim xeyrimizə deyil, həm də regional inkişafın çox mühüm sabitləşdirici amilidir.

SUAL: Cənab Əliyev, GUAM-ın üzvü olan ölkələr arasında yalnız Azərbaycan neft hasilatı və neft emalı məhsullarının mümkün ixracçısıdır. GUAM ölkələri üçün hansı həcmdə və müddətdə neft göndəriləcəyinə təminat verə bilərsinizmi?

İLHAM ƏLİYEV: Bu məsələ, əlbəttə, müzakirə olunmuşdur. Deməliyəm ki, artıq indi Azərbaycanın nefti və neft məhsulları dünya bazarlarına, o cümlədən GUAM ölkələrinə göndərilir. Gürcüstan bazarına Azərbaycanın neft məhsulları böyük həcmdə göndərilir, biz Moldova ilə də işləmişik, oraya neft məhsulları göndərmişik. Bir neçə il əvvəl, Ukraynada yanacaqla bağlı böhranlı şərait yarananda bu ölkəyə də neft məhsulları göndərilmişdir. Yəni bu, təzə məsələ deyil, əvvəllər də var idi, sadəcə olaraq, indiki mərhələdə bütün bunlar daha miqyaslı xarakter alır, çünki Azərbaycanda neft hasilatının səviyyəsi ilbəil artır. Dediyim kimi, 2008-ci ildə hasilat 60 milyon ton təşkil edəcəkdir. Əlbəttə, bizim imkanlarımız artacaqdır. Ukrayna bazarına neft göndərilməsi məsələləri tamamilə realdır, onlar hazırda nəzərdən keçirilir və hesab edirəm ki, ekspert qiymətləndirilməsi başa çatan kimi, yaxın vaxtlarda bu istiqamətdə real işə başlaya biləcəyik.

VİKTOR YUŞŞENKO: Biz dedik ki, artıq bu gün Qara dəniz regionunda bir neçə milyon ton sərbəst neft var. Biz təkcə Azərbaycan neftini deyil, ümumən Xəzər neftini nəzərdə tuturuq. Buna görə də Qara dəniz regionunda neftlə bağlı sabit siyasətimizin olub-olmamasından danışsaq, qətiyyətlə deyə bilərəm ki, əlbəttə, var, əlbəttə mövcuddur. Cənab Prezidentin dediyi perspektivlər nəzərə alınmaqla isə, bu fikir daha da möhkəmlənir.